Gần hai tuần nữa là đến Tết Đoan Ngọ (mùng 5/5 âm lịch), không khí thu hoạch và mua bán lá thuốc nam, hay còn gọi là “lá mùng 5”, tại thôn Trà Đóa 1, xã Thăng An, Đà Nẵng, đang trở nên sôi động hơn bao giờ hết. Nơi đây được mệnh danh là vựa thuốc nam của tỉnh Quảng Nam cũ, với 50 hộ dân canh tác trên diện tích gần 3,5ha.
Theo những người lớn tuổi trong thôn, nghề trồng cây thuốc nam đã có từ khoảng 200 năm trước và được lưu truyền, gìn giữ qua nhiều thế hệ. Người dân thôn Trà Đóa 1 đang tất bật vào vụ thu hoạch “lá mùng 5” để cung ứng cho thị trường.
Nghề truyền thống 200 năm
Ông Nguyễn Đình Tự (65 tuổi), một người dân tại thôn Trà Đóa 1 cho biết “lá mùng 5” là sự kết hợp của nhiều loại cây thuốc nam như hoa khóm, hoắc hương, rẻ quạt, cam thảo, măng sợi, chè cát... Mỗi loại đều có công dụng đặc trưng riêng, được người dân mua về phơi khô để nấu nước uống, tốt cho sức khỏe.
Hàng năm, vào tháng Giêng âm lịch, người dân trong làng đồng loạt gieo trồng. Chi phí đầu tư cho mỗi vụ không lớn, chủ yếu là phân hữu cơ và không sử dụng thuốc hóa học. Nhờ thổ nhưỡng, nguồn nước và khí hậu đặc trưng của vùng đất này, “lá mùng 5” Trà Đóa 1 mang một hương vị độc đáo.
Thu nhập ổn định từ lá thuốc
“Năm nay thời tiết nắng nóng nên việc chăm sóc lá thuốc có phần vất vả hơn mọi năm nhưng giá cả vụ này tốt hơn. Một sào lá sau khi trừ chi phí, nông dân thu lãi 15-20 triệu đồng, cao hơn nhiều so với trồng lúa”, ông Tự chia sẻ.
Lá thuốc sau khi đưa về nhà được phân loại, làm sạch. Vào mùa này, du khách đến thôn Trà Đóa 1 sẽ dễ dàng bắt gặp cảnh người dân tất bật buộc lá cây thành từng bó để bán cho thương lái. Mùi thơm đặc trưng của cây lá thuốc lan tỏa khắp các ngõ ngách trong làng.
Gia đình bà Lê Thị Hành (70 tuổi) trồng hơn 4 sào (500m2/sào) gồm hoắc hương, mã đề, hoa khóm. Giá hoắc hương tươi được thương lái thu mua 8.000 đồng/kg, hoa khóm 15.000 đồng/kg, tía tô 10.000 đồng/kg…
“Nhờ nghề trồng lá thuốc nam, nhiều gia đình có điều kiện cho con cái ăn học đến nơi đến chốn, kinh tế cũng khấm khá hơn. Dân làng cố gắng trồng, giữ gìn thương hiệu “lá mùng 5”, xem đây như “báu vật” của cha ông để lại cho thế hệ sau”, bà Hành chia sẻ.
Thị trường tiêu thụ rộng khắp
Bà Nguyễn Thị Thu, một thương lái chuyên thu mua “lá mùng 5” cho biết từ giữa tháng 4 âm lịch, thương lái bắt đầu đến thu mua và vận chuyển đi bán khắp nơi, đến Tết Đoan Ngọ là hết mùa. Thị trường tiêu thụ chủ yếu là Đà Nẵng, Huế, Quảng Ngãi…
Ông Đỗ Đức Thuận, Trưởng thôn Trà Đóa 1, cho hay sản phẩm của vùng chủ yếu được bán qua các kênh truyền thống là thương lái thu gom đưa đi các chợ tiêu thụ mỗi dịp Tết Đoan Ngọ. Ngoài ra, người dân còn tự trồng, sơ chế rồi bán cho các cơ sở đông y.
“Cây lá thuốc này là sinh kế của người dân ở đây. Mỗi năm chỉ làm một vụ nhưng cho thu nhập khá, người dân cũng gắn bó với loại cây này hàng trăm năm nay và tiếp tục truyền lại cho con cháu”, ông Thuận cho biết.
Cũng theo ông Thuận, người dân Trà Đóa 1 mong muốn nhận được sự hỗ trợ phù hợp để chuẩn hóa kỹ thuật trồng loại cây này, tạo thành sản phẩm hàng hóa đặc trưng, gắn với chế biến chuyên sâu nhằm nâng cấp, giữ gìn thương hiệu lá thuốc nam của địa phương.
