Nhiều người thắc mắc về việc nên dùng “cám ơn” hay “cảm ơn”, đồng thời muốn biết từ “cám” trong “cám ơn” có nghĩa gì. Theo học giả An Chi, hai cách dùng này thực chất có cùng nguồn gốc và ý nghĩa.
Hai cách viết đều được ghi nhận
Trong tác phẩm “Chuyện đông chuyện tây”, học giả An Chi cho biết nhiều từ điển tiếng Việt ghi nhận cả hai cách viết “cám ơn” và “cảm ơn” đều được sử dụng. Một số từ điển xem chúng tương đương, trong khi tài liệu khác cho rằng “cám ơn” mang tính khẩu ngữ hơn. Ông khẳng định “cám” thực chất là một dạng đọc khác của “cảm”, cả hai đều mang nghĩa rung động, xúc động hoặc ghi nhận tình cảm, sự giúp đỡ từ người khác. Dấu vết của cách đọc “cám” còn xuất hiện trong các từ quen thuộc như “cám cảnh”, “cám dỗ”.
Dẫn chứng từ Truyện Kiều
Câu 1076 trong Truyện Kiều đã được các học giả Bùi Kỷ, Trần Trọng Kim, Nguyễn Thạch Giang, Đào Duy Anh, Nguyễn Quảng Tuân phiên thành “cám”: “Cám lòng chua xót, lạt tình bơ vơ”. Theo An Chi, việc tồn tại song song hai cách đọc là hiện tượng không hiếm trong tiếng Việt. Nhiều từ gốc Hán từng có biến thể tương tự trước khi một cách đọc dần phổ biến hơn. Sự khác biệt về vị thế giữa “cám ơn” và “cảm ơn” chủ yếu xuất phát từ yếu tố lịch sử ngôn ngữ. Theo thời gian, “cảm” được gắn với cách đọc Hán Việt quen thuộc nên thường được xem là trang trọng hơn, trong khi “cám” ngày càng mang sắc thái gần gũi, đời thường.
Không khác biệt về nghĩa
Xét về nghĩa, hai cách nói này không có sự khác biệt. Việc sử dụng “cám ơn” hay “cảm ơn” không làm thay đổi nội dung lời cảm tạ. Trong phần viết bổ sung cho lần tái bản năm 2018, An Chi cho biết ông vẫn duy trì cách viết “cám ơn” trong giao tiếp hàng ngày, vì đây là hình thức từng được sử dụng từ lâu trong tiếng Việt.
