Ban Chỉ đạo 515 Quân khu 7 đã đề xuất xây dựng một công viên nghĩa trang hoặc khu tưởng niệm tại công viên Lê Thị Riêng (TP.HCM) sau khi hoàn tất công tác tìm kiếm và quy tập hài cốt liệt sĩ. Đây là một phần trong kế hoạch tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh, nơi được xem là trọng điểm của Quân khu 7.
Địa điểm lịch sử và kế hoạch tìm kiếm
Công viên Văn hóa Lê Thị Riêng vốn là nghĩa trang Đô Thành cũ, từng là chiến trường đô thị ác liệt trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân năm 1968. Nhiều cán bộ, chiến sĩ đã anh dũng hy sinh tại khu vực này. Sau gần 60 năm, địa hình và địa vật đã thay đổi hoàn toàn, biến nơi đây thành công viên công cộng phục vụ nhu cầu vui chơi, sinh hoạt của người dân. Vì vậy, quá trình tìm kiếm cần được thực hiện một cách thận trọng, khoa học và chính xác.
Quân khu 7 đã đề nghị TP.HCM phối hợp với các cơ quan chuyên môn để ứng dụng đồng bộ nhiều giải pháp kỹ thuật hiện đại, bao gồm khảo sát địa vật lý, radar xuyên đất và phân tích địa tầng, nhằm khoanh vùng các vị trí nghi vấn trước khi tiến hành khai quật.
Quy trình xử lý hài cốt sau khi cất bốc
Theo kế hoạch, sau khi cất bốc các di cốt, lực lượng chuyên môn sẽ thực hiện công tác bảo quản và lấy mẫu giám định ADN để xác định danh tính liệt sĩ. Đối với các trường hợp xác định được thông tin và có thân nhân, hài cốt sẽ được đưa về an táng tại nghĩa trang liệt sĩ hoặc bàn giao cho gia đình theo nguyện vọng. Đối với những hài cốt không xác định được danh tính, Ban Chỉ đạo 515 Quân khu 7 đề xuất xây dựng một công viên nghĩa trang hoặc khu tưởng niệm ngay trong khuôn viên công viên Lê Thị Riêng.
Thiếu tướng Trần Chí Tâm, Phó chính ủy Quân khu 7, đã trình bày đề xuất này tại Hội thảo xác minh kết luận thông tin về liệt sĩ, mộ liệt sĩ tại khu vực nghĩa trang Đô Thành (Chí Hòa - Sài Gòn) ngày 8/6. Ông cho biết phương án an táng tại chỗ sẽ tạo thành một không gian văn hóa - tâm linh trang trọng, đồng thời lưu giữ dấu tích lịch sử của khu vực nghĩa địa Đô Thành trước đây.
Vai trò của Phó thủ tướng và tiến độ triển khai
Trước đó, Phó thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà đã đến dâng hương tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ tại Công viên Văn hóa Lê Thị Riêng và chỉ đạo hội thảo xác minh thông tin về khu mộ tập thể. Phó thủ tướng yêu cầu các đơn vị liên quan khẩn trương triển khai các bước khảo sát, thăm dò và khai quật với tinh thần trách nhiệm cao nhất, nhằm sớm tìm kiếm và quy tập hài cốt các liệt sĩ còn nằm lại chiến trường.
Theo kế hoạch, việc khảo sát thực địa và khai quật dự kiến được triển khai trong giai đoạn cuối tháng 6, đầu tháng 7. Nếu xác định được khu vực chôn cất tập thể và hoàn thành công tác quy tập, việc xây dựng một công trình tưởng niệm tại đây được kỳ vọng sẽ trở thành địa chỉ đỏ giáo dục truyền thống, đồng thời là nơi để các thế hệ hôm nay và mai sau tưởng nhớ, tri ân những người đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc.
Bằng chứng lịch sử và công nghệ hiện đại
Công viên Văn hóa Lê Thị Riêng (TP.HCM) đang trở thành tâm điểm của chiến dịch tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ. Nơi đây vốn là nghĩa địa Chí Hòa trước năm 1975 và được nhiều nhân chứng, tài liệu lịch sử xác định có thể tồn tại các hố chôn tập thể. Bước ngoặt của quá trình tìm kiếm xuất hiện từ giai đoạn 2016-2017, khi các nhà nghiên cứu phát hiện nhiều bức ảnh chiến tranh lưu trữ ở nước ngoài. Đặc biệt, một bức ảnh màu do hãng tin AP chụp ngày 12/2/1968 cho thấy tại nghĩa địa Chí Hòa khi đó có ít nhất 3 rãnh chôn tập thể.
Từ manh mối này, các cơ quan chức năng đã đối chiếu không ảnh, bản đồ quân sự, ảnh vệ tinh hiện đại cùng lời kể của nhân chứng. Công nghệ radar xuyên đất (GPR) cũng được sử dụng để phát hiện các cấu trúc bất thường dưới lòng đất. Kết quả nghiên cứu bước đầu đã khoanh vùng 3 khu vực nghi là rãnh mộ tập thể trong công viên, nằm gần nhà truyền thống, khu trò chơi thiếu nhi và khu hồ câu cá. Các chuyên gia nhận định sơ bộ những vị trí này có thể liên quan đến khoảng 900 hài cốt liệt sĩ.
Tuy nhiên, đây mới là các đánh giá ban đầu. Vị trí chính xác, quy mô và số lượng hài cốt chỉ có thể được xác nhận sau các đợt thăm dò, khai quật và giám định theo quy trình khoa học trong khuôn khổ Chiến dịch "500 ngày đêm" tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.
