Tại Hội nghị sơ kết 1 năm vận hành mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị, mô hình chính quyền 3 cấp, Phó thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà đề nghị các địa phương nghiên cứu sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã không đáp ứng tiêu chuẩn theo quy định. Hiện còn 705 đơn vị hành chính cấp xã chưa đạt tiêu chuẩn, và việc sắp xếp phải bám sát các yêu cầu cơ bản về văn hóa, lịch sử, truyền thống, dân tộc, tôn giáo và địa lý. Phó thủ tướng nhấn mạnh mục tiêu hoàn thành dứt điểm trong năm 2026.
Tiêu chuẩn xã, phường theo Nghị quyết 112/2025
Tiêu chuẩn của đơn vị hành chính xã, phường được quy định rõ tại Nghị quyết 112/2025 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội. Đối với xã: xã miền núi phải có quy mô dân số từ 5.000 người trở lên, diện tích tự nhiên từ 100 km² trở lên; xã ở hải đảo có quy mô dân số từ 2.500 người trở lên, diện tích từ 15 km² trở lên; các xã còn lại có quy mô dân số từ 16.000 người trở lên, diện tích từ 30 km² trở lên.
Đối với phường: quy mô dân số từ 21.000 người trở lên, diện tích tự nhiên từ 5,5 km² trở lên, là trung tâm tổng hợp hoặc chuyên ngành có vai trò thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, tỷ lệ dân số đô thị từ 50% trở lên, tỷ lệ thu/chi ngân sách từ 100% trở lên, cơ cấu kinh tế công nghiệp - xây dựng và dịch vụ chiếm từ 70% GRDP, lao động phi nông nghiệp từ 70% trở lên, thu nhập bình quân đầu người cao hơn mức bình quân của tỉnh, thành phố trong 3 năm gần nhất, tỷ lệ hộ nghèo thấp hơn mức bình quân của tỉnh, thành phố trong 3 năm gần nhất.
Trường hợp đặc thù được áp dụng tiêu chuẩn riêng
Nghị quyết cũng quy định một số trường hợp được áp dụng tiêu chuẩn riêng đối với đơn vị hành chính nông thôn có yếu tố đặc thù. Các xã miền núi có từ 50% dân số là đồng bào dân tộc thiểu số hoặc có đường biên giới quốc gia trên đất liền được áp dụng mức tối thiểu về quy mô dân số bằng 50% so với quy định chung. Cứ tăng thêm 10% dân số là người dân tộc thiểu số thì mức tiêu chuẩn tối thiểu tiếp tục được giảm thêm 5%.
Đối với xã đặc biệt khó khăn vùng bãi ngang, ven biển được cơ quan có thẩm quyền công nhận, mức tối thiểu về quy mô dân số cũng bằng 50% so với tiêu chuẩn áp dụng đối với các xã thông thường. Riêng các xã thuộc vùng Đồng bằng sông Hồng, mức tối thiểu của tiêu chuẩn diện tích tự nhiên của tỉnh bằng 50% mức quy định, của xã bằng 70% mức quy định. Trường hợp một đơn vị hành chính có nhiều yếu tố đặc thù cùng lúc thì mỗi tiêu chuẩn chỉ được áp dụng một mức ưu tiên, không cộng dồn các mức giảm.
Hiện trạng sau sắp xếp và kế hoạch tiếp theo
Sau sắp xếp, cả nước hiện có 34 đơn vị hành chính cấp tỉnh; 3.321 đơn vị hành chính cấp xã gồm 2.621 xã, 687 phường và 13 đặc khu; đồng thời kết thúc hoạt động của 696 cấp huyện. Phó thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà cho biết sẽ nghiên cứu để sắp xếp 705 đơn vị hành chính cấp xã không đủ tiêu chuẩn, hoàn thành dứt điểm trong năm 2026. Ngoài ra, Đồng Nai dự kiến giảm 1.172 thôn, ấp, khu phố, tương đương 66,18%, từ 1.771 đơn vị xuống còn 599 đơn vị. Bộ Nội vụ cho biết 100% các địa phương đã hoàn thành phương án tổng thể sáp nhập thôn, tổ dân phố.
