Lưu Bị và những người vợ bạc mệnh trong lịch sử Tam Quốc
Sau sự kiện làm mất Từ Châu và bỏ quên vợ con của Lưu Bị, Trương Phi vô cùng ân hận, đã giơ kiếm lên định tự sát. Ngay lập tức, Lưu Bị chạy tới ôm chặt người em kết nghĩa, giật thanh kiếm vứt xuống đất và nói câu nói nổi tiếng: "Anh em như tay chân, vợ con như áo mặc. Áo rách có thể vá lại, nhưng tay chân khi đứt lìa thì không thể nối lại được". Câu nói này không chỉ thể hiện tình nghĩa huynh đệ sâu nặng mà còn hé lộ phần nào quan niệm của Lưu Bị về gia đình. Vậy, vị hoàng đế sáng lập nước Thục Hán này thực sự đã có bao nhiêu người vợ? Và số phận của họ trong thời loạn lạc Tam Quốc ra sao?
Xuất thân và những mối tình đầu
Lưu Bị, tự Huyền Đức, xuất thân từ hoàng tộc nhưng mồ côi cha từ nhỏ, phải cùng mẹ làm nghề đan giày, dệt chiếu để mưu sinh. Từ thuở thiếu thời, ông đã bộc lộ chí lớn khi thường chơi đùa dưới gốc cây dâu tằm cao lớn gần nhà, hình dáng cây trông như mái che xe ngựa, và từng nói: "Nhất định một ngày nào đó ta sẽ được ngồi trên cỗ xe ngựa có mái che xòe rộng như thế này". Với tính cách ít nói nhưng thích kết giao anh hùng, cộng thêm dòng dõi quý tộc, Lưu Bị dù nghèo khó vẫn thu hút sự chú ý của nhiều người con gái.
Thông tin về người vợ đầu tiên của Lưu Bị còn nhiều mâu thuẫn trong sử sách. Một số tài liệu cho rằng đó là Cam phu nhân, trong khi số khác nhắc đến My phu nhân. Cam phu nhân được biết đến với nhan sắc tuyệt trần, tính tình hiếu đức, và đã sinh cho Lưu Bị người con trai A Đẩu – người sau này kế vị ngôi báu. Bà thường được mô tả như "tuyết trắng ngưng tụ dưới ánh trăng" khi đứng trong trướng lụa. Gia Cát Lượng từng viết về bà bằng tám chữ: "Lữ hành tu nhân, thục thận kỳ thân", ý ca ngợi sự thận trọng và hiền thục.
Sau khi chiếm được Từ Châu, Lưu Bị được My Trúc – một người giàu có – giúp đỡ và gả em gái là My phu nhân cho ông. Như vậy, trong giai đoạn này, Lưu Bị có ít nhất hai người vợ: Cam phu nhân và My phu nhân.
Bi kịch trong chiến loạn
Năm 208, Tào Tháo tấn công Kinh Châu, Lưu Bị thua trận phải bỏ chạy. Tào Thuần – em họ Tào Tháo – truy kích đến Tràng Bản, bắt giữ gia quyến Lưu Bị, bao gồm My phu nhân, Cam phu nhân và A Đẩu. Triệu Tử Long đơn thương độc mã xông vào cứu người. Lúc này, My phu nhân bị thương nặng nhưng vẫn ôm chặt A Đẩu. Để giúp đứa bé trốn thoát và không làm liên lụy đến Triệu Vân, bà trao con rồi nhảy xuống giếng tự tử. Triệu Vân đau buồn phá sập tường đất lấp giếng, bảo vệ thi hài bà.
Lưu Bị vui mừng khi Triệu Vân cứu được Cam phu nhân và con trai, nhưng đau xót khi hay tin My phu nhân qua đời. Cam phu nhân cũng lâm bệnh và mất một năm sau đó ở tuổi 22. Cả hai vị phu nhân đều có số phận bạc mệnh, theo chồng lưu lạc khắp nơi mà hầu như không hưởng được ngày thái bình.
Cuộc hôn nhân chính trị với Tôn Thượng Hương
Kinh Châu luôn là vị trí chiến lược quan trọng thời Tam Quốc. Sau trận Xích Bích, Tôn Quyền muốn đòi lại Kinh Châu từ Lưu Bị, nhưng ông liên tục trì hoãn. Lợi dụng việc Lưu Bị mất vợ, Chu Du bày mưu gả em gái Tôn Quyền – Tôn Thượng Hương – cho Lưu Bị, nhằm bắt giữ ông để ép trả đất. Tuy nhiên, kế hoạch thất bại khi mẹ Tôn Quyền gặp Lưu Bị lại rất quý mến và chấp nhận ông làm con rể.
Lúc kết hôn, Lưu Bị đã hơn 50 tuổi, còn Tôn phu nhân chỉ ngoài 20. Để thoát thân, Lưu Bị giả vờ ham hưởng thụ vợ đẹp và cuộc sống xa hoa, cuối cùng trở về Kinh Châu an toàn. Sau này, khi Lưu Bị chiếm Ích Châu mà vẫn không trả Kinh Châu, Tôn Quyền lừa em gái mang A Đẩu về Đông Ngô bằng cách nói dối mẹ bệnh nặng. Tôn phu nhân nghe theo, nhưng Gia Cát Lượng phái Triệu Vân chặn sông, giữ lại A Đẩu, chỉ để bà về Đông Ngô. Cuộc hôn nhân này kéo dài khoảng 3 năm và kết thúc trong chia ly. Tương truyền, khi nghe tin Lưu Bị chết, Tôn phu nhân đã gieo mình xuống sông Dương Tử, và ngày nay vẫn còn di tích "miếu chờ chồng" tại đây.
Người vợ cuối cùng: Ngô phu nhân
Theo sử sách, người vợ cuối cùng của Lưu Bị là Ngô Hiện, em gái một vị tướng nhà Thục. Dù là góa phụ, bà vẫn nổi tiếng xinh đẹp. Các quần thần khuyên Lưu Bị cưới bà, ban đầu ông từ chối vì e ngại chồng cũ của bà thuộc họ tộc, nhưng sau nghe theo Pháp Chính mà nạp bà làm phu nhân. Năm 219, Lưu Bị xưng vương và phong bà làm Hoàng hậu. Năm 223, Lưu Bị qua đời, con trai Cam phu nhân là Lưu Thiện nối ngôi, tôn Ngô phu nhân làm Hoàng thái hậu. Bà mất năm 245, được hợp táng cùng Lưu Bị ở Huệ lăng với thụy hiệu Mục hoàng hậu.
Nhìn chung, những người vợ của Lưu Bị đều chịu số phận éo le trong thời chiến loạn, phản ánh sự khắc nghiệt của lịch sử Tam Quốc, nơi tình cảm gia đình thường bị lợi dụng vì mục đích chính trị và sinh mạng con người trở nên mong manh.
