Lễ Pặt Oong: Nét đẹp văn hóa truyền thống của người Pu Péo
Lễ Pặt Oong của người Pu Péo là một nghi thức lâu đời, được tổ chức vào dịp đầu năm mới, từ mùng 5 đến ngày 12 tháng Giêng âm lịch. Năm nay, cộng đồng người Pu Péo ở thôn Chúng Trải, xã Phố Bảng, đã tổ chức lễ vào ngày 9 tháng Giêng âm lịch, mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc.
Nghi lễ cầu mong mùa màng tươi tốt
Theo ông Củng Chẩn Tráng, Bí thư Chi bộ thôn Chúng Trải, vào ngày 30 Tết Nguyên đán, các gia đình người Pu Péo làm lễ mời tổ tiên về nhà ăn Tết. Sau đó, họ không mang lửa ra khỏi nhà, không sử dụng nông cụ ra đồng hay lên nương sản xuất cho đến khi lễ Pặt Oong diễn ra.
Ông Tráng cho biết: "Người Pu Péo sẽ chọn ngày đẹp nhất dịp đầu năm mới để làm lễ Pặt Oong. Trong nghi lễ này, nghệ nhân dân gian sẽ làm lễ để xin phép tổ tiên cho người dân bước vào vụ gieo trồng mới, cầu mong cho một năm mới mưa thuận, gió hòa, mùa màng tươi tốt. Nghi lễ còn có ý nghĩa làm sạch nước và phát lửa để xua đuổi điềm xấu."
Quy trình thực hiện nghi lễ
Người dân trong thôn chuẩn bị bó đuốc và phẩm vật, bao gồm:
- Hai con gà
- Bánh chưng
- Rượu thịt
Nghi lễ được bắt đầu tại nhà nghệ nhân dân gian với mâm lễ do cộng đồng chuẩn bị. Sau đó, chủ lễ cầm bó đuốc đi đến từng hộ gia đình người Pu Péo trong thôn. Tại mỗi nhà, chủ lễ đọc bài cúng, xin phép cho gia chủ được ra đồng sản xuất và cầu chúc một năm mới khỏe mạnh, tốt lành.
Sau khi thăm viếng các gia đình, chủ lễ tiếp tục cúng thần rừng tại khu vực nhà văn hóa thôn. Kết thúc buổi lễ, người dân cầm cày, cuốc ra đồng lao động, đánh dấu sự khởi đầu cho mùa vụ mới.
Ý nghĩa văn hóa và xã hội
Ông Nguyễn Văn Hãnh, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Phố Bảng, nhấn mạnh: "Lễ Pặt Oong là nét đẹp trong văn hóa của người Pu Péo, được người dân nơi đây gìn giữ qua nhiều thế hệ, làm phong phú thêm nét văn hóa truyền thống của đồng bào các dân tộc tại xã biên giới Phố Bảng."
Nghi lễ không chỉ cầu mong mưa thuận gió hòa mà còn là sợi dây gắn kết tinh thần trong cộng đồng. Sau phần nghi thức, người Pu Péo mặc trang phục truyền thống, tập trung tại sân nhà văn hóa thôn để giao lưu văn hóa, văn nghệ và chơi các trò chơi dân gian.
Ông Hãnh chia sẻ thêm: "Nhờ phát huy các giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp, cộng đồng người Pu Péo tại xã Phố Bảng đã đoàn kết, vượt qua khó khăn, thi đua lao động sản xuất để có cuộc sống tốt khấm khá hơn. Hiện thôn có 46 hộ, chỉ còn 3 hộ nghèo và cận nghèo; bà con trong thôn cũng đã xóa bỏ được các hủ tục như tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống."
Lễ Pặt Oong không chỉ là một nghi lễ nông nghiệp mà còn thể hiện sự bền vững của văn hóa dân tộc, góp phần vào sự phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương.
