Ngành công nghiệp sữa Thái Lan đang đối mặt với cuộc khủng hoảng nghiêm trọng khi lượng sữa bò nguyên liệu dư thừa lên tới 183 tấn mỗi ngày, đe dọa sự tồn tại của hơn 50 hợp tác xã và hàng vạn nông dân. Tình trạng này buộc các nhà máy phải chế biến sữa thành phân bón, gây thiệt hại lớn về kinh tế.
Khủng hoảng thừa sữa và nguy cơ phá sản hàng loạt
Theo ông Subin Pom-ocha, Chủ tịch Liên đoàn Hợp tác xã Sữa Thái Lan, tổng sản lượng sữa tươi nguyên liệu cam kết thu mua theo MOU giai đoạn 2025/2026 từ 158 trung tâm gom hàng là 3.024,53 tấn/ngày. Tuy nhiên, các doanh nghiệp chế biến chỉ thu mua khoảng 2.841,19 tấn/ngày, tương đương 94%. Hệ quả là hơn 183 tấn sữa tươi mỗi ngày không có người mua.
Lượng tồn kho đã phình lên mức kỷ lục 235.467.819 hộp, ảnh hưởng trực tiếp đến 25 hợp tác xã sữa và một đơn vị thuộc Tổ chức Xúc tiến Chăn nuôi Sữa Thái Lan (DPO). Hơn 8.417 tấn sữa tươi đã buộc phải chế biến thành phân bón, thiệt hại hơn 151,5 triệu baht.
Nguyên nhân từ các hiệp định thương mại tự do
Nguyên nhân chính được xác định là do các cam kết trong hiệp định thương mại tự do (FTA) với Úc và New Zealand. Theo đó, mức thuế nhập khẩu đối với sữa bột tách béo đã giảm về 0% từ ngày 1/1/2026, khiến sữa bột ngoại giá rẻ tràn ngập thị trường, bóp nghẹt sữa tươi nội địa.
Ông Nairit, đại diện cấp cao trong ngành, cảnh báo cuộc khủng hoảng đang lan rộng theo hiệu ứng domino, gây tổn hại đến nông dân, đại lý thức ăn chăn nuôi, nhà máy sản xuất thức ăn gia súc và toàn bộ doanh nghiệp phụ trợ. Nếu không có can thiệp khẩn cấp, hơn 50 hợp tác xã bò sữa trên toàn quốc có thể phá sản.
Nỗ lực ứng phó và hội nghị khẩn cấp
Trước tình hình đó, ông Subin Pom-ocha đã gửi thư hỏa tốc triệu tập hội nghị khẩn cấp vào ngày 7/7/2026 tại Hợp tác xã Sữa Kamphaeng Saen, tỉnh Nakhon Pathom, nhằm tìm kiếm giải pháp ứng phó.
Nông dân tại nhiều vùng buộc phải bán tháo sữa dưới giá sàn để vớt vát chi phí. Các hợp tác xã cũng phải chế biến sữa tươi thành sữa UHT, sữa chua uống nhằm giải phóng kho bãi, nhưng mọi nỗ lực đều không đủ.
Theo ông Subin, tình trạng này nếu kéo dài sẽ dẫn đến làn sóng tháo chạy khỏi ngành, kéo theo sự sụp đổ của hàng loạt hợp tác xã. Giới lãnh đạo ngành kêu gọi chính phủ can thiệp bằng các biện pháp cứu trợ khẩn cấp.
