Nằm giữa khu danh thắng ruộng bậc thang Long Tích, huyện tự trị dân tộc Dao Long Thắng, Quảng Tây (Trung Quốc), làng Hoàng Lạc từ lâu được biết đến với cái tên "làng tóc dài". Đây là nơi sinh sống của nhiều người Dao đỏ, một nhánh thuộc dân tộc Dao tại Trung Quốc. Phụ nữ trong làng nổi tiếng với mái tóc siêu dài, được xem như "sinh mệnh thứ hai" theo quan niệm của người Dao đỏ. Việc chăm sóc và gìn giữ mái tóc luôn được coi trọng qua nhiều thế hệ.
Phụ nữ Dao đỏ chỉ cắt tóc một lần trong đời
Bà Phan Hồng Muội (61 tuổi) là một trong những người phụ nữ nổi tiếng nhất làng nhờ mái tóc dài tới 1,8m. Bà cho biết, phụ nữ Dao đỏ chỉ cắt tóc một lần duy nhất khi bước sang tuổi trưởng thành. Phần tóc được cắt sẽ do mẹ cất giữ cẩn thận và trở thành của hồi môn khi con gái xuất giá. Suốt phần đời còn lại, họ nuôi tóc dài như biểu tượng của vẻ đẹp, sự may mắn và lòng hiếu thảo.
Hiện nay, trong hơn 80 hộ dân của làng Hoàng Lạc có tới 68 phụ nữ sở hữu mái tóc dài trên 1,2m. Người có mái tóc dài nhất lên tới 2,75m.
Bí quyết dưỡng tóc từ nước vo gạo lên men
Theo bà Phan Hồng Muội, bí quyết để duy trì mái tóc đen óng là nhờ nước vo gạo lên men. Bên bếp lửa trong mỗi gia đình đều có những chum gốm chứa nước vo gạo lên men. Mỗi lần gội đầu, họ chỉ dùng một lượng nhỏ thoa lên da đầu, để tóc hấp thụ dưỡng chất rồi xả lại bằng nước sạch.
Từ tập tục thành "đặc sản" du lịch
Đầu thập niên 1990, làng Hoàng Lạc chưa có đường ô tô, người dân sống rất khó khăn. Năm 2003, sân khấu biểu diễn dân ca và văn hóa Hoàng Lạc được xây dựng, nhiều phụ nữ đã tham gia biểu diễn. Mái tóc từ chỗ chỉ được chải trong nhà đã "bước lên sân khấu", trở thành màn biểu diễn hút khách du lịch. Hàng nghìn lượt du khách tìm đến mỗi năm để tận mắt chứng kiến những màn chải tóc, búi tóc độc đáo.
Bà Phan Hồng Muội chia sẻ: "Ngày trước chúng tôi chỉ chải tóc trong nhà. Bây giờ mái tóc được 'bước lên sân khấu' và là niềm tự hào lớn nhất".
Khởi nghiệp từ bí quyết truyền thống
Năm 2016, bà Phan Hồng Muội cùng các cộng sự thành lập thương hiệu chăm sóc tóc lấy cảm hứng từ công thức nước vo gạo lên men của người Dao đỏ. Các sản phẩm dưỡng tóc được quảng bá dựa trên câu chuyện văn hóa đặc sắc của làng tóc dài. Từ năm 2020, bà bắt đầu livestream bán hàng.
Ông Trương Bảo Lôi, đồng sáng lập thương hiệu Trường Phát Tiểu Trại và Giám đốc Bảo tàng công nghệ tóc dài Trung Quốc, cho biết kết quả kiểm nghiệm cho thấy nước vo gạo lên men của người Dao đỏ chứa nhiều lợi khuẩn có lợi cho da đầu và tóc.
Doanh thu tăng vọt nhờ livestream
Nhờ sức hút từ mạng xã hội và hoạt động livestream, doanh thu thương hiệu tăng từ khoảng 20 triệu NDT (hơn 77 tỷ đồng) năm 2021 lên hơn 800 triệu NDT (hơn 3.100 tỷ đồng) vào năm 2025. Riêng doanh thu từ livestream chiếm gần 98%. Hiện mỗi tháng có gần 100 người nổi tiếng trên mạng xã hội tới làng để livestream bán hàng. Thương hiệu này cũng tạo hơn 100 việc làm cho người dân địa phương.
Bảo tàng và tương lai bền vững
Năm 2021, Bảo tàng Khoa học tóc dài Trung Quốc được xây dựng ngay tại làng Hoàng Lạc. Một phần doanh thu hằng năm của bảo tàng được dùng cho các hoạt động cộng đồng. Bà Phan Hồng Muội nói: "Tập tục của tổ tiên giúp chúng tôi không phải rời quê đi làm thuê mà vẫn có thu nhập. Ngày trước cả làng rất nghèo, giờ ai cũng có cái ăn cái mặc, có xe có nhà. Tất cả đều nhờ mái tóc dài mang lại. Tôi thường nói với cháu gái rằng phải truyền lại trí tuệ của tổ tiên".
