Khi nắng nóng đỉnh điểm, mỗi người dân lại tự tìm cách riêng để chống chọi. Các hộ gia đình, nhân viên văn phòng trốn vào phòng máy lạnh, dùng quạt hơi nước. Nhiều người tìm đến bể bơi, hoặc theo thói quen truyền thống bơi sông, tắm hồ. Nhóm khá giả hơn rủ nhau đi nghỉ mát vài ngày để thoát khỏi phố bí bách. Người lao động đường phố tìm bóng mát gốc cây to, mua nước đá bỏ vào chai nhựa, lót khăn mặt ẩm dưới mũ cối. Xưởng sản xuất, quán bia cắm quạt công nghiệp thổi bay hơi nóng. Nghìn lẻ một cách chống nóng, thói quen tự thân vận động của hàng triệu người giúp giảm phần nào sự khắc nghiệt của thời tiết ngày càng phức tạp, khó lường.
Hiện trạng nắng nóng và ứng phó cá nhân
Người dân vượt qua những ngày nóng gay gắt, chờ đón cơn mưa tạm làm dịu mặt đất, không gian tươi mát khoảng một ngày rồi lại tiếp guồng quay khó chịu. Nhưng từ góc độ quản trị xã hội, lãnh đạo chính quyền, cơ quan môi trường, tài nguyên, xây dựng, kiến trúc, khoa học-công nghệ, xã hội-dân sinh cần canh cánh suy nghĩ làm gì để giảm nhiệt cho không gian chung, giúp người dân chống nóng hiệu quả hơn.
Giải pháp hạ tầng xanh và làm mát công cộng
Một số ý tưởng nên suy ngẫm: lắp đặt hệ thống phun hơi nước ở các không gian công cộng, có thể trên mặt nhà, hè phố với hình thức vận động kết hợp chính quyền và người dân. Xa hơn, cần làm nhanh, mạnh, rộng khắp việc trồng cây mới, chăm cây tốt hơn trên các tuyến đường, khu dân cư, đô thị. Đồng thời làm sạch hệ thống sông nhỏ, kênh, mương đang ô nhiễm, liên thông dẫn truyền nước sạch để làm mát chung. Cần phục hồi và đào lại, xây dựng hệ thống hồ nước sạch để điều hòa không khí, khi nhiều hồ ao đã bị san lấp, xả rác.
Tái tạo thiên nhiên – lá phổi xanh cho cộng đồng
Xa hơn nữa, bảo vệ, tái tạo, mở rộng các khu vực thiên nhiên lớn như sông, bãi bồi, vùng cây cối, vạt rừng – những “lá phổi xanh” của cộng đồng, địa phương – tránh khai thác xây dựng, cứng hóa làm suy giảm chức năng quan trọng. Khoa học đã chứng minh và thực tế những năm qua phản ánh thực trạng ngày càng nóng lên, cực đoan hơn vào mùa hè. Vì thế, việc tốn kém tiền của xã hội vào tiêu thụ điện cho máy lạnh, quạt và thiết bị làm mát chỉ nên là một phần ứng phó.
Hướng tới giải pháp bền vững và chính sách dài hạn
Giải pháp bền vững, lâu dài và tiết kiệm hơn cần đến từ chính sách và hành động thực thi bảo vệ môi trường, tái tạo thiên nhiên, các giải pháp kỹ thuật hiệu quả ở không gian công cộng, cộng đồng dân cư, mang lợi ích cho mọi người, không chỉ người khấm khá. Những định hướng này đã được thể hiện rõ trong chỉ thị, nghị quyết, chỉ đạo của Đảng, Nhà nước. Điều cần với các cấp địa phương là hiện thực hóa cụ thể, nhìn rõ hiệu quả, lợi ích từ ghi nhận của người dân.
