Đầu tư vào văn hóa, nhận ưu đãi lớn. Đầu tiên là con số tối thiểu 2% tổng chi ngân sách nhà nước cho văn hóa hằng năm (và sẽ tăng dần theo yêu cầu phát triển), mang đến những hy vọng về đầu tư toàn diện hơn cho văn hóa, từ thiết chế văn hóa đáp ứng nhu cầu, hiện đại, đến sự đầu tư cho đào tạo nguồn nhân lực… Đây không phải lần đầu, con số 2% tổng chi ngân sách dành cho văn hóa được đề cập, nhưng khi chính thức được ghi nhận trong Nghị quyết 28 cùng những chính sách ưu đãi về thuế, về hạ tầng…, cho thấy cơ hội được hiện thực hóa rõ ràng hơn bao giờ hết.
Đặc biệt, các tổ chức, cá nhân đầu tư vào hạ tầng số, phát triển các giải pháp công nghệ cao cho văn hóa và phát triển trọng tâm một số ngành, lĩnh vực công nghiệp văn hóa, như du lịch văn hóa, điện ảnh, nghệ thuật biểu diễn, mỹ thuật, trò chơi điện tử trên mạng có nội dung giáo dục, tuyên truyền, quảng bá giá trị văn hóa, lịch sử Việt Nam... được nhận ưu đãi về thuế thu nhập. Các đơn vị này sẽ được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong hai năm, đồng thời giảm 50% số thuế phải nộp trong bốn năm tiếp theo. Ưu đãi này cũng dành cho khoản thu nhập từ chuyển nhượng cổ phần, phần vốn góp, quyền góp vốn, quyền mua cổ phần, quyền mua phần vốn góp vào doanh nghiệp đối với hoạt động văn hóa…
Nghị quyết 28 cũng dành ưu đãi lớn cho tổ chức, cá nhân “hồi hương” các tác phẩm nghệ thuật đỉnh cao, di sản văn hóa Việt Nam đáp ứng được tiêu chí bảo vật quốc gia, cổ vật quý hiếm có giá trị đang ở nước ngoài. Nếu việc hồi hương này không vì mục đích lợi nhuận, mà để trưng bày theo quy định của Luật Di sản văn hóa hoặc tặng cho, chuyển giao quyền sở hữu cho Nhà nước thì sẽ được miễn 100% thuế nhập khẩu, phí hải quan và không phải chịu thuế giá trị gia tăng.
Mong các chính sách sớm được triển khai
Theo PGS, TS Nguyễn Thị Thu Phương, Viện trưởng Văn hóa, Nghệ thuật, Thể thao và Du lịch Việt Nam, các chính sách ưu đãi dành cho doanh nghiệp đầu tư vào văn hóa trong Nghị quyết 28 cho thấy sự chuyển dịch quan trọng trong tư duy phát triển: Doanh nghiệp văn hóa không còn chỉ được nhìn như đối tượng “xã hội hóa”, mà trở thành chủ thể sáng tạo và động lực phát triển. Đây là cơ sở để tái định vị công nghiệp văn hóa như một ngành kinh tế chiến lược gắn với sức mạnh mềm quốc gia.
Những định hướng về hình thành các khu công nghiệp sáng tạo văn hóa với quy hoạch khung, ưu đãi thuế, tín dụng, đất đai, đầu tư, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số có thể tạo điều kiện để doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư vào các lĩnh vực như điện ảnh, âm nhạc, nghệ thuật biểu diễn, thiết kế, games, nội dung số, du lịch văn hóa và công nghệ sáng tạo. Qua đó, công nghiệp văn hóa có cơ hội chuyển từ mô hình sản xuất nhỏ lẻ sang hình thành hệ sinh thái sáng tạo có tính chuyên nghiệp và bền vững hơn.
Đặc biệt, các chính sách này giúp tháo gỡ phần nào điểm nghẽn lớn của công nghiệp văn hóa Việt Nam hiện nay là thiếu vốn dài hạn, thiếu doanh nghiệp đầu tàu và thiếu cơ chế chia sẻ rủi ro trong đầu tư sáng tạo. Tuy nhiên, để tạo đột phá thực chất, ưu đãi cần đi cùng cải cách thể chế thực thi, bảo vệ quyền tài sản trí tuệ, phát triển thị trường phân phối và giảm rào cản hành chính. Khi được triển khai đồng bộ với Nghị quyết số 80-NQ/TW và Chiến lược phát triển các ngành công nghiệp văn hóa, đây có thể trở thành cú huých quan trọng cho phát triển công nghiệp văn hóa Việt Nam trong thời kỳ mới.
Từ góc độ doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực văn hóa, bà Ngô Thị Bích Hạnh, Tổng Giám đốc Công ty BHD cho biết: Nhiều doanh nghiệp trong lĩnh vực văn hóa hoặc đang có ý định đầu tư vào văn hóa rất vui mừng trước những chính sách ưu đãi lớn dành cho họ theo nội dung Nghị quyết 28. Bà Hạnh nhận thấy, các cơ quan liên quan đang xúc tiến việc triển khai Nghị quyết này trong thực tế. Trong chia sẻ với chúng tôi, bà Hạnh bày tỏ mong muốn các quyết sách nêu trong Nghị quyết được thực thi càng sớm càng tốt, không để tình trạng “trên nóng, dưới lạnh”, các doanh nghiệp phải chờ đợi lâu.
Bà Đỗ Huyền Trang, Giám đốc Điều hành thương hiệu Phiêu Lãng Show và Media Max, chia sẻ: Bà rất cảm kích trước sự quan tâm tới phát triển văn hóa của Nhà nước qua Nghị quyết 28. Theo bà Trang, ngành tổ chức biểu diễn nghệ thuật là một trong những ngành nghề có rủi ro cao, thậm chí là rất cao, nhất là đối với các chương trình diễn ra ngoài trời. Vì vậy, những chính sách ưu đãi về thuế như đã nêu trong Nghị quyết sẽ hỗ trợ rất lớn cho doanh nghiệp, giúp giảm áp lực tài chính. Nhờ đó, doanh nghiệp sẽ mạnh dạn đầu tư cho chất lượng cũng như quy mô của chương trình, tự tin thúc đẩy chiến lược phát triển dài hạn, mạnh dạn sáng tạo, đổi mới.
■ Khang Điền
