Phát hiện chấn động dưới lòng đất chùa Long Tuyền
Năm 2008, chùa Long Tuyền tại thành phố Thái Nguyên, tỉnh Sơn Tây, Trung Quốc, rơi vào tình trạng xuống cấp nghiêm trọng. Hồ chứa nước trong khuôn viên liên tục rò rỉ, buộc các sư thầy phải tiến hành đào lại bể nước. Không ngờ, công việc thi công đã vô tình làm lộ ra một ngôi mộ cổ nằm sâu dưới lòng đất, mở đầu cho một phát hiện khảo cổ đầy bất ngờ.
Thái Nguyên vốn được mệnh danh là "cửu triều cổ đô", từng là nơi phát tích của Đường Thái Tông Lý Thế Dân. Theo truyền thuyết, vào năm 710, tại vị trí Lý Thế Dân từng dắt ngựa xuống suối tắm ở chân núi phía Tây Nam thành phố, người dân đã xây dựng chùa Long Tuyền, với hàm ý đây là nơi "suối rồng" sinh ra chân long thiên tử.
Quan tài vàng ròng: Kỳ quan hiếm có
Khi các nhà khảo cổ có mặt và mở lối vào mộ, họ phát hiện bên trong là một địa cung nhỏ nhưng được xây dựng vô cùng công phu. Ở vị trí trung tâm, một chiếc quan tài ánh vàng lấp lánh khiến tất cả mọi người sững sờ. Đây không phải là quan tài làm từ gỗ, đồng hay ngọc, mà được cho là làm từ vàng ròng nguyên khối, với kỹ thuật chế tác tinh xảo.
Với điều kiện kỹ thuật thời cổ đại, việc đúc cả một chiếc quan tài bằng vàng là điều cực kỳ hiếm gặp. Các chuyên gia nhận định, chủ nhân của nó hẳn phải là một nhân vật có địa vị rất cao trong xã hội, có thể liên quan đến hoàng tộc hoặc giới quý tộc thời Đường.
Chiếc nơ lụa và quyết định khó khăn
Điểm đặc biệt nhất của chiếc quan tài nằm ở một chi tiết tưởng chừng đơn giản: trên nắp quan tài có một dải lụa buộc thành hình chiếc nơ, cố định phần thân và nắp. Nhiều người thắc mắc tại sao không chỉ cần tháo dải lụa đó để mở quan tài?
Tuy nhiên, theo các nhà khảo cổ, chiếc nơ tuy nhìn còn nguyên vẹn nhưng thực chất chỉ tồn tại được là nhờ chưa từng tiếp xúc với môi trường bên ngoài. Chỉ cần chạm vào, cấu trúc sợi lụa có thể vỡ vụn ngay lập tức. Dù đã cân nhắc nhiều phương án kỹ thuật, họ không thể đảm bảo việc tháo nơ sẽ không phá hủy hiện vật quý giá này.
Vì vậy, quyết định cuối cùng được đưa ra là giữ nguyên trạng. Không chỉ dừng lại ở dải lụa, bản thân việc mở nắp quan tài cũng tiềm ẩn rủi ro lớn. Các di vật chôn sâu dưới lòng đất hàng trăm năm tồn tại trong môi trường kín khí. Khi tiếp xúc đột ngột với không khí, chúng có thể nhanh chóng bị oxy hóa và phân hủy, gây mất mát không thể cứu vãn.
Bài học từ quá khứ và nỗi lo bảo tồn
Giới khảo cổ Trung Quốc từng trải qua bài học đau xót với đội quân đất nung Binh Mã Dũng được khai quật năm 1974 tại Thiểm Tây. Ban đầu, các tượng binh sĩ có màu sắc rực rỡ, nhưng chỉ sau khi tiếp xúc với không khí, lớp màu nhanh chóng oxy hóa và bong tróc, để lại diện mạo xám xịt như hiện nay. Khi đó, do công nghệ bảo tồn chưa đủ tiên tiến, nhiều khu vực buộc phải dừng khai quật.
Tại địa cung chùa Long Tuyền, ngay khi vừa mở cửa hang, các nhà khảo cổ đã chứng kiến bích họa trên tường bong tróc và biến mất sau khi tiếp xúc với không khí. Cảnh tượng ấy khiến họ càng thận trọng hơn trong việc xử lý chiếc quan tài vàng.
Nếu bên trong quan tài vàng chứa thi hài, xá lợi hay các di vật quý giá khác, việc mở nắp khi chưa có công nghệ bảo tồn hoàn hảo có thể khiến toàn bộ hiện vật hư hại vĩnh viễn. Đây là rủi ro mà các chuyên gia không muốn mạo hiểm.
Bí ẩn vẫn còn nguyên vẹn
Cho đến nay, sau hơn 16 năm kể từ khi phát hiện, chiếc quan tài vàng ròng ở Sơn Tây vẫn chưa được mở. Không ai biết bên trong chứa gì: liệu đó có phải là một nhân vật hoàng tộc thời Đường, một cao tăng Phật giáo, hay một bí mật khác chưa từng được ghi chép trong sử sách?
Giới chuyên gia cho rằng, với sự phát triển của công nghệ phân tích không xâm lấn và kỹ thuật môi trường kín trong tương lai, ngày mở quan tài có thể sẽ đến. Tuy nhiên, thời điểm cụ thể vẫn chưa được xác định, và việc này đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng về mặt kỹ thuật.
Hiện tại, chiếc quan tài vàng vẫn nằm yên dưới lớp bảo vệ nghiêm ngặt, vừa là báu vật khảo cổ hiếm có, vừa là dấu hỏi lớn của lịch sử. Và có lẽ, đôi khi điều khiến người ta tò mò nhất không phải là thứ đã được hé lộ, mà là bí mật vẫn còn nằm im phía sau lớp nắp vàng chưa từng được nhấc lên, chờ đợi thời cơ thích hợp để tiết lộ.
