Ai là 'Hùm thiêng Yên Thế', bậc thầy chiến tranh du kích dù không qua trường lớp quân sự? Đó là câu hỏi mà nhiều người quan tâm khi tìm hiểu về lịch sử chống Pháp. Theo sách Lịch sử và Địa lý lớp 8, ông Hoàng Hoa Thám (1858-1913), còn gọi là Đề Thám, là thủ lĩnh nổi tiếng của cuộc khởi nghĩa Yên Thế. Đây là cuộc khởi nghĩa nông dân chống xâm lược lớn nhất ở Việt Nam thời cận đại.
Xuất thân và tài năng quân sự
Dù xuất thân từ gia đình nông dân nghèo và không được đào tạo quân sự chính quy, Hoàng Hoa Thám vẫn trở thành nhà chỉ huy tài ba với nghệ thuật chiến tranh du kích khiến quân Pháp nhiều lần thất bại. Nhờ vai trò lãnh đạo cuộc khởi nghĩa kéo dài gần 30 năm ở vùng Yên Thế (thuộc Bắc Giang), ông được nhân dân tôn vinh là 'Hùm thiêng Yên Thế'.
Trận Hữu Nhuế và biệt danh 'Hố tử thần'
Sau trận Hữu Nhuế tháng 5/1894, nghĩa quân Yên Thế gây tổn thất nặng cho quân Pháp. Báo cáo quân sự của thực dân Pháp gọi nơi đây là 'Hố tử thần'. Điều này cho thấy sự khiếp sợ của kẻ thù trước tài thao lược của Hoàng Hoa Thám.
Thời gian kéo dài của khởi nghĩa
Theo Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, khởi nghĩa Yên Thế diễn ra từ năm 1884 đến năm 1913, kéo dài gần 30 năm. Dưới sự lãnh đạo của Tướng quân Hoàng Hoa Thám, nghĩa quân nhiều lần khiến quân Pháp phải tổ chức các chiến dịch lớn, thậm chí chấp nhận thương lượng và giảng hòa.
Sự hy sinh của người anh hùng
Dù bị thực dân Pháp ráo riết truy lùng và cô lập, Hoàng Hoa Thám vẫn nhận được sự che chở của người dân Yên Thế, nhiều lần thoát khỏi vòng vây. Tuy nhiên, ngày 10/2/1913, nơi ẩn náu của ông bị một kẻ phản bội tiết lộ. Tướng quân Hoàng Hoa Thám bị sát hại, khép lại cuộc đời chiến đấu của người anh hùng. Sự hy sinh của ông đánh dấu sự tan rã của lực lượng nghĩa quân và kết thúc cuộc khởi nghĩa Yên Thế.
