Hai ngôi chùa cổ ven hồ Tây: Điểm đến tâm linh và vãn cảnh đầu năm tại Hà Nội
Chùa Tảo Sách và chùa Vạn Niên, hai ngôi chùa cổ kính nằm gần nhau bên hồ Tây, đã trở thành điểm đến tâm linh và vãn cảnh quen thuộc của nhiều người dân và du khách mỗi dịp Tết đến xuân về. Với không gian xanh mát và kiến trúc độc đáo, nơi đây thu hút đông đảo người viếng thăm.
Chùa Vạn Niên: Di tích hơn 1.000 năm tuổi
Chùa Vạn Niên tọa lạc tại số 364 đường Lạc Long Quân, phường Tây Hồ, nằm giữa không gian xanh mát ven hồ Tây. Chùa không quá rộng nhưng có hai cổng vào, cảnh quan thoáng đãng và không khí trong lành. Theo Cục Du lịch Quốc gia, chùa được xây dựng vào năm Thuận Thiên thứ ba (1011), sau khi vua Lý Thái Tổ rời đô từ Hoa Lư ra Thăng Long.
Sau hơn 1.000 năm tồn tại và trải qua nhiều lần trùng tu, chùa Vạn Niên hiện mang đậm phong cách kiến trúc thời Nguyễn với kết cấu hình chữ Đinh. Các hạng mục chính bao gồm:
- Tam quan
- Tiền đường
- Chính điện
- Nhà Mẫu
- Nhà Tổ
Chùa nổi tiếng với kiến trúc gỗ truyền thống đậm chất phương Đông, được tu sửa quy mô vào thời Nguyễn. Các chi tiết như cột kèo, nhà Tăng và cổng Tam Quan được chạm khắc tinh xảo. Hiện chùa bảo tồn hơn 40 pho tượng tròn, gồm tượng Phật, tượng Mẫu và tượng Tổ, trong đó nhiều bức có niên đại từ thời Lý, mang ý nghĩa tâm linh sâu sắc.
Nổi bật nhất là tượng Phật Thích Ca nguyên khối, cao hơn 1,3 mét và nặng 600 kg, được chế tác từ ngọc tự nhiên. Chùa thờ Phật và thờ Mẫu, có 5 gian và 3 gian bảo điện. Các nếp nhà được xây dựng hướng Đông, bao gồm tam quan, chùa chính, điện mẫu, nhà tăng và nhà phụ.
Năm 1996, chùa Vạn Niên đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xếp hạng Di tích kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia. Dịp Tết Bính Ngọ, chùa tổ chức gói bánh chưng để chia sẻ yêu thương đến người nghèo, hoàn cảnh khó khăn, các gia đình chính sách, người già neo đơn, trẻ em mồ côi và cộng đồng phật tử, tạo không khí Tết sum vầy ấm áp.
Chùa Tảo Sách: Kiến trúc pha trộn độc đáo
Chùa Tảo Sách nằm tại số 386 Lạc Long Quân, phường Tây Hồ, cách chùa Vạn Niên khoảng 300 mét. Chùa được dựng vào thời Lê (thế kỷ 15) trên nền một ngôi nhà do Hoàng tử Uy Linh Lang, con trai thứ 7 của Vua Trần Thánh Tông, cho xây dựng để làm nơi đọc sách và ngâm vịnh thi phú.
Kiến trúc của chùa Tảo Sách pha trộn giữa phong cách Trung Hoa và cung đình Huế, với các hạng mục chính như:
- Tam quan
- Tiền đường
- Chính điện
- Đài kỷ niệm
- Nhà Mẫu
- Nhà Tổ
- Nhà khách
Tòa tiền đường có 4 cột vuông đá xanh đỡ mái hiên, được chạm khắc đề tài tứ quý "Tùng - Cúc - Trúc - Mai". Chân cột tạo kiểu tứ diện và khắc hình hoa sen. Chính điện bài trí nhiều tượng Phật, bao gồm A Di Đà Tam tôn, Tam thế Phật, Thích Ca Mâu Ni, Quan Âm tọa sơn và Quan Âm tống tử.
Nhà Mẫu thờ Tam tòa Thánh Mẫu, Ngũ vị Tôn ông và một tháp chuông nhìn ra hồ Tây. Chếch bên trái tiền đường, chùa có tượng Tam Thế Phật: A Di Đà, Quán Thế Âm Bồ Tát và Đại Thế Chí Bồ Tát. Cả ba pho tượng này đều được tạc bằng đá trắng với nét mặt hiền hòa.
Theo tư liệu của Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, chùa có nhà thờ Tổ, nhà thờ Mẫu, điện thờ Đức Quan Thế Âm Bồ Tát, gác chuông và tam quan đã được dựng lại mang nét kiến trúc dân gian. Trong chùa còn lưu giữ nhiều tư liệu Hán Nôm và di vật nghệ thuật như câu đối, bức đại tự, chuông và các pho tượng.
Chùa Tảo Sách nằm trong quần thể chùa, đình, phủ, miếu nổi tiếng nhìn ra hồ Tây và là một trong số ít những ngôi cổ tự Hà Nội còn giữ được vẻ cổ kính, trang nghiêm của không gian Phật đài. Nơi đây thu hút nhiều du khách và sĩ tử đến vãng cảnh và đọc sách. Chùa còn là nơi tập trung của hội Hoa Nghiêm, một nhóm Phật giáo chuyên tổ chức các hoạt động từ thiện.
Năm 2011, chùa bị hỏa hoạn thiêu rụi toàn bộ diện tích 150 mét vuông nhà Tam bảo. Thượng tọa trụ trì Thích Nguyên Hạnh đã cùng Phật tử thập phương phục dựng lại ngôi chùa theo kiến trúc cũ. Tháp chuông mới được dựng lại nhìn ra hồ Tây, cao 15 mét với 3 tầng và 12 mái.
Năm 1993, chùa Tảo Sách đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận là Di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia.
