Những Món Quà Tết Đặc Biệt Giữa Lòng Phố Cổ Hà Nội
Phố cổ Hàng Buồm của Hà Nội thế kỷ trước hiện lên với những mái ngói cũ kỹ, êm đềm, là nơi chứng kiến nhiều câu chuyện đầy xúc động về tình bạn văn nghệ sĩ. Hàng xóm nhà tôi ở đây chính là họa sĩ, nhạc sĩ Nguyễn Đình Phúc. Ông Phúc cùng bà Bảo sống trên một gác hai chật hẹp, nơi lối đi phải len chân qua những khung tranh chất đầy. Bà Bảo, vợ ông, nhiều năm chỉ nằm co chân trên chiếc giường mét hai, với tranh được xếp ngay cuối chân giường.
Tranh Mừng Tuổi: Món Quà Quý Giá Trong Khó Khăn
Họa sĩ Nguyễn Đình Phúc thường sang chơi với nhà văn Triệu Bôn, cách đó hai nhà số lẻ. Vợ chồng tôi khi ấy ở nhờ trên một chòi tầng hai, nhìn ra phố cổ, với cầu thang hẹp như lên máy bay và căn phòng chỉ 8m2 cho ba người. Vào Tết năm 1992, họa sĩ Phúc đã mừng tuổi nhà văn Bôn một bức tranh thuốc nước trên giấy dó, vẽ cảnh cô gái chèo đò trên đầm sen với đồng lúa vàng phía xa. Nhà văn treo bức tranh ngay bàn làm việc, coi đó như một báu vật.
Tuy nhiên, khi chồng tôi tái phát vết thương chiến tranh, ông Phúc đã khuyên: "Cháu hãy bán bức tranh ấy đi, lấy tiền thuốc men cho chồng". Tôi đang phân vân thì nhà văn Nguyễn Thị Ngọc Tú mang cho Triệu Bôn túi gạo nếp và đậu xanh để nấu cháo. Khi tôi kể chuyện, chị Tú lắc đầu bảo: "Đừng bán, bán tranh Triệu Bôn biết sẽ giận đấy". Tôi nghe theo, không dám bán vì đó là tranh được mừng tuổi, mang ý nghĩa tinh thần sâu sắc.
Sự Trân Trọng Và Tình Bạn Chân Thành
Chân dung tự họa của họa sĩ Nguyễn Đình Phúc thường vẽ cảnh con trâu và cánh đồng hoa. Trong căn nhà chật, ông treo một bức, cất một bức lên gác xép, và khi thời tiết trở nồm, phải dùng quạt để tranh không bị ẩm mốc. Chồng tôi, dù sau này được phân căn hộ ở Đại La, vẫn giữ bức tranh bất ly thân, treo trong phòng làm việc.
Sau khi biết chuyện ông Phúc khuyên bán tranh, Triệu Bôn đã nói với ông: "Em thấy đủ, anh đừng vẽ cho em nữa, và anh đừng có xui nhà em bán tranh đi lấy tiền ăn. Không đời nào em bán tranh của anh cả". Ông Phúc cười hiền khô đáp: "Là tôi không muốn nhìn thấy cậu túng bấn khi thuốc men". Triệu Bôn trả lời: "Nhờ có tranh anh mừng tuổi mà em khỏe ra, may mắn, an lành đó anh".
Hồi đó, nhà thơ Mai Hồng Niên cũng đề nghị giới thiệu doanh nhân mua tranh, nhưng anh Bôn nhẹ nhàng từ chối: "Ông đừng có làm phiền đến doanh nhân, tôi không có bán tranh, dù bất cứ giá nào". Khi bị bệnh mất trí nhớ ở nhà tập thể Đại La, anh Triệu Bôn nhìn tranh chỉ nhớ đến bác Nguyễn Đình Phúc và bài hát "Lời du tử", với những câu day dứt, ám ảnh.
Lộc Văn Chương: Những Nghĩa Cử Ấm Áp
Vào một cái Tết xưa, tôi được nhờ mang nhuận bút từ Tạp chí Du lịch Việt Nam cho nhà văn Phùng Quán. Anh Quán đang ngồi bên bể cá trước nhà chòi ở Hồ Tây, khoe vừa bắt được con cá mè hoa. Ông vui mừng chia sẻ về lộc "ất ơ" từ bạn ở Pháp in truyện được 100 USD, dự định mua áo sơ-mi cho Triệu Bôn, giúp Tạ Vũ đi xích lô khi say, và tặng mừng tuổi cho cô giáo Trâm.
Chị Bội Trâm, vợ anh Quán, nhỏ nhẹ tâm sự: "Chị em mình cùng sinh ra ở phố cổ, cùng lấy chồng nhà văn. Cô còn hơn chị được mặc áo dài trong đám cưới. Chị thì chỉ được anh Quán tặng hai bài thơ". Hai chị em nhìn ra Hồ Tây, thấu hiểu nhau qua cơn sóng lặng của đời làm vợ nhà văn. Thơ anh Quán, với giọng Huế đầy cảm xúc, đã chinh phục nhiều người, kể cả chị Bội Trâm, người bỏ qua cả chuyện anh trồng cây si ở nhà văn Hà Khánh Linh ở Huế.
Sự Sẻ Chia Thầm Lặng Của Bạn Văn
Nhà văn Vũ Bão, dù bị tai biến, chân đi tập tễnh, vẫn cố gắng đi xe buýt mang nhuận bút báo Tết cho Triệu Bôn. Khi tới nhà, ông phát hiện trong thùng thư có một cục tiền 200 đồng từ năm 1993, một số tiền lớn thời đó, không rõ ai gửi. Anh Vũ Bão cười lớn: "Nhà này có lộc văn chương thật, cú đúp nồi cơm Thạch Sanh thế này, bớt lo đi Bôn ạ".
Triệu Bôn đáp: "Tuần trước em cũng nhận được cục tiền bỏ qua cửa sổ, em vẫn chưa tìm ra ai giúp mình?". Hai nhà văn dùng trà thay rượu, trò chuyện ấm áp về văn chương. Anh Vũ Bão sau đó tiết lộ: "Tớ biết người đem nhuận bút cho cậu là ai, chắc lại Hồ Anh Thái. Em nó hay giúp người ốm đau, già cả, như tớ đây, rồi nhà thơ Vân Long, nhà văn Ma Văn Kháng, cụ Tô Hoài...".
Nghề viết, như hàng trăm nghề mưu sinh khác, có thể không mang lại lộc lớn, nhưng nghĩa cử bạn văn vì nhau mới thực sự quý giá. Nó an ủi thời gian sống để viết, tạo nên những kỷ niệm đẹp trong lòng phố cổ Hà Nội.
