Trong đêm cuối tháng 5, đúng ngày Rằm tháng tư âm lịch, khuôn viên Bảo tàng Mỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh bỗng trở nên khác lạ với sự kiện ra mắt số đầu tiên của chuỗi chương trình âm nhạc đặc biệt mang tên Museumoon. Khán giả sau khi soát vé tại cửa tòa nhà sẽ đi qua không gian sảnh với kiến trúc art-deco từ đầu thế kỷ 20 (tòa nhà được đưa vào sử dụng từ năm 1925). Từ đây, họ có thể ghé thăm các gian trưng bày tác phẩm mỹ thuật được bố trí khoa học ở hai bên cánh tòa nhà trước khi trở lại khu vực sân khấu để thưởng thức đêm nhạc. Như vậy, cùng một điểm đến, khán giả có cơ hội thưởng lãm nhiều loại hình nghệ thuật: mỹ thuật, kiến trúc và âm nhạc.
Trao đổi với phóng viên Nhân Dân cuối tuần, đại diện quản lý của Xin chào Entertainment, đơn vị sở hữu ý tưởng tổ chức Museumoon, cho biết chuỗi đêm diễn trong năm 2026 là nơi thể nghiệm các mô hình biểu diễn khác nhau, nhằm xây dựng độ nhận diện cho Museumoon – một sản phẩm nghệ thuật riêng có tại bảo tàng về đêm. Thông qua các đêm diễn, Xin chào Entertainment và Bảo tàng Mỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh sẽ từng bước phối hợp tổ chức các mô hình tham quan, thưởng lãm, trải nghiệm khác nhau tại bảo tàng.
Điều thú vị là trước khi Museumoon ra đời, từ tháng 10/2025 đến tháng 3/2026, Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam đã kết hợp với một số đơn vị và cá nhân thực hiện dự án Đêm bảo tàng với nhiều hoạt động trong ba giờ đồng hồ, bao gồm các tiết mục âm nhạc. Bên cạnh đó, từ cuối năm 2022, Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam vẫn duy trì chương trình biểu diễn âm nhạc cuối tuần tại sảnh và khu vực sân vườn, hoàn toàn miễn phí, phục vụ mọi tầng lớp khán giả.
Một số bảo tàng địa phương cũng tích cực đa dạng hóa hoạt động thông qua liên kết nhiều bên. Giữa năm 2025, Bảo tàng Đà Nẵng lần đầu kết hợp với một không gian nghệ thuật đương đại do nghệ sĩ vận hành để tổ chức Hội chợ nghệ thuật (Da Nang Art Fair), tạo không gian cởi mở, gắn kết giữa đơn vị công lập và tổ chức tư nhân. Không gian tưởng niệm Lê Bá Đảng ở Huế cũng mở cửa đón các nghệ sĩ đương đại trẻ tới triển lãm, thay vì chỉ duy trì hoạt động chuyên biệt về một nghệ sĩ lớn đã khuất.
Những lộ trình gợi nhiều kỳ vọng
Trong bối cảnh hiện nay, để duy trì và gia tăng sức ảnh hưởng xã hội, việc bảo tàng (công lập hay ngoài công lập) mở rộng hợp tác với nhiều cơ quan, tổ chức để thiết kế chương trình hoạt động đa dạng, linh hoạt là xu hướng không thể đảo ngược. Cuối tháng 5 vừa qua, Sở Văn hóa và Thể thao thành phố Hà Nội lần đầu tổ chức gặp gỡ đại diện các bảo tàng ngoài công lập trên địa bàn. Bên cạnh tạo diễn đàn giao lưu, kết nối chặt chẽ hơn, sự kiện còn mở ra cơ hội để khối bảo tàng ngoài công lập kết nối với khối doanh nghiệp du lịch lữ hành thông qua lễ ký kết biên bản ghi nhớ hợp tác.
Hà Nội hiện có 23 bảo tàng ngoài công lập. Bảo tàng Vũ Dân Tân, hoạt động từ cuối năm 2025, đang dần trở thành điểm đến của nhiều công chúng trẻ. Chia sẻ với Nhân Dân cuối tuần, bà Natalia Kraevskaia, Giám đốc Bảo tàng Vũ Dân Tân, tỏ ra quan tâm và đặt nhiều hy vọng vào những gợi mở kết nối giữa các bảo tàng tư nhân và Bảo tàng Hà Nội – đơn vị bảo tàng công lập lớn nhất thủ đô. Thông tin từ cuộc gặp giúp bà hiểu rằng nhiều tổ chức văn hóa và bảo tàng tư nhân có thể tham gia các hoạt động của Lễ hội Thành phố Sáng tạo Hà Nội. Bà nói: “Chắc chắn, thời gian tới, chúng tôi sẽ đề xuất một số dự án đặc biệt của bảo tàng để được góp phần vào đó”.
Những định hướng chính sách mới của thành phố Hà Nội trong phát huy giá trị của các thực thể bảo tàng gắn với hệ sinh thái sáng tạo địa phương không chỉ thúc đẩy các tổ chức, đơn vị kết nối chặt chẽ hơn để cùng phát triển, mà còn mở ra không gian liên kết rộng lớn hơn với các đối tác tiềm năng trong và ngoài nước.
Thật trùng hợp thú vị khi đại diện Xin chào Entertainment cũng chia sẻ kỳ vọng: Sau các show diễn thể nghiệm trong năm 2026, Museumoon có thể mở rộng thành mô hình định kỳ hàng tháng tại Bảo tàng Mỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh. Tiếp đó, họ xây dựng lộ trình đưa Museumoon đến các bảo tàng khác ở Việt Nam, kết hợp tạo nên các mô hình triển lãm, trưng bày, sự kiện nghệ thuật thị giác để tăng thêm nét độc đáo.
Phát huy nguồn tài sản văn hóa quý giá
Cả nước hiện có 94 bảo tàng công lập và hơn 80 bảo tàng ngoài công lập, lưu giữ hàng triệu hiện vật và tài liệu quý về lịch sử, văn hóa, nghệ thuật. Nhiều bảo tàng tọa lạc tại các công trình kiến trúc có giá trị đặc biệt. Đây là nguồn tài sản văn hóa vô cùng quý giá, sẽ tiếp tục đóng góp quan trọng vào phát triển đất nước nếu được phát huy giá trị một cách phù hợp.
