Môi trường quân ngũ với cường độ huấn luyện cao, nhiệm vụ dày đặc và kỷ luật nghiêm ngặt, nhưng văn hóa đọc vẫn được nuôi dưỡng bền bỉ. Từ thư viện, tủ sách đơn vị đến những giờ đọc sách cuối tuần, nhiều cán bộ, chiến sĩ đã hình thành thói quen đọc sách. Điều đáng quý là sự xuất hiện của những người lính trẻ yêu văn chương, say mê sáng tác, mang đến tác phẩm gần gũi với đời sống hôm nay.
Những tấm gương lan tỏa văn hóa đọc
Ở nhiều đơn vị, sách là phương tiện bổ trợ kiến thức và trở thành một phần đời sống tinh thần. Thiếu úy Trần Việt Hoàng, Chính trị viên phó Đại đội 7, Tiểu đoàn 2, Trung đoàn 4, Sư đoàn 5, Quân khu 7 đã để lại ấn tượng với hình ảnh người lính trẻ đam mê văn chương. Sinh năm 2000, quê Hà Tĩnh, anh luôn quyết liệt trong nhiệm vụ nhưng mỗi khi rảnh rỗi lại trở về với những trang sách và bản thảo. Nhiều bài thơ được viết ngay sau giờ huấn luyện, khi mồ hôi thao trường còn chưa kịp khô. Với anh, văn chương không tách biệt với đời sống quân ngũ mà là không gian giúp hiểu sâu hơn về gia đình, đồng đội và trách nhiệm người lính. Tập thơ “Ngày chưa sương vội” (2024), trường ca “Bay phía mùa” (2025) cùng nhiều tác phẩm trên báo chí cho thấy sự trưởng thành của cây bút trẻ.
Là Bí thư Chi đoàn, Hoàng đề xuất xây dựng khung thời gian đọc sách trong “giờ thứ 8” và ngày cuối tuần, khuyến khích bộ đội mượn sách ở thư viện, ghi lại cảm nhận. Những dòng chia sẻ mộc mạc giúp cán bộ hiểu thêm tâm tư chiến sĩ trẻ. Chỉ huy đơn vị ghi nhận, những người lính như Hoàng biết vận dụng khả năng viết lách vào công tác tuyên truyền, giáo dục, làm cho các bài nói chuyện gần gũi, dễ tiếp nhận.
Cùng Sư đoàn 5, Thiếu úy Lâm Minh Thường, người dân tộc Khmer, học cùng Hoàng tại Trường Sĩ quan Chính trị, cũng miệt mài sáng tạo. Trúng tuyển bằng khối A nhưng qua trải nghiệm quân ngũ, Thường bén duyên với thơ ca. Các sáng tác của anh in đều trên báo Văn nghệ, tạp chí Văn nghệ Quân đội, tạp chí Sông Hương… với dấu ấn văn hóa dân tộc và chiều sâu tâm tư người lính.
Thiếu úy Đặng Việt Trung, Chính trị viên phó Đại đội 9, Tiểu đoàn 9, Trung đoàn 209, Quân đoàn 12, từng đạt Giải nhì kỳ thi học sinh giỏi quốc gia môn Ngữ văn năm 2020. Dù bận rộn, anh duy trì thói quen đọc và viết, giới thiệu cho chiến sĩ những cuốn sách hay về lịch sử, văn học, kỹ năng sống và truyền thống quân đội. Với Trung, mỗi cuốn sách giúp người lính sống sâu sắc, có lý tưởng và trách nhiệm hơn.
Phong trào đọc sách lan tỏa
Từ những hạt nhân như vậy, phong trào đọc sách trong quân đội có thêm sự đồng hành của nhiều tổ chức, cá nhân. Tiến sĩ Giáo dục Nguyễn Thụy Anh, Chủ nhiệm Câu lạc bộ “Đọc sách cùng con”, đã tổ chức nhiều chuỗi chương trình giao lưu lan tỏa giá trị sách tới cán bộ, chiến sĩ. Bà cho rằng đọc sách không phải việc chỉ làm khi rảnh rỗi mà là cách làm giàu tâm hồn ngay cả trong những ngày bận rộn nhất. Một người lính hỏi: “Làm sao để giúp con hình thành thói quen đọc sách khi bố thường xa nhà?”. Tiến sĩ Nguyễn Thụy Anh gợi ý: Người cha có thể kể cho con nghe về một cuốn sách hay trong mỗi cuộc điện thoại, gửi tặng con sách phù hợp hoặc viết thư chia sẻ cảm nhận. Khi đứa trẻ biết cha mình yêu sách, tình yêu đọc sẽ tự nhiên hình thành.
Trên Tàu 20, Lữ đoàn 172, Vùng 3 Hải quân, dù không gian chật hẹp, sách vẫn xuất hiện ở nhiều góc nhỏ. Những người lính biển chia sẻ, sách như người bạn đồng hành giúp họ vơi nỗi nhớ nhà và giữ tâm hồn bình yên trước sóng gió. Bao cuốn sách được chuyền tay nhau, ai đọc xong lại giới thiệu cho đồng đội. Sự sẻ chia khiến việc đọc trở thành sợi dây kết nối ấm áp, tin yêu.
Bài học cho phát triển văn hóa đọc
Việc phát triển văn hóa đọc trong quân đội cho thấy khi đọc được đặt trong môi trường có kỷ luật, nền nếp và định hướng đúng đắn, thói quen đọc hoàn toàn có thể hình thành và duy trì bền vững. Đây là mô hình đáng tham khảo để nhân rộng trong nhà trường, cơ quan, cộng đồng dân cư hiện nay.
