Mưa lớn kéo dài gây lũ quét và sạt lở đất
Theo Trung tâm Dự báo KTTV Quốc gia, từ đêm 18/7 đến sáng 19/7, các tỉnh Lai Châu, Điện Biên, Lào Cai, Tuyên Quang và Cao Bằng có mưa vừa, mưa to, cục bộ có nơi mưa rất to. Lượng mưa đo được từ 19h ngày 18/7 đến 8h ngày 19/7 tại một số trạm vượt 70mm, như Thượng Sơn (Tuyên Quang) 130,6mm, Vĩnh Quang 1 (Cao Bằng) 82,8mm, Trung Lèng Hồ (Lào Cai) 79,6mm.
Dự báo từ ngày 19/7 đến đêm 20/7, khu vực vùng núi Bắc Bộ tiếp tục có mưa vừa, mưa to và dông với lượng mưa phổ biến 50–100mm, cục bộ có nơi trên 250mm. Ngày và đêm 20/7, khu vực trung du và đồng bằng Bắc Bộ có mưa rào và dông rải rác với lượng mưa 10–20mm, cục bộ trên 100mm, tập trung vào chiều tối, đêm và sáng sớm. Từ ngày 21/7, mưa giảm dần.
Cảnh báo lũ quét và sạt lở đất tại nhiều tỉnh
Cơ quan khí tượng cảnh báo trong 24 giờ qua (từ 9h ngày 18/7 đến 9h ngày 19/7), các tỉnh Lai Châu, Lào Cai, Tuyên Quang và Cao Bằng có mưa vừa đến rất to, với lượng mưa như Thu Lũm (Lai Châu) 75,6mm, Lùng Cải (Lào Cai) 118,2mm, Thượng Sơn (Tuyên Quang) 137mm, Vĩnh Quang (Cao Bằng) 92mm. Mô hình độ ẩm đất cho thấy một số khu vực đã gần bão hòa (trên 85%) hoặc đạt trạng thái bão hòa. Trong 3-6 giờ tới, lượng mưa tích lũy dự báo tại Lào Cai và Tuyên Quang từ 30-60mm, có nơi trên 100mm; Cao Bằng từ 20-40mm, có nơi trên 70mm; Lai Châu từ 10-20mm, có nơi trên 50mm. Nguy cơ xảy ra lũ quét trên các sông, suối nhỏ và sạt lở đất trên sườn dốc tại nhiều xã/phường của các tỉnh này trong 6 giờ tới.
Nguyên nhân chính gây lũ quét và sạt lở
Ông Nguyễn Văn Hưởng, Trưởng phòng Dự báo thời tiết, Trung tâm Dự báo KTTV Quốc gia, cho biết từ đầu tháng 6 đến nay, khu vực Tây Bắc gồm Lai Châu, Điện Biên và Sơn La có mưa hầu như liên tục: trong tổng số 48 ngày, chỉ có 5 ngày không mưa, tức 43 ngày có mưa. Tại Lai Châu, từ 4/7 đến nay, gần như ngày nào cũng có mưa rào và dông, lượng mưa phổ biến 20-40 mm mỗi ngày. Mưa kéo dài khiến đất liên tục ngấm nước, không kịp khô. Khi nền đất bão hòa, chỉ cần một đợt mưa vừa hoặc mưa to cũng có thể gây mất ổn định mái dốc, dẫn đến lũ quét và sạt lở đất. Đây là lý do nhiều điểm sạt lở liên tiếp xuất hiện tại Sơn La, Lào Cai và Lai Châu.
Ba yếu tố dẫn đến sạt trượt nghiêm trọng tại Mường Than
Vụ sạt trượt tại xã Mường Than (Lai Châu) ngày 17/7, ông Nguyễn Văn Hưởng chỉ ra ba yếu tố chính. Thứ nhất, lượng mưa kéo dài nhiều ngày: tại trạm Phúc Than, lượng mưa tích lũy từ đầu tháng 7 đến hết 17/7 đạt gần 800 mm, khiến đất đá trên sườn dốc ngấm no nước, giảm khả năng liên kết. Thứ hai, đặc điểm địa hình và địa chất: Mường Than có nhiều sườn dốc, taluy tự nhiên và nhân tạo, xen kẽ khe suối nhỏ, nền đất đá bị phong hóa mạnh, vốn nhạy cảm với lũ quét và sạt lở khi mưa lớn kéo dài. Thứ ba, đợt mưa rất lớn từ đêm 16/7 đến ngày 17/7: chỉ trong hơn một ngày, lượng mưa đo được khoảng 262,6 mm đã kích hoạt khối đất đá mất ổn định sạt xuống quy mô lớn. Ông Hưởng nhấn mạnh Lai Châu liên tục nằm trong vùng cảnh báo màu tím – mức nguy cơ cao nhất.
Dự báo thời tiết và khuyến cáo
Dự báo từ 18/7 đến 20/7, các tỉnh Lai Châu, Điện Biên, Sơn La, Lào Cai, Tuyên Quang và phía tây Phú Thọ tiếp tục có mưa vừa, mưa to. Nguy cơ lũ quét và sạt lở đất không chỉ duy trì tại Lai Châu mà còn ở nhiều tỉnh miền núi và trung du phía Bắc. Ông Nguyễn Văn Hưởng khuyến cáo người dân nếu phát hiện dấu hiệu bất thường như vết nứt trên sườn đồi, nền nhà, nước suối đổi màu hoặc dòng chảy đột ngột mạnh lên, cần nhanh chóng rời khỏi khu vực nguy hiểm và theo dõi sát các bản tin dự báo thời tiết.
Thiệt hại do mưa lũ
Mưa lớn, lũ, ngập lụt, lũ quét và sạt lở đất tại các tỉnh miền núi phía Bắc đã khiến 4 người chết, 4 người mất tích và 9 người bị thương, thiệt hại khoảng 255,04 tỷ đồng.
