Tượng hổ đá mất tích ở Y Tý: Chính quyền xác minh, khẳng định không phải di sản tâm linh
Những ngày gần đây, thông tin và hình ảnh về việc một bức tượng hổ đá (còn gọi là Hà Gừ) tại xã Y Tý, huyện Bát Xát, tỉnh Lào Cai bị lấy mất đã lan truyền nhanh chóng trên các nền tảng mạng xã hội, thu hút sự chú ý đông đảo của dư luận. Theo các bài đăng chia sẻ, bức tượng này được mô tả là biểu tượng tâm linh lâu năm, được coi như tài sản tinh thần chung của cộng đồng đồng bào Hà Nhì sinh sống tại địa phương.
Chính quyền địa phương lên tiếng làm rõ
Tuy nhiên, trao đổi với phóng viên, ông Nguyễn Văn Tài, Chủ tịch Ủy ban Nhân dân xã Y Tý, đã đưa ra những thông tin chính thức để làm rõ sự việc. Ông Tài khẳng định rằng bức tượng đá bị mất không phải là pho tượng mang bản sắc văn hóa hay có giá trị tín ngưỡng của đồng bào Hà Nhì, mà thực chất là một bức tượng khác hoàn toàn.
"Những bức tượng Hà Gừ thực sự được đặt tại thôn Choản Thèn mới là những con vật linh thiêng trong quan niệm của đồng bào Hà Nhì. Còn tượng đá bị mất nằm ở cánh đồng Thèn Pả, thuộc thôn Lao Chải, chỉ là một bức tượng khác không liên quan đến phong tục địa phương", ông Tài nhấn mạnh.
Quá trình xác minh và những phát hiện ban đầu
Ngay sau khi nhận được thông tin, Công an xã Y Tý đã phối hợp chặt chẽ với bộ phận văn hóa của xã để tiến hành làm việc trực tiếp với người dân, nhằm xác minh việc bức tượng hổ đá tại thôn Lao Chải không còn ở vị trí ban đầu. Ủy ban Nhân dân xã Y Tý cũng đã chỉ đạo lực lượng công an và phòng văn hóa vào cuộc điều tra kỹ lưỡng.
Qua quá trình kiểm tra thực địa, các cơ quan chức năng xác định bức tượng đá bị mất có hình dáng tương tự như một con hổ, được đặt tại khu vực cánh đồng Thèn Pả, thôn Lao Chải. Điểm đáng chú ý là vị trí này nằm sát bên một ngôi mộ cổ có từ lâu đời của người Hán, nhưng ngôi mộ hiện không còn nguyên vẹn và cũng không có ai chăm sóc hay thờ cúng thường xuyên.
Tại thời điểm kiểm tra, bức tượng đã hoàn toàn biến mất khỏi vị trí ban đầu. Theo lời kể của các bậc cao niên, người có uy tín trong thôn Lao Chải cùng một số hộ dân sinh sống gần đó, đây chỉ đơn thuần là một bức tượng đá gắn liền với ngôi mộ cổ, không hề có mối liên hệ nào đến phong tục hay tín ngưỡng của địa phương. Hơn nữa, bức tượng này chưa từng được bất kỳ cơ quan có thẩm quyền nào công nhận giá trị di sản.
Cảnh báo về thông tin chưa được kiểm chứng
Trước những thông tin lan truyền trên mạng xã hội, chính quyền địa phương đã đưa ra lời cảnh báo rõ ràng. Họ khẳng định việc cho rằng bức tượng này là "biểu tượng tâm linh lâu năm" là hoàn toàn không có cơ sở, vì thiếu các nghiên cứu về văn hóa, lịch sử cũng như tài liệu chứng minh đây là linh vật truyền thống của cộng đồng.
"Việc tuyệt đối hóa yếu tố 'biểu tượng tâm linh' khi chưa được cơ quan chuyên môn thẩm định có thể dẫn đến những hiểu nhầm đáng tiếc, làm sai lệch nhận thức về lịch sử và văn hóa địa phương. Chúng tôi đề nghị các tổ chức và cá nhân không nên chia sẻ các thông tin chưa được kiểm chứng", ông Nguyễn Văn Tài nhấn mạnh.
Ông Tài cũng cho biết thêm rằng chính quyền địa phương đang tích cực xác minh và làm rõ nguyên nhân khiến bức tượng đá không còn tại vị trí ban đầu. Không loại trừ khả năng người dân đã tự ý di dời bức tượng đi nơi khác vì những lý do cá nhân.
Giá trị thực sự của những bức tượng Hà Gừ tại Y Tý
Trong khi đó, những bức tượng Hà Gừ thực sự có giá trị văn hóa và tín ngưỡng lại nằm tại thung lũng Thề Pả, trên những khu ruộng canh tác ngô thuộc thôn Choản Thèn, xã Y Tý. Theo mô tả của chính quyền địa phương, các con hổ đá ở đây được tạc từ đá trắng nguyên khối, với đầy đủ các bộ phận như đầu, thân, chân và đuôi, được đặt trên những bệ đỡ chắc chắn.
Kích thước của mỗi bức tượng ước tính cao khoảng 1,4 mét tính từ chân đến đỉnh đầu và dài khoảng 1,2 mét. Chúng được tạo hình trong tư thế dữ dằn, với miệng há rộng, nanh lộ rõ, như đang trong tư thế trấn giữ và xua đuổi muông thú. Qua thời gian dài, những bức tượng này đã phủ đầy rêu phong nhưng vẫn hiên ngang đứng giữa những thửa ruộng bậc thang hùng vĩ.
Đồng bào Hà Nhì tại địa phương thực sự coi các tượng đá Hà Gừ ở thôn Choản Thèn là linh thiêng trong đời sống tín ngưỡng và văn hóa của họ. Tuy nhiên, điều đáng nói là những bức tượng này đều không ghi rõ niên đại tạc dựng. Nguồn gốc của chúng chủ yếu được truyền miệng qua nhiều thế hệ, và cho đến nay vẫn chưa có bất kỳ công trình nghiên cứu chính thức nào được ghi nhận trong các tài liệu về văn hóa hay phong tục địa phương.
