Kết quả khảo sát bằng radar xuyên đất tại Công viên Văn hóa Lê Thị Riêng (phường Hòa Hưng, TP.HCM) từ ngày 15 đến 18/6 đã phát hiện một vùng dị thường rộng khoảng 3 m nằm sát Nhà truyền thống. Bốn đơn vị chuyên môn độc lập đều đưa ra đánh giá tương đồng về vị trí này, tạo cơ sở quan trọng cho giai đoạn thăm dò thực địa sắp tới.
Điểm dị thường rõ ràng nhất
Đợt khảo sát được thực hiện trên 3 khu vực trọng điểm: khu vực A (phía đông Nhà truyền thống, diện tích 800 m2), khu vực B (gần cà phê sân Chim, diện tích 1.200 m2) và khu vực C (gần cầu Thê Húc, diện tích 500 m2). Theo báo cáo tổng hợp công bố tại Hội nghị triển khai kế hoạch tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ chiều 19/6, khu vực A là nơi ghi nhận tín hiệu đất dị thường rõ ràng nhất, trùng khớp với thông tin từ các bức ảnh tư liệu và nhân chứng lịch sử.
Thượng tá Phạm Thị Thanh Vân, Viện Thiết kế, Tổng cục Hậu cần - Kỹ thuật (Bộ Quốc phòng), cho biết tại điểm A phát hiện 3 vùng đất bị xáo trộn, với một rãnh sâu khoảng 1,2-1,8 m, rộng 2,5-3,5 m và dài hơn 10 m. PGS.TS Lê Văn Anh Cường, Trưởng bộ môn Vật lý Địa cầu, Đại học Khoa học Tự nhiên TP.HCM, cùng đại diện Đại học Bách Khoa TP.HCM cũng đưa ra đánh giá tương tự.
Dữ liệu từ radar xuyên đất IDS Duo Detector cho thấy bên dưới lớp nhựa đường và bê tông gần Nhà truyền thống xuất hiện một vùng dị thường có bề rộng khoảng 3 m và một đới kéo dài. PGS.TS Lê Văn Anh Cường ghi nhận dải phản xạ tại đây có đặc điểm khác biệt so với nền đất xung quanh. Kết quả khảo sát từ Trung tâm Công nghệ xử lý Bom mìn thuộc Binh chủng Công binh cũng phát hiện vùng xáo trộn địa tầng bên dưới bồn hoa thuộc điểm A, với các mặt phản xạ thay đổi liên tục và biên độ biến đổi rõ rệt.
Đối với khu vực B, dữ liệu radar ghi nhận một số bất thường địa chất tại sân quán cà phê sân Chim, nhưng mức độ thể hiện chưa rõ nét như khu vực A. Khu vực C không ghi nhận dấu hiệu bất thường đáng chú ý, các lớp đất duy trì tính ổn định.
Khó khăn trong khảo sát
Theo Viện Thiết kế, một số vị trí trong công viên có thảm thực vật dày và lượng nước mặt cao, làm suy giảm chất lượng tín hiệu radar, khiến việc nhận diện các cấu trúc sâu dưới lòng đất gặp nhiều khó khăn. Thượng tá Phạm Thị Thanh Vân đề nghị khi đào đất cần dựng taluy tránh sạt lở, làm khô hố và chuẩn bị bơm thoát nước do TP.HCM đang vào mùa mưa.
Thiếu tướng Nguyễn Thành Trung, Chính ủy Bộ Tư lệnh TP.HCM, nhận định khu vực A khả năng cao có rãnh mộ tập thể chứa hài cốt các liệt sĩ và đồng bào yêu nước hy sinh trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân 1968. Ông nhấn mạnh: "Quy tắc là dễ làm trước, khó làm sau. Tất cả công tác triển khai cần diễn ra thận trọng, tỉ mỉ, chỉn chu và chính xác".
Chờ lời giải từ thăm dò thực địa
Dữ liệu radar chỉ phản ánh sự thay đổi cấu trúc địa tầng, không thể khẳng định chính xác bên dưới có hài cốt hay công trình chôn lấp. Để xác định bản chất các dị thường, Bộ Tư lệnh TP.HCM sẽ triển khai thăm dò thực địa tại các vị trí đã khoanh vùng, trọng tâm là khu vực A. Công viên sẽ dựng hàng rào bảo vệ, tạm thời hạn chế các hoạt động vui chơi, tham quan tại những vị trí này.
Quá trình đào mở được giám sát bởi các cơ quan chuyên môn, đơn vị quân đội và chuyên gia địa vật lý. Nếu phát hiện dấu vết chôn cất hoặc di cốt, Ban chỉ đạo 515 sẽ thực hiện các quy trình chuyên môn theo quy định, bao gồm ghi nhận hiện trạng, thu thập mẫu vật và giám định. Kết quả thăm dò sẽ là căn cứ trực tiếp kiểm chứng dữ liệu radar và làm rõ thông tin lịch sử về hố chôn tập thể tại khu vực này.
