Rú Chá, khu rừng ngập mặn nguyên sinh hiếm hoi còn sót lại ở miền Trung, không chỉ đóng vai trò là lá chắn xanh bảo vệ đất liền khỏi bão lũ mà còn lưu giữ những câu chuyện huyền bí về tín ngưỡng, lịch sử và chiến tranh. Nằm bên phá Tam Giang, thuộc phường Hóa Châu (thành phố Huế), Rú Chá sở hữu hệ sinh thái đặc biệt với những gốc chá hàng trăm năm tuổi bám rễ sâu trong lòng đất.
Ngôi miếu cổ linh thiêng và giai thoại về hai con rắn
Giữa khu rừng là một ngôi miếu thờ Thánh mẫu, được người dân địa phương xem là rất linh thiêng. Theo ông Đặng Duy Bản, người đã hơn 70 năm chăm nom hương khói tại đây, sự ra đời của ngôi miếu gắn với một giai thoại được truyền lại qua nhiều thế hệ. Tương truyền, trong một trận đại hồng thủy từ xa xưa, bài vị của Đức Thánh mẫu từ điện Hòn Chén đã theo dòng nước trôi dạt về vùng đất này. Cho rằng đó là ý nguyện của bề trên, người dân làng Thuận Hòa đã lập miếu thờ và duy trì lễ giỗ vào ngày 3 tháng 3 âm lịch hằng năm.
Ông Bản kể rằng năm 13 tuổi, trong một lần theo cha vào điện dâng hương, ông bắt gặp 2 con rắn lớn xuất hiện trong khu vực thờ tự. Trong khi nhiều người lo sợ, ông lại tin đó là điềm lành và là sự hiện diện của những vị thần bảo hộ vùng đất này. Đến năm 2024, khi ngôi điện được trùng tu nhờ sự đóng góp của một phật tử, ông đã đề nghị những người thợ chạm khắc hình tượng 2 con rắn quấn quanh kèo cột như một cách ghi nhớ câu chuyện gắn với ngôi miếu.
130 ngôi mộ cổ và hầm bí mật thời chiến
Theo ông Bản, dưới tán rừng rậm rạp vẫn còn 130 ngôi mộ cổ. Những nấm mộ tồn tại hàng thế kỷ là nơi yên nghỉ của các bậc tiền nhân làng Thuận Hòa, vẫn luôn được con cháu chăm nom, sưởi ấm bằng khói hương thường xuyên. Ông Bản kể rằng ngày trước đình làng rất uy nghi, nhưng thời chiến tranh, thực dân phát hiện dân làng lập hầm bí mật ngay dưới lòng đình để nuôi giấu cán bộ cách mạng nên đã ra sức đánh phá. Bom đạn đã quật ngã nhiều cây chá, buộc dân làng phải dời đình vào sâu trong đất liền, để lại nơi đây những phế tích nhuốm màu thời gian.
Bức tường xanh chống biến đổi khí hậu và điểm du lịch hấp dẫn
Bước sang thời bình, Rú Chá tiếp tục thực hiện sứ mệnh làm "bức tường xanh" chống bão, giảm thiểu thiệt hại cho đê điều và ứng phó với biến đổi khí hậu. Nhận thấy giá trị vô giá của khu rừng nguyên sinh, chính quyền thành phố Huế đã có những bước đi quyết liệt để bảo tồn và mở rộng không gian này. Từ diện tích lõi ban đầu, hơn 20 ha rừng ngập mặn mới với các loại cây như bần chua, dừa nước đã được trồng bổ sung, tạo nên một dải xanh mướt mắt ven phá.
Vào thu, khu rừng ngập mặn này chuyển mình với những mảng màu đối lập độc đáo, ánh nắng nhẹ nhàng, rễ cây đan xen, cùng không khí trong lành, bình yên, là điểm đến lý tưởng thu hút du khách. Tầm nhìn xa hơn, Huế đang hướng tới mục tiêu phát triển khu vực này lên quy mô hơn 200 ha, hình thành hệ sinh thái rừng ngập mặn tập trung lớn nhất miền Trung. Cùng với việc bảo tồn, hạ tầng du lịch sinh thái cũng được đầu tư bài bản với hệ thống đường giao thông, nhà điều hành và cổng chào khang trang. Rú Chá giờ đây không chỉ là nơi để nghiên cứu khoa học hay phòng chống thiên tai mà đã trở thành điểm đến quyến rũ, thu hút du khách tìm về để chiêm ngưỡng vẻ đẹp huyền ảo của thiên nhiên.
