Lễ Khai Hạ Của Người Mường Ở Đắk Lắk: Nghi Lễ Truyền Thống Trên Đất Tây Nguyên
Hằng năm, cứ vào ngày mùng 7 đến mùng 8 tháng Giêng, cộng đồng người Mường tại phường Tân Lập, tỉnh Đắk Lắk, lại quây quần tổ chức lễ khai hạ, còn được gọi là lễ hạ nêu. Đây không chỉ là một nghi lễ đánh dấu thời khắc xuống đồng, mở đầu cho mùa vụ mới, mà còn là dịp để bà con gửi gắm những ước vọng về quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa, và mùa màng bội thu.
Không Gian Rộn Ràng Tại Đình Lạc Sơn
Từ sáng sớm, không gian Đình Lạc Sơn ở phường Tân Lập đã trở nên rộn ràng với tiếng cồng chiêng ngân vang, như một lời mời gọi thiết tha đến bà con từ các thôn, tổ dân phố trở về đình làng để cùng dự hội. Ông Bùi Văn Thành, sinh năm 1971, một nghệ nhân mo Mường tại tổ dân phố 2B, phường Tân Lập, chia sẻ rằng từ năm 1955, nhiều người dân tộc Mường từ huyện Lạc Sơn, tỉnh Hòa Bình cũ, đã di cư vào Đắk Lắk để lập nghiệp.
Sau khi đặt chân lên vùng đất đỏ bazan màu mỡ, vào năm 1959, cộng đồng này đã chung tay xây dựng Đình Lạc Sơn như một cách để tưởng nhớ công ơn của các Vua Hùng - những vị vua có công dựng nước và giữ nước. Trong hơn nửa thế kỷ qua, ngôi đình đã trở thành một điểm tựa tâm linh vững chắc cho cộng đồng, nơi duy trì đều đặn ba lễ chính trong năm.
Các Nghi Lễ Quan Trọng Trong Năm
Ba lễ chính được tổ chức tại Đình Lạc Sơn bao gồm:
- Lễ khai hạ diễn ra vào mùng 7-8 tháng Giêng, được xem là nghi lễ quan trọng nhất, mở đầu cho một năm lao động sản xuất.
- Lễ xuống mùa tổ chức vào ngày 15 tháng 3 Âm lịch, đánh dấu thời điểm bắt đầu mùa vụ chính.
- Lễ thượng điền và rửa lá lúa được thực hiện vào ngày 15 tháng 7 Âm lịch, nhằm cầu mong cho mùa màng tươi tốt.
Trong đó, lễ khai hạ giữ một vị trí đặc biệt, không chỉ vì ý nghĩa khởi đầu mà còn bởi sự chuẩn bị công phu từ cộng đồng.
Chuẩn Bị Công Phu Cho Lễ Khai Hạ
Ngay từ chiều mùng 7 tháng Giêng, bà con các làng người Mường đã cùng nhau gói bánh chưng chay, làm oản, và chuẩn bị muối mè để dâng cúng lên các Vua Hùng cùng những bậc tiền nhân có công lập làng, dựng đình. Những món ăn này không chỉ thể hiện lòng thành kính mà còn là biểu tượng của sự đoàn kết và chia sẻ trong cộng đồng.
Lễ hội còn thu hút sự chú ý của du khách, đặc biệt là những người nước ngoài, khi họ có cơ hội trải nghiệm các trò chơi dân gian truyền thống. Điều này không chỉ giúp quảng bá văn hóa dân tộc Mường mà còn tạo nên một không gian giao lưu văn hóa đa dạng và phong phú.
Nhìn chung, lễ khai hạ của người Mường ở Đắk Lắk không chỉ là một nghi lễ nông nghiệp, mà còn là minh chứng cho sự gắn bó và bảo tồn văn hóa truyền thống trên vùng đất Tây Nguyên. Sự kiện này góp phần duy trì bản sắc dân tộc và thắt chặt tình đoàn kết trong cộng đồng, đồng thời mang lại những giá trị tinh thần sâu sắc cho tất cả mọi người tham dự.
