Người đàn ông Quảng Trị sưu tập hơn 2.000 kỷ vật chiến tranh, lưu giữ ký ức lịch sử
Với niềm đam mê sâu sắc đối với các kỷ vật trước năm 1975, ông Ngô Duy Duyệt đã dành hơn 25 năm để sưu tầm hơn 2.000 hiện vật chiến tranh, bao gồm vỏ bom, đạn và đồ dùng thời chiến. Mỗi món đồ đều mang trong mình một câu chuyện, góp phần lưu giữ ký ức về một giai đoạn lịch sử đầy biến động của đất nước.
Biến nhà thành bảo tàng thu nhỏ
Sau một phần tư thế kỷ miệt mài sưu tầm, ông Duyệt đã chuyển hóa căn nhà và khu sân vườn rộng 240 m2 của mình, nằm bên tuyến đường ven biển nối Cửa Tùng với Cửa Việt thuộc xã Bến Hải, tỉnh Quảng Trị, thành một không gian trưng bày độc đáo. Bên ngoài, hàng trăm vỏ đạn được dựng san sát, tạo nên một cảnh tượng ấn tượng. Bên trong, các hiện vật được xếp kín trên các giá gỗ, trong tủ kính và dọc theo những lối đi hẹp, mang đến cảm giác như một bảo tàng thu nhỏ giữa đời thường.
Hành trình sưu tầm đầy gian nan
Trước đây, ông Duyệt làm thợ cơ khí tại Đông Hà, công việc này đã cho ông cơ hội tiếp xúc với nhiều vật dụng còn sót lại sau chiến tranh. Từ năm 2000, ông chính thức bắt đầu theo đuổi đam mê sưu tầm của mình. Ông đã đi khắp các tỉnh, thành trong nước để tìm kiếm và trao đổi hiện vật, sau đó mang về lưu giữ tại nhà. Không chỉ dừng lại ở Việt Nam, ông còn nhiều lần sang Lào để tìm kiếm, bởi đây từng là một chiến trường ác liệt trong chiến tranh, lưu lại nhiều dấu tích quý giá.
Những hiện vật đặc biệt và câu chuyện phía sau
Trong bộ sưu tập đồ sộ của mình, vỏ bom xăng là món khiến ông Duyệt mất nhiều thời gian nhất để sở hữu. Ông đã dành tới 3 năm để thuyết phục một người Lào chuyển nhượng. Ông chia sẻ rằng loại bom này không phát nổ mà chứa xăng, khi thả xuống sẽ gây cháy. Nhiều lần đến tận nhà hỏi mua nhưng bị từ chối, chỉ khi thấy ông kiên trì theo đuổi suốt nhiều năm, chủ nhân mới đồng ý nhượng lại. Ông cho biết giá mua không lớn, nhưng chi phí vận chuyển về Việt Nam lại khá tốn kém.
Một hiện vật khác đáng chú ý là "cây nhiệt đới", một thiết bị trinh sát từng được quân đội Mỹ thả xuống trong chiến tranh. Khi cắm xuống đất, thiết bị này có khả năng phát hiện người, vũ khí và xe cơ giới thông qua rung chấn. Tín hiệu thu được sẽ tự động truyền về trung tâm tác chiến điện tử, sau đó lực lượng không quân hoặc pháo binh sẽ tiến hành ném bom, bắn phá vào khu vực mục tiêu.
Trong số 2.000 hiện vật, có hơn 50 vỏ đạn pháo làm bằng đồng, mỗi kg có giá trị lên tới 1 triệu đồng. Ngoài ra, ông còn sưu tập hàng chục bi-đông, ăn-gô đựng thức ăn, cùng với các nồi và nông ngư cụ gắn liền với thời chiến. Ông Duyệt tâm sự: "Đi đâu thấy đồ vật liên quan đến chiến tranh là tôi mua. Nhiều cái thì trao đổi để sở hữu".
Bảo tồn và chia sẻ với cộng đồng
Hàng chục vỏ bom được đặt tại sân trước nhà, và ông Duyệt khẳng định: "Toàn bộ vật này có nhiều người đến mua nhưng tôi không bán mà để trưng bày". Ông tiết lộ rằng để sở hữu chúng, ông đã bỏ ra hơn 3 tỷ đồng. Không gian trưng bày của ông thu hút đông đảo người đến tham quan, bao gồm cả khách nước ngoài. Khách vào cửa không mất phí, nhưng ai có nhu cầu có thể hỗ trợ kinh phí để ông bảo trì và gìn giữ hiện vật.
Điểm đặc biệt là mỗi món đồ không đi kèm bảng thuyết minh, thay vào đó, chính ông Duyệt trực tiếp kể lại câu chuyện gắn với từng hiện vật cho khách nghe. Ông cũng bày tỏ mong muốn được chính quyền hỗ trợ một địa điểm phù hợp để trưng bày, giới thiệu rộng rãi hơn về ký ức chiến tranh, nhằm giáo dục và truyền cảm hứng cho thế hệ trẻ.
