Bầu trời đêm tháng 7 sẽ là cơ hội lý tưởng để chiêm ngưỡng phần lõi của Dải Ngân Hà. Tháng này mang đến hàng loạt hiện tượng thiên văn đáng chú ý, bao gồm các lần Mặt Trăng tiến sát hành tinh, hai trận mưa sao băng diễn ra gần như cùng lúc, và cơ hội lý tưởng để quan sát phần lõi rực sáng của Dải Ngân Hà dưới bầu trời mùa hè.
Dải Ngân Hà và sao chổi 10P
Trong điều kiện bầu trời tối và quang đãng, tháng 7 là một trong những thời điểm đẹp nhất để quan sát phần lõi của Dải Ngân Hà – vùng phình trung tâm chứa khoảng 100 tỷ ngôi sao. Dải Ngân Hà sẽ xuất hiện trên bầu trời phía nam suốt đêm trong tháng 7. Tháng 7 được những người yêu thiên văn nhận xét là thời điểm thích hợp để chiêm ngưỡng Dải Ngân Hà.
Xuyên suốt những đêm tháng 7, sao chổi 10P – thiên thể quay quanh Mặt Trời với chu kỳ khoảng 5 năm – sẽ dần trở lại bầu trời. Trong nửa đầu tháng, người xem cần sử dụng kính thiên văn cỡ nhỏ để quan sát. Sao chổi xuất hiện gần chòm sao Ma Kết và có thể nhìn thấy từ cả Bắc bán cầu lẫn Nam bán cầu. Đến nửa cuối tháng, sao chổi sẽ sáng hơn và có thể quan sát bằng ống nhòm. Độ sáng cực đại của sao chổi 10P dự kiến đạt được vào đầu tháng 8.
Các hiện tượng thiên văn nổi bật trong tháng 7
Rạng sáng 8-9/7: Sao Thổ hội ngộ Mặt Trăng
Sau nửa đêm các ngày 8 và 9/7 (theo giờ Việt Nam), Mặt Trăng ở pha hạ huyền sẽ xuất hiện rất gần sao Thổ trên bầu trời phía đông, cách nhau khoảng 9 độ. Hai thiên thể sẽ cùng di chuyển đồng thời trên bầu trời cho tới lúc bình minh. Trước khi Mặt Trời mọc, sao Hỏa và cụm sao M45 (Pleiades – Thất Nữ) cũng sẽ góp mặt, tạo nên một khung cảnh ấn tượng.
Rạng sáng 12/7: Mặt Trăng – cụm sao Thất Nữ – Sao Hỏa tạo thành hình tam giác
Khoảng hai giờ trước khi Mặt Trời mọc ngày 12/7 (giờ Việt Nam), lưỡi liềm Mặt Trăng mỏng sẽ tạo thành một tam giác với cụm sao Thất Nữ màu xanh nhạt và sao Hỏa ánh cam. Ba thiên thể xuất hiện thấp trên đường chân trời phía đông, chỉ cách nhau hơn 5 độ. Con người thường chỉ nhìn thấy khoảng 7 ngôi sao trong cụm Thất Nữ bằng mắt thường, nhưng khi quan sát với ống nhòm có thể nhận ra hàng chục ngôi sao. Pha trăng lưỡi liềm cũng là thời điểm lý tưởng để quan sát các miệng hố và thung lũng trên bề mặt Mặt Trăng. Người quan sát cần cất thiết bị quang học trước khi Mặt Trời mọc để đảm bảo an toàn thị giác.
Ngày 15/7: Trăng non – thời điểm đẹp nhất để ngắm Dải Ngân Hà
Đêm trăng non ngày 15/7 (giờ Việt Nam) là lựa chọn lý tưởng để quan sát Dải Ngân Hà và nhiều thiên thể như cụm sao cầu Hercules hay Tinh vân Vòng Nhẫn. Ở thời điểm này, Mặt Trăng gần như không phát ra ánh sáng, tạo điều kiện quan sát bầu trời dễ hơn, đặc biệt ở các địa điểm ít ô nhiễm ánh sáng như vùng núi hoặc ngoại ô. Sau khoảng 30 phút thích nghi với bóng tối, phần lõi của Dải Ngân Hà có thể được nhìn thấy bằng mắt thường. Để xác định vị trí lõi Ngân Hà, người quan sát hãy tìm chòm sao Nhân Mã (Sagittarius) nổi bật với hình dạng giống một ấm trà.
Tối 18/7: Mặt Trăng và sao Kim cùng tỏa sáng
Sao Kim chỉ xuất hiện trong vài giờ ngắn ngủi trên bầu trời buổi tối của tháng này, nhưng sẽ đặc biệt nổi bật vào tối 18/7 (giờ Việt Nam), khi Mặt Trăng lưỡi liềm tiến đến gần, cách hành tinh này khoảng 5 độ. Người quan sát có thể chiêm ngưỡng cặp thiên thể trên bầu trời phía tây ngay sau khi Mặt Trời lặn.
Tối 29-30/7: Trăng tròn Buck Moon
Trăng tròn tháng 7 (còn gọi là Buck Moon) sẽ đạt độ sáng cực đại vào khoảng 21h30 ngày 29/7 theo giờ Việt Nam. Buổi tối các ngày 29-30/7 và lúc Mặt Trăng lặn vào sáng 30/7 sẽ là thời điểm quan sát đẹp nhất. Theo Farmer's Almanac, tên gọi Buck Moon xuất phát từ việc vào thời điểm này trong năm, gạc của hươu đực (buck) bước vào giai đoạn phát triển mạnh nhất. Hươu đực sẽ rụng và mọc lại gạc mỗi năm, vì vậy đây là thời điểm gạc mới đang phát triển hoàn thiện.
Rạng sáng 31/7 – 1/8: Mưa sao băng kép Southern Delta Aquariids và Alpha Capricornids
Mưa sao băng Southern Delta Aquariids hoạt động từ ngày 12/7 đến 23/8 và đạt cực đại vào rạng sáng 31/7 và 1/8 (giờ Việt Nam). Hiện tượng quan sát thuận lợi nhất tại Nam bán cầu, nhưng người quan sát ở Bắc bán cầu vẫn có thể bắt gặp một số sao băng và cầu lửa, đặc biệt ở các khu vực gần xích đạo. Trong điều kiện bầu trời tối hoàn toàn, cực đại chỉ đạt khoảng 20 sao băng mỗi giờ. Năm nay, việc quan sát gặp khó khăn do ánh sáng từ Mặt Trăng đang ở pha gần tròn có thể làm lu mờ phần lớn các vệt sao băng mờ.
Mưa sao băng Alpha Capricornids kéo dài từ ngày 3/7 đến 15/8 và cũng đạt cực đại vào rạng sáng 31/7 và 1/8 (giờ Việt Nam). Hiện tượng này có thể quan sát ở cả hai bán cầu. Người quan sát cần hướng mắt về bầu trời phía nam, gần chòm sao Ma Kết (Capricornus). Mặc dù số lượng sao băng khá ít, chỉ khoảng 5 sao mỗi giờ, trận mưa sao băng này nổi tiếng với những tia sao băng sáng rực, đủ mạnh để vẫn có thể nhìn thấy ngay cả khi có ánh trăng.
