Đã đến lúc Việt Nam không chỉ xuất khẩu hàng hóa mà cần xuất khẩu tri thức, văn hóa và tâm hồn Việt Nam qua sách. Đây là nhận định của TS Nguyễn Mạnh Hùng, người đã ấp ủ ý tưởng này từ năm 2014, khi gặp bà Claudia Kaiser, Phó Chủ tịch Hội sách Frankfurt tại Jakarta. Trong cuộc trò chuyện, ông nói: “Một ngày nào đó, sách Việt Nam cần có mặt trong các trường đại học lớn trên thế giới.” Bà Claudia mỉm cười và gọi đó là một ý tưởng đẹp.
Sau đó, TS Nguyễn Mạnh Hùng trao đổi với ông Juergen Boos, Chủ tịch Hội sách Frankfurt, và nhiều lãnh đạo ngành xuất bản thế giới như bà Bodour Al Qasimi hay anh Shake, Chủ tịch Hiệp hội Xuất bản ASEAN. Tất cả đều ủng hộ quan điểm: Việt Nam cần xuất khẩu tri thức, văn hóa và tâm hồn qua sách, bởi nền văn hóa Việt Nam vô cùng giàu có.
Đại học là nơi gieo ảnh hưởng văn hóa
TS Nguyễn Mạnh Hùng cho rằng các trường đại học lớn trên thế giới là nơi đầu tiên cần đưa sách Việt đến. Đại học không chỉ đào tạo nghề nghiệp mà còn hình thành tư tưởng, nuôi dưỡng những người dẫn dắt tương lai nhân loại. Nếu sách Việt không hiện diện ở đó, tiếng nói tri thức của Việt Nam sẽ còn rất nhỏ trên bản đồ thế giới.
Qua 12 năm tham gia các hội sách quốc tế, ông nhận thấy các quốc gia mạnh về văn hóa như Nhật Bản, Hàn Quốc, Đức, Pháp, Anh, Mỹ đều rất chú trọng đưa sách vào đại học. Họ không chỉ bán sách mà còn gieo ảnh hưởng văn hóa. Một cuốn sách trong thư viện đại học có giá trị hơn hàng nghìn tờ quảng cáo du lịch, bởi khi sinh viên đọc sách của một quốc gia, họ bắt đầu hiểu và quý trọng quốc gia đó, từ đó hợp tác mở ra.
Hành trình đưa sách Việt ra thế giới
TS Nguyễn Mạnh Hùng kêu gọi bắt đầu ngay hành trình mang sách Việt đến các trường đại học ở Đức, Pháp, Anh, Mỹ trước, sau đó đến Nhật Bản, Hàn Quốc, Úc, Singapore, Ấn Độ và khắp thế giới. Không chỉ sách tiếng Việt, mà cả sách dịch tiếng Anh, tiếng Đức, tiếng Pháp. Không chỉ sách văn hóa, văn học, mà cả sách kinh doanh, lịch sử, thiền, giáo dục, kinh tế, khoa học, sách thiếu nhi và các giá trị sống của người Việt.
Ông nhấn mạnh đây không còn là chuyện riêng của ngành xuất bản mà là chiến lược quốc gia. Trong bối cảnh Nghị quyết 80-NQ/TW về phát triển văn hóa và công nghiệp văn hóa, việc đưa sách Việt ra thế giới là nhiệm vụ sống còn. Một dân tộc muốn đi xa bằng trí tuệ thì sách phải trở thành đại sứ; muốn phát triển bền vững thì văn hóa phải đi cùng kinh tế.
Người Việt Nam có nhiều giá trị đẹp như tinh thần hiếu học, lòng nhân ái, sự bền bỉ, chiều sâu tâm linh, văn hóa hòa hợp. Nếu những giá trị này không được viết ra, xuất bản, dịch thuật và đưa vào các đại học lớn, chúng sẽ mãi nằm trong biên giới quốc gia. Đã đến lúc sách Việt Nam đi xa hơn, không để khoe mình hay cạnh tranh, mà để đóng góp cho một thế giới hiểu biết, nhân văn và tỉnh thức hơn.
TS Nguyễn Mạnh Hùng tin rằng một ngày nào đó, trên giá sách của Harvard, Oxford, Sorbonne hay Heidelberg sẽ có nhiều sách Việt Nam. Khi ấy, ngành xuất bản Việt Nam sẽ có vị thế khác, và nền công nghiệp xuất bản sẽ được tính bằng doanh thu, lợi nhuận và đóng góp ngân sách qua thuế, chứ không chỉ số lượng đơn vị xuất bản.
