Trong kỷ nguyên kinh tế tri thức, năng lực cạnh tranh của một đô thị ngày càng được quyết định bởi khả năng kết nối với các dòng chảy toàn cầu về vốn, công nghệ, nhân lực và tri thức. Theo GS. Edmund Malesky, Giáo sư Kinh tế Chính trị danh dự tại Đại học Duke (Mỹ), TP.HCM từ lâu đã là "cửa ngõ" kết nối Việt Nam với thế giới.
Vai trò tiên phong trong 50 năm qua
GS. Malesky nhấn mạnh: "TP.HCM chính là trái tim của tinh thần khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo tại Việt Nam." Thành phố luôn đi đầu trong thu hút đầu tư nước ngoài, mở rộng thương mại quốc tế và hấp dẫn nguồn nhân lực chất lượng cao. Vị thế đó không chỉ đến từ quy mô kinh tế lớn nhất cả nước mà còn từ vai trò đầu mối trong thương mại, đầu tư, logistics, tài chính và đổi mới sáng tạo.
Tuy nhiên, khi cạnh tranh toàn cầu ngày càng dựa vào dữ liệu, công nghệ và đổi mới sáng tạo, vai trò "cửa ngõ" thôi là chưa đủ. Nhân dịp kỷ niệm 50 năm TP.HCM mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh (2/7/1976-2/7/2026), GS. Malesky cho rằng sứ mệnh mới của thành phố là nâng tầm vị thế trong các mạng lưới kinh tế toàn cầu, đặc biệt ở các lĩnh vực tài chính, công nghệ cao, bán dẫn và trí tuệ nhân tạo (AI).
Sứ mệnh mới: Trung tâm tri thức và đổi mới sáng tạo
Trong kỷ nguyên mới, Việt Nam sẽ chuyển mạnh sang nền kinh tế dựa trên tri thức và dữ liệu. GS. Malesky nhận định: "TP.HCM sẽ giữ vai trò then chốt trong việc phát triển các ngành công nghệ cao và những dịch vụ hiện đại phục vụ cho quá trình chuyển đổi này." Ông tin rằng thành phố sẽ tiếp tục dẫn đầu ở các lĩnh vực như tài chính, công nghệ cao, đặc biệt là ngành bán dẫn, cũng như các ngành công nghiệp và dịch vụ ứng dụng AI.
Để phát huy vai trò tiên phong, TP.HCM cần ưu tiên xây dựng chính quyền số, giúp người dân và doanh nghiệp tiếp cận dịch vụ công nhanh chóng, thuận tiện hơn. "Khi giảm được thời gian và chi phí cho các thủ tục hành chính, các doanh nhân sẽ có điều kiện tập trung vào điều họ làm tốt nhất: sáng tạo, đầu tư và phát triển doanh nghiệp," ông nói.
Ba năng lực cốt lõi để trở thành trung tâm quốc tế
Theo GS. Malesky, có ba yếu tố nền tảng để TP.HCM trở thành một trung tâm quốc tế. Thứ nhất là phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, đặc biệt là hệ thống giáo dục đại học và đào tạo nghề, nhằm chuẩn bị cho thế hệ trẻ những kỹ năng phù hợp với các ngành nghề của tương lai. Thứ hai là hoàn thiện khung pháp lý và môi trường kinh doanh đủ tin cậy để khuyến khích doanh nghiệp hợp tác, mở rộng quy mô và chấp nhận rủi ro. Thứ ba là nâng cao tính minh bạch, vì doanh nghiệp chỉ có thể đưa ra quyết định đầu tư chiến lược và dài hạn khi có đầy đủ thông tin và niềm tin.
GS. Malesky hy vọng thế giới sẽ nhớ đến TP.HCM như một hình mẫu phát triển nuôi dưỡng đổi mới sáng tạo, khuyến khích tinh thần khởi nghiệp và sẵn sàng chấp nhận rủi ro. Ông kết luận: "Trong kỷ nguyên AI và kinh tế tri thức, TP.HCM cần tiếp tục là nơi nuôi dưỡng đổi mới sáng tạo, thu hút nhân tài và dẫn dắt những ngành công nghệ của tương lai."
