Tượng đài nữ dân quân Hoa Lộc bắn hạ máy bay Mỹ sắp hoàn thiện tại Thanh Hóa
Sau gần ba năm thi công, công trình Khu di tích lịch sử trận địa Đông Ngàn và tượng đài Trung đội nữ dân quân Hoa Lộc tại xã Hoa Lộc, tỉnh Thanh Hóa, đã cơ bản hoàn thiện. Dự án này, với tổng vốn đầu tư gần 75 tỷ đồng từ ngân sách và nguồn xã hội hóa, được UBND tỉnh Thanh Hóa phê duyệt chủ trương từ năm 2019 nhưng phải đến tháng 6/2023 mới khởi công do ảnh hưởng của đại dịch Covid-19.
Hạng mục chính và chi tiết công trình
Hạng mục trọng tâm của dự án là tượng đài bằng đá xanh, cao 16 mét, đã được hoàn thành cơ bản. Đại diện chủ đầu tư cho biết đây là phần khó khăn nhất, đòi hỏi nhiều kinh phí và thời gian thi công. Tượng đài phác họa hình ảnh năm cô gái đại diện cho Trung đội nữ dân quân Hoa Lộc, những người đã bắn rơi máy bay Mỹ trong giai đoạn từ 1967 đến 1972.
Bên cạnh tượng đài, khu vực tái hiện trận địa Đông Ngàn bao gồm ba khẩu đội được bố trí theo hình tam giác, mô phỏng chiến thuật mai phục của nữ dân quân. Mỗi khẩu đội có súng phòng không 12,7 mm đặt dưới mặt đất khoảng 50 cm, xung quanh là các ụ đất cao 60-70 cm để bảo vệ chiến sĩ. Hệ thống hầm hào công sự, bao gồm hầm chữ A, cũng được phục dựng để minh họa nơi ẩn náu khi máy bay Mỹ oanh tạc.
Lịch sử hào hùng của Trung đội nữ dân quân Hoa Lộc
Theo tư liệu lịch sử, từ năm 1965, quân đội Mỹ mở rộng đánh phá miền Bắc Việt Nam, với huyện Hậu Lộc, Thanh Hóa là trọng điểm do có nhiều tuyến giao thông huyết mạch và kho tàng. Để đối phó, Tỉnh ủy và Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Thanh Hóa đã thành lập các đơn vị dân quân tự vệ tại chỗ.
Mùa hè năm 1967, Trung đội nữ dân quân Hoa Lộc ra đời với 14 cô gái tuổi từ 18 đến 20. Ngày 1/6/1967, trung đội được trang bị ba khẩu súng phòng không 12,7 mm để bảo vệ bầu trời, kho tàng và các tuyến vận chuyển. Dù phần lớn là học sinh hoặc lao động tại hợp tác xã, huấn luyện chưa đầy đủ, họ nhanh chóng bước vào trực chiến.
Bà Hoàng Thị Mợi, nguyên Trung đội trưởng, kể lại rằng trong năm năm, đơn vị đã tham gia hơn 100 trận chiến đấu khốc liệt và bắn rơi ba máy bay hiện đại của không lực Hoa Kỳ. Tháng 9/1973, Trung đội nữ dân quân Hoa Lộc được tặng thưởng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân cùng nhiều phần thưởng cao quý khác.
Cảm xúc của các cựu chiến binh và tiến độ dự án
Bà Hoàng Thị Mợi cùng hai đồng đội là bà Nguyễn Thị Thứ và bà Phạm Thị Nghi đã chia sẻ sự xúc động và tự hào khi tượng đài được dựng lên ngay trên quê hương mình. Bà Phạm Thị Nghi, nguyên chiến sĩ trung đội, tâm sự: "Chúng tôi không nghĩ mình là anh hùng. Khi máy bay đến, chỉ có một suy nghĩ là phải bắn, phải giữ cho làng xóm, kho tàng được an toàn."
Ngoài tượng đài, hạng mục nhà quản lý, đón tiếp và trưng bày thuộc Khu di tích đã hoàn thành, với kiến trúc ba mặt, lợp ngói mũi hài truyền thống và nội thất bằng gỗ lim kiên cố. Trận địa Đông Ngàn, thuộc cụm di tích lịch sử văn hóa Hoa Lộc được xếp hạng cấp tỉnh từ năm 1991, đang được địa phương phối hợp với Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch Thanh Hóa để huy động thêm kinh phí, sớm đưa vào phục vụ du khách.
Ông Yên Tuấn Hưng, Bí thư Đảng ủy xã Hoa Lộc, cho biết công trình không chỉ là điểm tham quan mà còn giáo dục thế hệ trẻ về lịch sử hào hùng của dân tộc. Việc hoàn thiện dự án này đánh dấu một bước tiến trong việc bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa tại Thanh Hóa.
