Người Quảng Nam tại TP.HCM duy trì lễ cúng xóm cầu an truyền thống dịp Tết
Theo tục lệ lâu đời, chiều ngày 24 tháng 2 (tức mùng 8 Tết), cộng đồng người Quảng Nam cũ, nay là thành phố Đà Nẵng, sinh sống tại phường Bảy Hiền, quận Tân Bình cũ, thuộc TP.HCM, đã long trọng tổ chức lễ cúng xóm cầu an đầu năm mới. Sự kiện này không chỉ là một nghi thức tâm linh mà còn thể hiện sự gắn kết và bảo tồn văn hóa của những người xa quê.
Không khí tất bật chuẩn bị lễ cúng
Phóng viên ghi nhận, nhiều con hẻm dọc các tuyến đường như Phan Sào Nam, Bàu Cát, và Phạm Phú Thứ trở nên nhộn nhịp với việc dựng rạp và bày biện mâm lễ vật. Các gia đình trong xóm cùng nhau chuẩn bị kỹ lưỡng cho nghi thức cúng xóm cầu an, tạo nên một không khí trang nghiêm và ấm cúng. Những mâm lễ được sắp xếp cẩn thận, phản ánh sự tôn kính và mong muốn một năm mới an lành.
Nghi thức truyền thống với sự tham gia của cộng đồng
Lễ cúng thường có từ 4 đến 6 người tham gia chính thức, trong đó người giữ vai trò chủ trì, gọi là chánh bái, mặc áo dài đỏ để thể hiện sự trang trọng. Hai bên chánh bái là các vị trí tả và hữu, hỗ trợ trong quá trình hành lễ, cùng một người phụ trách đọc bài vị. Ngoài ra, còn có những người khác phụ giúp việc châm rượu và cắm hương, đảm bảo nghi thức diễn ra suôn sẻ và đúng nghi lễ.
Nguồn gốc và ý nghĩa văn hóa sâu sắc
Theo lời kể của các bậc cao niên, cộng đồng người Quảng tại khu vực này chủ yếu có gốc gác từ các huyện Duy Xuyên và Điện Bàn cũ, di cư vào miền Nam từ nhiều thế hệ trước. Ban đầu, họ thường làm nghề dệt, nhưng theo thời gian, nhiều người đã chuyển sang các ngành nghề khác như cho thuê nhà trọ hoặc kinh doanh ăn uống. Dù cuộc sống có thay đổi, người dân trong các hẻm vẫn kiên trì giữ gìn văn hóa cúng xóm và tổ chức lễ cầu an hàng năm, như một cách để duy trì kết nối với quê hương và cầu mong sự bình yên.
Lễ vật phong phú và nghi thức chi tiết
Lễ vật dâng cúng trong nghi thức này rất đa dạng, bao gồm các loại bánh trái, hoa quả tươi, gà luộc nguyên con, đầu lợn, rượu, trà, xôi, cơm, trầu cau, hương đèn, vàng bạc, và giấy tiền. Những món này không chỉ thể hiện lòng thành kính mà còn mang ý nghĩa cầu mong sự no đủ và thịnh vượng. Sau khi chuẩn bị xong, chủ lễ tiến hành đốt hương và cắm vào bát hương trên các hương án và bàn thờ. Nghi thức chính thức diễn ra theo lệnh hô của người xướng, chia thành ba phần chính: sơ hiến lễ, á hiến lễ và chung hiến lễ, mỗi phần đều có ý nghĩa riêng biệt và được thực hiện một cách trang nghiêm.
Kết thúc lễ với nghi thức "giật cô hồn"
Sau hơn một tiếng rưỡi tiến hành lễ cúng, nghi thức cuối cùng là "giật cô hồn", một phần quan trọng nhằm xua đuổi những điều xui xẻo và mang lại may mắn. Người dân trong xóm háo hức tham gia, và nhiều người đã vui mừng khoe lộc vừa "giật" được, tin rằng đây là dấu hiệu của sự thuận lợi và phước lành trong năm mới. Sự kiện này không chỉ kết thúc lễ cúng mà còn tạo nên không khí vui tươi và đoàn kết trong cộng đồng.
