Linh vật Tết: Tranh luận 'đẹp - xấu' và giá trị vui vẻ trong mỹ thuật công cộng
Không chỉ đơn thuần là vật trang trí cảnh quan, tạo nên bầu không khí rộn ràng cho mùa xuân, những linh vật Tết còn mang trong mình những thông điệp sâu sắc về sự may mắn, thịnh vượng. Đồng thời, chúng trở thành điểm nhấn thu hút du khách, góp phần quảng bá bản sắc văn hóa địa phương và thể hiện khát vọng đổi mới, sáng tạo của cộng đồng. Tuy nhiên, cứ mỗi độ xuân về, bên cạnh niềm vui, những linh vật này lại thường xuyên trở thành tâm điểm của những cuộc tranh luận sôi nổi: khen có, chê cũng không ít. Sự khác biệt trong cách cảm nhận này phần nào cho thấy công chúng ngày càng dành sự quan tâm đặc biệt hơn đến lĩnh vực mỹ thuật công cộng.
Ngựa linh vật 'khó ở' cầm điện thoại ở Quy Nhơn gây chú ý
Mới đây, một linh vật hình con ngựa được đặt tại phố biển Quy Nhơn, tỉnh Gia Lai, đã thu hút sự chú ý của nhiều người khi được tạo hình với biểu cảm khuôn mặt có phần "khó ở", cùng với việc cầm trên tay một chiếc điện thoại thông minh. Không ít người tỏ ra thích thú với hình ảnh này, cho rằng nó mang đến sự trẻ trung, năng động, phản chiếu nhịp sống hiện đại và tạo cảm giác gần gũi, dễ thương. Tuy nhiên, cũng có những ý kiến băn khoăn, lo ngại rằng linh vật nên giữ nguyên vẻ đẹp "chuẩn mực", bám sát theo nguyên bản truyền thống thay vì cách điệu quá khác lạ, có thể làm mất đi ý nghĩa văn hóa vốn có.
Câu chuyện tranh luận không mới trong mỹ thuật công cộng
Thực tế, câu chuyện tranh cãi xung quanh hình dáng của linh vật Tết không phải là điều mới mẻ. Trước đó, nhiều linh vật như rồng, rắn, hổ, mèo... ở các địa phương khác nhau trên cả nước cũng từng trở thành đề tài bàn tán sôi nổi trên các nền tảng mạng xã hội, thu hút đông đảo người dân đến tham quan và chụp ảnh lưu niệm. Sau những cuộc tranh luận ấy, điều đọng lại thường không phải là sự phân định đúng - sai trong cách tạo hình, mà chính là sự hào hứng, những tiếng cười giòn tan và những khoảnh khắc vui vẻ của cộng đồng.
Bởi lẽ, linh vật Tết không phải là một mô hình sinh học đòi hỏi độ chính xác tuyệt đối. Trong lĩnh vực mỹ thuật công cộng, việc cách điệu và nhân hóa là những lựa chọn phổ biến nhằm tạo nên vẻ ngoài thân thiện, dễ tiếp cận và gần gũi với mọi người. Nhiều linh vật còn được các nghệ nhân khéo léo lồng ghép các yếu tố văn hóa đặc trưng của địa phương hoặc hơi thở của thời đại đương đại, với mục đích làm cho chúng trở nên sống động và có hồn hơn.
Giá trị của linh vật nằm ở cảm xúc và niềm vui
Vì thế, việc một linh vật không giống hoàn toàn với nguyên mẫu đôi khi là chủ ý sáng tạo có chủ đích của người nghệ sĩ, nhằm khơi gợi những cảm xúc đa dạng nơi người xem, thay vì chỉ đơn thuần tái hiện lại hình dáng một cách máy móc. Vẻ đẹp hay chưa đẹp có thể phụ thuộc vào thẩm mỹ cá nhân của mỗi người, nhưng nếu linh vật đó có thể khiến cho người đi ngang qua phải dừng lại chụp ảnh, bật cười sảng khoái hay hào hứng chia sẻ với bạn bè, thì bản thân nó đã hoàn thành được một phần sứ mệnh quan trọng trong mùa xuân.
Tết Nguyên đán là thời khắc thiêng liêng để con người tìm về với niềm vui, sự sum vầy và những phút giây ấm áp bên gia đình. Một linh vật có thể chưa làm hài lòng tất cả mọi người, nhưng nếu nó góp thêm được những tiếng cười giòn tan, những khoảnh khắc thư giãn cho những ngày đầu năm mới, thì đó đã là một giá trị đáng được ghi nhận và trân trọng. Bởi hơn cả chuyện giống hay không giống với nguyên mẫu, điều quan trọng nhất vẫn là tinh thần vui vẻ, lạc quan - thứ làm nên sắc xuân tươi đẹp và ý nghĩa cho cuộc sống.
