Tỉnh Lào Cai vừa ghi dấu ấn mạnh mẽ trong lĩnh vực giáo dục môi trường khi có 5 trường học được Bộ Tài nguyên và Môi trường (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường) trao Giải thưởng Trường học sinh thái ASEAN Việt Nam vào cuối năm 2024. Đây là một trong những địa phương có số lượng trường được vinh danh nhiều nhất trên cả nước.
Những mô hình xanh tiêu biểu
Các trường học tại Lào Cai không chỉ dừng lại ở việc cải tạo cảnh quan xanh mà còn xây dựng các mô hình phân loại rác thải, tiết kiệm nước và điện, đồng thời lồng ghép nội dung giáo dục môi trường vào các hoạt động ngoại khóa. Tại thành phố Lào Cai, chương trình “Gieo mầm xanh trao gửi yêu thương đến mẹ thiên nhiên” được tổ chức thường niên từ năm 2024 tại Trường tiểu học Hoàng Văn Thụ đã thu hút đông đảo học sinh tham gia. Thay vì những bài giảng khô cứng, thông điệp bảo vệ môi trường được thầy cô và nhà trường chuyển tải qua các hoạt động trình diễn thời trang tái chế, trò chơi tương tác và các cam kết hành động xanh. Nhờ đó, những khẩu hiệu như “Sống xanh - Nghĩ xanh - Hành động xanh” được các em tiếp nhận một cách tự nhiên và gần gũi.
Hình thành năng lực giải quyết vấn đề môi trường
Không chỉ thay đổi hành vi, nhiều địa phương đang hướng tới hình thành năng lực giải quyết các vấn đề môi trường cho học sinh. Tại Tuyên Quang, cuộc thi khoa học kỹ thuật dành cho học sinh trung học đã ghi nhận nhiều dự án nghiên cứu liên quan đến bảo vệ tài nguyên thiên nhiên, xử lý chất thải và ứng dụng công nghệ trong bảo vệ môi trường. Những sân chơi như vậy góp phần khuyến khích học sinh tiếp cận các vấn đề môi trường bằng tư duy khoa học, sáng tạo.
Giáo dục xanh gắn với thích ứng biến đổi khí hậu
Một xu hướng đáng chú ý là giáo dục xanh tại vùng cao đang ngày càng gắn với giáo dục thích ứng biến đổi khí hậu. Trong khuôn khổ Tuần lễ Quốc gia Phòng chống thiên tai năm 2025 tổ chức tại Lào Cai, Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc - UNICEF Việt Nam đã phối hợp với các cơ quan chức năng tổ chức chuỗi hoạt động “Cộng đồng bền vững - Thích ứng thiên tai”, thu hút đông đảo học sinh dân tộc thiểu số tham gia các diễn đàn, cuộc thi tìm hiểu kiến thức về thiên tai và các hoạt động truyền thông cộng đồng. Những hoạt động này không chỉ cung cấp kiến thức mà còn khuyến khích trẻ em trở thành những nhân tố tích cực trong công tác phòng ngừa rủi ro tại địa phương.
Sáng kiến “Chiến sĩ thế hệ Xanh”
Đối với khu vực miền núi phía bắc, nơi có tỷ lệ trẻ em dân tộc thiểu số cao và chịu nhiều tác động từ biến đổi khí hậu, những sáng kiến như “Chiến sĩ thế hệ Xanh” mở ra cơ hội để học sinh không chỉ tiếp nhận kiến thức mà còn trực tiếp tham gia giải quyết các vấn đề của cộng đồng. Đây là xu hướng được nhiều chuyên gia giáo dục đánh giá cao, bởi giáo dục môi trường hiệu quả nhất khi gắn với trải nghiệm thực tế và hành động cụ thể.
Có thể thấy, trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng hiện hữu, đầu tư cho giáo dục xanh từ sớm cũng chính là đầu tư cho tương lai của những vùng đất đang đứng ở tuyến đầu trước các thách thức môi trường. UNICEF Việt Nam đang triển khai sáng kiến “Chiến sĩ thế hệ Xanh” (Green Rising), một phong trào toàn cầu nhằm trao quyền cho thanh thiếu niên tham gia hành động vì môi trường và khí hậu. Thông qua các hoạt động trồng cây, giảm rác thải nhựa, bảo vệ nguồn nước, truyền thông cộng đồng và xây dựng các sáng kiến xanh tại địa phương, chương trình hướng tới việc biến thanh thiếu niên từ đối tượng thụ hưởng thành lực lượng tiên phong trong quá trình chuyển đổi xanh.
