Tết Văn Minh: Hành Trình Từ Ký Ức Đến Hiện Thực
Chị Thanh Mai, cư dân khu phố 22, phường Đức Nhuận, TP.HCM, cùng hàng xóm trang trí tiểu cảnh Tết, với sự ủng hộ gần 30 triệu đồng từ cộng đồng để đón Tết Bính Ngọ. Hình ảnh này gợi nhớ về những buổi sáng đầu năm xưa, khi cả khu phố dậy sớm quét dọn, mặc áo mới, nói năng nhẹ nhàng, tránh làm vỡ đồ hay cãi nhau. Tuy nhiên, hiện nay, nhiều người bắt gặp cảnh rác thải ngổn ngang sau đêm giao thừa, tiếng còi xe inh ỏi từ sáng sớm, và người say rượu lảo đảo bên đường. Câu hỏi đặt ra: Chúng ta đã đánh mất cái Tết văn minh ở đâu?
Vai Trò Của Mỗi Cá Nhân Trong Xây Dựng Tết Văn Minh
Chỉ thị số 55 của Ban Bí thư và Chỉ thị số 36 của Thủ tướng Chính phủ nhấn mạnh việc tổ chức Tết Bính Ngọ 2026 "vui tươi, lành mạnh, an toàn, tiết kiệm", với yêu cầu tăng cường tuyên truyền nếp sống văn minh, giữ gìn trật tự giao thông, vệ sinh môi trường, và tạo cảnh quan sáng - xanh - sạch - đẹp tại khu vực công cộng. Để những chỉ thị này không chỉ là văn bản, mỗi người dân phải là chủ thể tích cực tạo nên Tết văn minh.
Tết là dịp vui vẻ, nhưng sự thoải mái cá nhân không nên làm phiền người khác. Khi bấm còi inh ỏi trong kẹt xe, vứt rác bừa bãi, hay lái xe sau khi uống rượu, chúng ta có nghĩ đến hậu quả mà người xung quanh phải gánh chịu?
Thống Kê Và Thực Trạng Đáng Báo Động
Theo Cục Cảnh sát giao thông, trong 9 ngày nghỉ Tết Ất Tỵ 2025 (từ 25-1-2025 đến 2-2-2025), toàn quốc xảy ra 445 vụ tai nạn giao thông, làm chết 209 người và bị thương 373 người. So với Tết Giáp Thìn 2024, số vụ giảm 258 (36,6%), số người chết giảm 126 (37,6%), và số người bị thương giảm 232 (38,3%). Cùng thời gian, lực lượng cảnh sát phát hiện và xử lý 17.149 trường hợp vi phạm nồng độ cồn, giảm 20.365 trường hợp (54,2%) so với năm trước.
Những con số này không chỉ khô khan; chúng đại diện cho hàng trăm người được ăn Tết trọn vẹn bên gia đình, nhờ vào lựa chọn đơn giản: không uống rượu khi lái xe.
Vấn Đề Môi Trường Và Văn Hóa Ứng Xử
Tết văn minh không dừng lại ở giao thông. Hiện mỗi ngày, cả nước phát sinh khoảng 60.000 tấn chất thải rắn sinh hoạt, với khu vực đô thị chiếm 60%. Tại Hà Nội, lượng rác sinh hoạt hàng ngày dao động từ 7.600 đến 8.000 tấn, trong khi tỉ lệ tái chế chỉ khoảng 10%. Dịp Tết, lượng rác tăng cao do hoạt động mua sắm và ăn uống tăng.
Văn hóa xếp hàng, tưởng chừng đơn giản, lại phản ánh trình độ văn minh của xã hội. Ở các nước phát triển, người dân kiên nhẫn xếp hàng dù đông đúc, trong khi ở Việt Nam, chỉ vài người chen ngang có thể gây rối loạn. Hành động nhỏ như xếp hàng đúng thứ tự khi mua vé, lễ chùa, hay lên xe không chỉ thể hiện văn minh, mà còn là sự tôn trọng lẫn nhau.
Hành Động Nhỏ, Ý Nghĩa Lớn
Nếu mỗi gia đình mang theo túi đựng rác khi đi chơi công viên, mỗi người xếp hàng trật tự tại lễ hội, và mỗi tài xế kiên nhẫn hơn trong kẹt xe, Tết của chúng ta sẽ khác biệt. Một ví dụ điển hình là gia đình đi du xuân dọn dẹp rác sau khi ăn uống trên vỉa hè, gom giấy gói bánh và ly nhựa vào túi mang theo. Hành động này, dù nhỏ, để lại ấn tượng sâu sắc và lan tỏa tinh thần Tết văn minh.
Tết văn minh không phải là gánh nặng, mà là những lựa chọn có ý nghĩa. Môi trường công cộng thuộc về tất cả mọi người; khi vứt rác bừa bãi, bấm còi ồn ào, hay lái xe say xỉn, chúng ta đang ảnh hưởng tiêu cực đến người khác. Tết văn minh không đòi hỏi hy sinh niềm vui cá nhân, mà là tôn trọng niềm vui của cộng đồng.
Pháp Luật Và Trách Nhiệm Cá Nhân
Luật Bảo vệ môi trường 2020 quy định bắt buộc phân loại rác thải sinh hoạt từ 1-1-2025, và Nghị định 45/2022 xử phạt từ 500.000 đồng đến 1 triệu đồng cho hành vi không phân loại rác. Thay vì chờ đợi xử phạt, mỗi người có thể chủ động thay đổi để có Tết xanh sạch đẹp hơn.
Thói quen khó thay đổi, nhưng mỗi Tết là cơ hội để bắt đầu lại. Nếu mỗi người chọn bỏ rác đúng nơi, kiên nhẫn trong giao thông, và tỉnh táo khi lái xe, chúng ta sẽ tự tay tạo nên Tết văn minh mà không cần chờ chính sách hay lệnh cấm. Tết văn minh không do ai ban tặng, mà được xây dựng từ những lựa chọn hàng ngày của từng cá nhân.
Chung Tay Vì Một Cái Tết Ấm Áp
Tết về, nhiều gia đình trang hoàng nhà cửa, trong khi các phường, xã tại TP.HCM tổ chức hoạt động chăm lo Tết, trao quà cho hộ khó khăn và gia đình chính sách. Điều này nhấn mạnh tinh thần đoàn kết và chia sẻ, góp phần vào một Tết văn minh và nhân văn hơn.
