Quy Hòa: Hành Trình Từ Thung Lũng Tình Thương Đến Thung Lũng Sáng Tạo
Nằm nép mình giữa biển xanh và núi đồi trùng điệp, thung lũng Quy Hòa đã trải qua gần một thế kỷ lịch sử, mang trên mình hai danh xưng đẹp đẽ: một thời là "thung lũng tình thương" và ngày nay đang dần trở thành "thung lũng sáng tạo". Hành trình ấy bắt đầu từ bước chân của một linh mục người Pháp và được tiếp nối bằng khát vọng tri thức của những người Việt xa quê, tạo nên một bức tranh vừa thân thuộc, vừa lấp lánh sắc màu tương lai.
Dấu Chân Người Kiến Tạo Thung Lũng Tình Thương
Cách đây gần trăm năm, tại bãi Bến Cát, một chiếc thuyền gỗ nhỏ chạm vào bờ cát mịn của Quy Hòa. Trên thuyền là linh mục Paul Maheu (1869 - 1931), người đã mang đến sự thay đổi cho cả thung lũng. Cùng với bác sĩ Marcel Le Moine, họ thành lập La Léproserie de Qui Hoa, tiền thân của Bệnh viện Phong - Da liễu Trung ương Quy Hòa ngày nay.
Những ngày đầu, Quy Hòa chỉ là vài căn nhà tranh giữa thung lũng hoang sơ, với tiếng gió biển ràn rạt. Cha Maheu lo vận động kinh phí và xây dựng cơ sở vật chất, trong khi bác sĩ Le Moine phụ trách khám chữa bệnh. Sự nhân ái lan tỏa, thu hút người bệnh phong từ khắp nơi tìm về như một mái nhà ấm áp.
Tháng 11 năm 1933, một trận bão lớn kèm sóng thần đã cuốn phăng mọi thứ, để lại 350 bệnh nhân trong cảnh hoang tàn. Tuy nhiên, Quy Hòa không gục ngã. Các nữ tu kiên cường gom góp từng đồng, dựng lại từng bức tường, xây nên nhà thờ mới, tu viện khang trang, và khoảng 250 căn nhà nhỏ với vườn hoa rực rỡ.
Dần dần, trại phong trở thành một khu phố thu nhỏ, có chợ, trường học, sân bóng, và các xưởng dạy nghề như rèn, mộc, dệt, đan. Những công việc này giúp người bệnh nuôi sống bản thân, xây dựng sự tự tin và niềm vui sống. Từ đó, cái tên "Thung lũng tình thương" ra đời, như lời tri ân cho cả một cộng đồng nhân ái.
Khi bệnh phong có thể chữa khỏi, Quy Hòa mở rộng cánh cửa, áp dụng phương pháp điều trị hiện đại và hỗ trợ sinh kế. Các nữ tu vẫn bền bỉ đưa đón học sinh, cùng người dân xây dựng mô hình "Đoàn kết tương trợ", giữ vững tinh thần sẻ chia qua từng bát cơm nóng và lời chào mỗi sớm.
Thung Lũng Sáng Tạo: Giấc Mơ Tri Thức Việt
Khoảng 80 năm sau, Quy Hòa được đánh thức bởi giấc mơ tri thức của hai nhà khoa học Việt kiều tại Pháp: Giáo sư Trần Thanh Vân và vợ là Giáo sư Lê Kim Ngọc. Năm 2013, họ xây dựng Trung tâm Quốc tế Khoa học và Giáo dục liên ngành (ICISE), một công trình được ví như "giấc mơ tri thức Việt".
Trên diện tích 20 ha, ICISE hiện ra như một nét vẽ mềm mại giữa thiên nhiên, với những tòa nhà thấp thoáng sau đồi cây và hội trường hiện đại sát biển. Điểm nhấn đặc biệt là con đường Nobel dài gần 1 km, khắc tên các nhà khoa học đoạt giải Nobel từng ghé thăm, một trong hai con đường tương tự trên thế giới.
Không chỉ dừng lại ở ICISE, Quy Hòa còn hình thành Trung tâm Khám phá khoa học và Đổi mới sáng tạo, tổ hợp khoa học vũ trụ đầu tiên của Việt Nam với diện tích hơn 12 ha. Công trình này bao gồm Nhà mô hình vũ trụ, Bảo tàng khoa học, và Trạm quan sát thiên văn với kính 60 cm, lớn nhất cả nước hiện nay.
Tính đến nay, hơn 19.000 nhà khoa học từ hơn 60 quốc gia và vùng lãnh thổ, trong đó có 19 chủ nhân giải Nobel, đã đến Quy Hòa. Từ những thành tựu này, Giáo sư Trần Thanh Vân và các cộng sự đã đề xuất quy hoạch thung lũng thành Khu đô thị khoa học Quy Hòa rộng 242 ha.
Tiến sĩ Nguyễn Hữu Hà, Phó giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Gia Lai, nhận định: "ICISE là biểu tượng sinh động cho tinh thần kết nối tri thức và cống hiến vì phát triển bền vững". Sự đồng hành của lãnh đạo tỉnh Bình Định trước đây và nay là tỉnh Gia Lai đã góp phần biến Quy Hòa thành cái nôi nuôi dưỡng tri thức quốc tế.
Đến Quy Hòa hôm nay, người ta như đi giữa hai thế giới song song: một bên là những căn nhà gần trăm tuổi với tiếng cười hiền hòa, bên kia là hội trường ICISE nơi các nhà khoa học quốc tế bàn luận học thuật. Hai thế giới ấy gặp nhau ở tình yêu con người và niềm tin vào tri thức, tạo nên một di sản độc đáo cho miền Trung Việt Nam.
