Nhà nghiên cứu Nguyễn Đình Tư, người được ví như "cây đại thụ" văn hóa dân tộc, vừa được vinh danh là Đại sứ truyền cảm hứng của Giải thưởng Thiếu nhi Dế Mèn 2026. Ở tuổi 106, ông tiếp tục truyền lửa tri thức cho thế hệ trẻ, khẳng định tình yêu bất tận với lịch sử và văn hóa Việt Nam.
Hành trình hơn 80 năm viết sách
Sinh năm 1920 tại Nghệ An, Nguyễn Đình Tư sớm bộc lộ niềm đam mê lịch sử từ khi còn nhỏ, qua những trang sách về các danh nhân chống Pháp và bộ sử Việt Nam sử lược. Dù gia cảnh khó khăn, ông vẫn kiên trì học tập và viết cuốn sách đầu tay về danh tướng Nguyễn Xí năm 23 tuổi. Sau đó, ông tiếp tục cho ra đời nhiều tác phẩm văn học và sử ký, đặc biệt trong giai đoạn khó khăn khi phải làm nghề sửa xe đạp để mưu sinh, ông vẫn tranh thủ viết bộ tiểu thuyết Loạn 12 sứ quân.
Trải qua hơn 80 năm lao động miệt mài, ông đã xuất bản khoảng 60 đầu sách về lịch sử và địa chí Việt Nam, tiêu biểu như Non nước Phú Yên, Địa chí Khánh Hòa, Chế độ thực dân Pháp trên đất Nam Kỳ, và bộ sách đồ sộ Gia Định - Sài Gòn - Thành phố Hồ Chí Minh: Dặm dài lịch sử. Đặc biệt, bộ Từ điển địa danh hành chính Nam Bộ được hoàn thành khi ông đã ngoài 90 tuổi.
Vinh danh xứng đáng
Những cống hiến của ông được ghi nhận qua nhiều giải thưởng lớn: Giải thưởng Trần Văn Giàu năm 2023, hai lần đạt Giải A Giải thưởng Sách Quốc gia (2018 và 2024), và danh hiệu Công dân ưu tú TP.HCM năm 2024. Năm 2026, ông trở thành Đại sứ truyền cảm hứng của Giải thưởng Thiếu nhi Dế Mèn, một vai trò mà ông hy vọng sẽ truyền đạt kinh nghiệm nghiên cứu và phương pháp làm việc cho thế hệ trẻ.
Dù tuổi cao, ông vẫn miệt mài bên máy tính, viết tiếp những công trình mới như bộ Từ điển lịch sử địa danh hành chánh Trung bộ dự kiến hơn 1.500 trang. Ông chia sẻ: “Một người trẻ nếu nắm căn bản về sử tính và sử liệu của đất nước sẽ tự tin hơn trong công việc và sáng tạo.”
Hình ảnh một học giả 106 tuổi vẫn đam mê tri thức là tấm gương sáng về tinh thần học tập suốt đời, nhắc nhở mỗi người về giá trị của quá khứ và trách nhiệm với tương lai dân tộc.
