Trong khi Anh và Pháp đang vật lộn với các đợt nắng nóng kỷ lục, Italy vẫn duy trì nhịp sống bình thường nhờ thói quen sử dụng điều hòa không khí đã ăn sâu vào văn hóa từ nhiều thập kỷ. Hơn 100 triệu người dân châu Âu đang phải chống chọi với nhiệt độ thường xuyên vượt 35°C, thậm chí lên tới 39–41°C tại nhiều khu vực ôn đới, nhưng tại Italy, cuộc sống diễn ra suôn sẻ.
Vì sao người Italy đã 'nghiện' điều hòa từ xa xưa?
Thói quen này bắt nguồn từ khí hậu Địa Trung Hải nóng bức. Nhiệt độ trung bình tháng 7 tại các thành phố lớn của Italy dao động 28–33°C, thường xuyên vượt 40°C, trong khi trung bình châu Âu chỉ khoảng 20–22°C. Người Italy đã có truyền thống thích nghi với nắng nóng từ thời La Mã cổ đại, với các kỹ thuật làm mát thụ động như tường đá dày, cửa sổ nhỏ, cửa chớp gỗ hai lớp, và nền gạch đất nung. Thói quen nghỉ trưa, sinh hoạt về đêm và che chắn nắng tự nhiên đã tạo tiền đề cho việc đón nhận điều hòa khi công nghệ ra đời.
Ngành công nghiệp điện lạnh nội địa hùng mạnh
Sau Thế chiến II, Italy đã xây dựng hệ sinh thái sản xuất điện lạnh mạnh mẽ. De'Longhi, từ xưởng sản xuất linh kiện sưởi ấm năm 1902, đã ra mắt năm 1986 dòng Pinguino – chiếc điều hòa di động đầu tiên trên thế giới, giải quyết bài toán làm mát cho căn hộ cổ mà không cần đục tường. Olimpia Splendid (thành lập 1956) ghi dấu với dòng Unico/Maestro, tích hợp hai cục trong một, loại bỏ cục nóng bên ngoài, bảo tồn cảnh quan lịch sử tại Rome, Florence, Venice. Clivet (1989) tập trung vào hệ thống trung tâm hiệu suất cao, sau hợp tác với Midea (2016) củng cố vị thế. Các chiến dịch truyền thông thập niên 1980 đã biến điều hòa thành thiết bị thiết yếu trong mỗi gia đình Italy.
Tỷ lệ sở hữu và tiêu thụ năng lượng
Theo Viện Thống kê Quốc gia Italy (Istat) năm 2024, 56% hộ gia đình Italy sở hữu ít nhất một hệ thống làm mát, tăng từ 48,8% năm 2021. Trong đó, 40,4% sử dụng hệ thống bơm nhiệt hai chiều. Tuy nhiên, điều này đẩy Italy vào nhóm tiêu thụ điện làm mát cao nhất châu Âu. Theo dự án Odyssee-Mure, điện năng cho điều hòa tăng 5,2%/năm kể từ 2010, từ 21 kWh/hộ năm 2000 lên 87 kWh năm 2023. Làm mát chiếm 11% tổng điện năng hộ gia đình Italy, so với mức trung bình EU chỉ 2,4%. Hiệp hội người tiêu dùng Assoutenti ước tính hóa đơn điện nước mùa nóng có thể lên tới 600 euro/tháng.
Bài học thích ứng và bẫy khí hậu
WHO ước tính các đợt nắng nóng năm 2022 đã gây ra hơn 60.000 ca tử vong tại châu Âu, Italy ghi nhận số ca sốc nhiệt cao nhất. Điều hòa giúp giảm nhập viện khẩn cấp và cứu sống hàng trăm nghìn người mỗi năm. Tuy nhiên, 'cơn nghiện' này tạo ra hiệu ứng đảo nhiệt đô thị và phát thải khí nhà kính từ HFCs. Italy đang hướng tới mô hình 'làm mát thông minh' với năng lượng tái tạo, đặc biệt là điện mặt trời, kết hợp hệ thống quản lý năng lượng thông minh và bơm nhiệt hiệu suất cao. Câu chuyện của Italy là minh chứng cho thấy sự chuẩn bị hạ tầng và thích nghi dài hạn là lá chắn vững chắc trước biến đổi khí hậu.
