Rau cần nước là loại rau giàu dinh dưỡng, chứa nhiều vitamin và khoáng chất như vitamin P, C, albumin, đường, canxi, phốt pho, sắt, carotene và axit hữu cơ. Trong y học cổ truyền, rau cần có vị ngọt, tính mát, giúp thanh nhiệt, bình can, trừ phong, lợi thấp và hỗ trợ giảm huyết áp. Ngoài ra, rau cần còn được dùng để hỗ trợ điều trị ho, giảm viêm, long đờm. Hầu hết các bộ phận của cây như rễ, thân và lá đều có thể làm thực phẩm hoặc vị thuốc dân gian.
Nhờ chứa nhiều chất xơ, rau cần hỗ trợ tiêu hóa, loại bỏ chất thải và độc tố trong đường ruột. Loại rau này còn tốt cho người thiếu máu, người mất ngủ và phụ nữ mang thai giai đoạn cuối. Hương thơm đặc trưng của rau cần kích thích vị giác, hỗ trợ lưu thông mồ hôi và điều hòa huyết áp.
Nguy cơ nhiễm ký sinh trùng từ rau thủy sinh
Rau cần là loại rau thủy sinh, sinh trưởng trong môi trường nước ao hồ, ruộng đồng. Chính điều này khiến rau dễ trở thành nơi tồn tại của nhiều loại ký sinh trùng như sán lá gan lớn, sán lá ruột lớn. Theo các nguồn thông tin y tế, vòng đời của sán bắt đầu từ phân thải của người bệnh, trứng sán theo nước ra môi trường và phát triển trong nước ngọt. Sau vài tuần, ấu trùng phát triển, ký sinh trong ốc và tiếp tục lây sang người qua thực phẩm.
Ăn rau sống hoặc chế biến không đúng cách dễ mắc bệnh
Người ăn phải rau thủy sinh như rau cần chưa nấu chín kỹ có thể vô tình đưa nang ấu trùng vào cơ thể, dẫn đến nguy cơ nhiễm sán. Dù giàu dinh dưỡng, rau cần nếu không được làm sạch kỹ hoặc ăn sống có thể trở thành nguồn lây ký sinh trùng, ảnh hưởng đến gan, đường ruột và trong trường hợp nặng có thể tác động đến hệ thần kinh. Các chuyên gia khuyến cáo nên hạn chế ăn sống các loại rau trồng dưới nước như cải xoong, rau cần, rau ngổ, rau muống nước, ngó sen.
Một số người cho rằng chỉ cần chần qua nước sôi hoặc nhúng lẩu là đủ an toàn, nhưng thực tế ký sinh trùng chỉ bị tiêu diệt khi đạt nhiệt độ khoảng 100°C trong 3-5 phút. Việc trụng sơ hoặc làm tái không đảm bảo loại bỏ hoàn toàn trứng giun, sán.
Rau ngổ quen thuộc nhưng không nên chủ quan
Rau ngổ là loại rau thủy sinh phổ biến trong bữa ăn của nhiều gia đình Việt. Loại rau này chứa nhiều thành phần dinh dưỡng như khoảng 93% nước, 2,1% protein, cùng vitamin B, C, tinh dầu thơm và carotene. Không chỉ là rau gia vị, rau ngổ còn được sử dụng như vị thuốc dân gian với các tác dụng như giải độc, thanh nhiệt, sát khuẩn đường tiêu hóa, lợi tiểu, giảm viêm, giảm sốt và phòng ngừa lão hóa.
Trong ẩm thực, rau ngổ thường được ăn sống kèm phở, hủ tiếu hoặc nấu canh chua với cá. Tuy nhiên, vì là rau thủy sinh nên rau ngổ dễ bị nhiễm ký sinh trùng nếu trồng trong môi trường nước bẩn. Đặc biệt, loại rau này thường mọc ở ao, đầm lầy, bờ ruộng – những nơi có nguy cơ cao tồn tại ấu trùng sán, nhất là sán lá gan lớn.
Vì sao cần cẩn trọng khi ăn rau ngổ?
Thân rau ngổ có nhiều lông tơ nhỏ nên rất khó làm sạch hoàn toàn bằng cách rửa thông thường. Vi khuẩn, trứng ký sinh trùng có thể bám lại nếu xử lý qua loa. Do đó, khi sử dụng rau ngổ, đặc biệt là ăn sống, cần rửa thật kỹ nhiều lần dưới vòi nước chảy, có thể ngâm nước muối loãng để giảm vi khuẩn. Nếu dùng cho món sống, nên cân nhắc chần qua nước ấm khoảng 40-45°C để giảm nguy cơ ký sinh trùng.
Cách rửa rau lá đúng cách để an toàn hơn
Với các loại rau ăn lá nói chung, có thể áp dụng quy trình đơn giản sau: nhặt bỏ lá hỏng, rửa sơ; ngâm nước khoảng 10 phút; rửa lại dưới vòi nước chảy; ngâm nước muối loãng khoảng 5 phút; tráng lại bằng nước sạch trước khi dùng.
Lưu ý quan trọng để bảo vệ sức khỏe
Các chuyên gia khuyến cáo một số nguyên tắc cơ bản: ăn chín, uống sôi, hạn chế ăn rau thủy sinh sống; giữ vệ sinh môi trường sống, tránh nơi ẩm thấp, ô nhiễm; tẩy giun định kỳ cho thú nuôi, đặc biệt là chó, mèo; tẩy giun định kỳ cho người theo hướng dẫn y tế, thường 2-3 lần/năm.
