Nhiều người sau tuổi 30 vẫn duy trì thói quen uống nước lạnh, nước ấm hoặc nước chanh vào buổi sáng, nhưng không phải ai cũng biết loại nước nào phù hợp với cơ thể mình. Theo bác sĩ Đông y Lâm Quán Lương (Đài Loan, Trung Quốc), không có loại nước nào tốt cho tất cả mọi người. Nhiệt độ và loại đồ uống buổi sáng ảnh hưởng trực tiếp đến nhu động dạ dày, cảm giác thèm ăn, lưu lượng máu và thậm chí tâm trạng. Uống đúng mang lại lợi ích, nhưng uống sai có thể gây co thắt dạ dày hoặc làm trầm trọng thêm các vấn đề tiêu hóa.
Nước lạnh giúp giảm cân nhưng dễ gây đau dạ dày
Nước lạnh thường bị cho là không tốt, nhưng theo bác sĩ Lâm, với người kiểm soát cân nặng, uống khoảng 500ml nước lạnh 2-4°C trước bữa ăn một giờ có thể giảm cảm giác thèm ăn. Một nghiên cứu trên tạp chí European Journal of Nutrition cho thấy, người uống nước 2°C trước bữa ăn tiêu thụ ít hơn 19% calo so với nhóm uống nước 37°C và ít hơn 26% so với nhóm uống nước 60°C. Tuy nhiên, bác sĩ Lâm cảnh báo không phải ai cũng nên uống nước lạnh khi bụng rỗng.
Người thường xuyên đau dạ dày, đầy bụng hoặc có cơ địa tay chân lạnh nên tránh uống nhiều nước lạnh. Các nghiên cứu siêu âm chức năng dạ dày cho thấy nước lạnh làm giảm tần suất co bóp dạ dày, khiến nhu động tiêu hóa chậm lại hoặc co thắt không đều, gây đau bụng. Nước lạnh còn làm giãn vùng hang vị, gây cảm giác đầy bụng, đồng thời co mạch máu thành dạ dày, giảm lưu lượng máu và gây đau âm ỉ.
Người châu Á nhạy cảm hơn với đồ lạnh
Một nghiên cứu năm 2025 trên British Journal of Nutrition ghi nhận mối liên quan giữa uống đồ lạnh và tình trạng đầy hơi ở người châu Á. Những người có tuần hoàn ngoại vi kém, thường lạnh tay chân, nhạy cảm hơn với kích thích nhiệt độ thấp, dễ gặp đau dạ dày, lo âu hoặc mất ngủ.
Nước ấm tốt cho người tiêu hóa chậm và người lớn tuổi
Nếu bạn ăn uống kém, tiêu hóa chậm hoặc lớn tuổi, nước ấm 37-60°C là lựa chọn phù hợp. Theo bác sĩ Lâm, ở người trên 65 tuổi, uống nước ấm giúp dạ dày làm rỗng nhanh hơn chỉ sau 5-10 phút so với nước lạnh, kích thích cảm giác đói và cải thiện hấp thu. Nước ấm cũng giúp giảm đầy bụng, thư giãn cơ thể và cải thiện căng thẳng.
Nước chanh buổi sáng: lợi bất cập hại?
Nước chanh được xem là thức uống thanh lọc, nhưng bác sĩ Lâm nhấn mạnh nguy cơ bào mòn men răng. Theo một nghiên cứu trên Tạp chí Y học Đài Loan, men răng bắt đầu bị bào mòn khi pH dưới 5,5, trong khi nước chanh có độ axit thấp hơn. Axit citric liên kết với canxi trong men răng, nếu tiếp xúc thường xuyên sẽ gây tổn thương. Bác sĩ khuyên dùng ống hút và súc miệng bằng nước ấm sau khi uống.
Nghiên cứu trên động vật: nước ấm có lợi cho đường ruột
Một nghiên cứu của Đại học Nông nghiệp Trung Quốc trên thỏ non vào mùa đông cho thấy nhóm uống nước ấm 35,5°C tăng cân tốt hơn, giảm tiêu chảy và viêm ruột so với nhóm uống nước lạnh 5,8°C. Phân tích hệ vi sinh cho thấy nhóm uống nước ấm có nhiều vi khuẩn có lợi hơn, tạo axit béo chuỗi ngắn chống viêm. Tuy nhiên, đây là nghiên cứu trên động vật, chưa thể khẳng định hiệu quả tương tự ở người.
Lời khuyên từ bác sĩ: lắng nghe cơ thể
Bác sĩ Lâm khuyến cáo người thường lạnh tay chân, đau dạ dày, đầy hơi, phụ nữ và người cao tuổi nên uống nước ấm 37-60°C vào buổi sáng. Người khỏe mạnh muốn giảm cân có thể uống nước lạnh trước bữa ăn nhưng ngừng nếu khó chịu. Với nước chanh, uống vừa phải, dùng ống hút và súc miệng. Điều quan trọng là lắng nghe cơ thể và chọn loại nước phù hợp với sức khỏe của mình.
