Ứng dụng công nghệ số trong quản lý rừng
Từ năm 2019, Vườn quốc gia Pù Mát triển khai phần mềm SMART để báo cáo và giám sát tuần tra bảo vệ rừng, đến năm 2023 ứng dụng triệt để. Giám đốc vườn Lê Anh Tuấn cho biết: "Việc ứng dụng phần mềm SMART mang lại kết quả tích cực và toàn diện". Tất cả thông tin thực địa được số hóa, chuẩn hóa, gắn tọa độ địa lý, loại bỏ sai sót thủ công. Dữ liệu không thể can thiệp, bảo đảm khách quan, minh bạch.
SMART giúp thu thập đầy đủ hành vi vi phạm trong lâm phần, như khu vực bị tác động nhiều, ít hoặc không tác động, từ đó điều chỉnh quản lý, tập trung xử lý dứt điểm. Công cụ cũng phân tích tình hình phát triển các loài động vật hoang dã, giám sát kế hoạch hoạt động của từng trạm và kiểm lâm viên, nâng cao hiệu quả thực thi nhiệm vụ.
Thiết bị hiện đại hỗ trợ tuần tra
Vườn lắp đặt 12 chiếc Poachercam – camera chuyên dụng quản lý đối tượng ra vào rừng, giúp phát hiện sớm, ngăn chặn kịp thời khai thác lâm sản trái phép và phòng chống cháy rừng mùa khô. Lực lượng bảo vệ rừng còn sử dụng Flycam tuần tra diện rộng, tiếp cận khu vực hiểm trở, và bẫy ảnh (camera Trap) giám sát động vật hoang dã.
Ông Nguyễn Diên Quang, Hạt trưởng Kiểm lâm Vườn quốc gia Pù Mát, chia sẻ: "Câu chuyện tuần tra rừng giờ đã thay đổi nhờ các giải pháp số hóa. Nếu chỉ dựa vào sức người và phương thức thủ công thì không thể bao quát hết". Trước đây, thu thập số liệu tuần tra đều ghi chép thủ công, thô sơ, nay được hỗ trợ bởi phần mềm công nghệ thông tin, camera giám sát, Flycam.
Cộng đồng tham gia bảo vệ rừng
Ban Giám đốc vườn tăng cường sự tham gia của cộng đồng: phối hợp ban quản lý thôn bản tuyên truyền pháp luật, ban hành quy ước bảo vệ rừng. Hiện có 4.792 hộ dân nhận khoán bảo vệ rừng, tạo việc làm, thu nhập, hạn chế tác động vào rừng. Một số người từ thợ săn chuyên nghiệp trở thành nhân viên bảo vệ rừng. Đến nay, không còn hiện tượng khai thác gỗ trong lâm phần vườn quản lý.
Các nhà khoa học ghi nhận hơn 2.500 loài thực vật và gần 1.000 loài động vật có xương sống tại đây, nhiều loài quý hiếm trong Sách Đỏ Việt Nam và Danh lục Đỏ IUCN như Voi, báo gấm, vượn siki, mang lớn, mang Trường Sơn. Một số quần thể gia tăng số lượng cá thể.
Đạt danh hiệu Vườn Di sản ASEAN
Năm 2025, Vườn quốc gia Pù Mát chính thức trở thành 1 trong 15 Vườn quốc gia của Việt Nam được công nhận Vườn Di sản ASEAN. Đây là sự ghi nhận của cộng đồng quốc tế đối với nỗ lực của cán bộ, nhân viên vườn, chính quyền địa phương và người dân trong bảo tồn khu rừng đặc dụng có tính đa dạng sinh học rất cao, thể hiện giá trị rừng ở tầm khu vực.
