Không ít lần các chủ nhà và thợ sửa điều hòa tại Việt Nam đã phải giật mình khi phát hiện rắn ẩn mình hoặc chui ra từ dàn lạnh. Vậy đây là loài rắn gì và chúng có gây nguy hiểm cho con người hay không?
Phát hiện ổ rắn trong điều hòa ở nhiều nơi
Vào ngày 5/6, anh Ngô Quyền được một hộ dân tại phường Đức Phổ (Quảng Ngãi) nhờ kiểm tra dàn lạnh điều hòa vì nghe thấy tiếng động lạ. Khi tháo lớp vỏ ngoài, anh Quyền đã giật mình khi nhìn thấy đuôi của một con rắn. Sau khi dùng kìm kéo con rắn đầu tiên ra, anh tiếp tục phát hiện thêm 3 con rắn khác bên trong, mỗi con dài từ 60 đến 70 cm, quấn chặt vào linh kiện khiến việc kéo ra gặp nhiều khó khăn.
Không chỉ ở Quảng Ngãi, vào tháng 4 năm ngoái, chị N.T.H. tại xã Thăng Bình (Đà Nẵng) cũng phát hiện đuôi rắn thò ra từ dàn lạnh. Ban đầu chị nghĩ đó là chuột, nhưng sau khi quan sát kỹ, chị nghi ngờ đó là rắn và gọi thợ đến. Khi tháo vỏ, gia đình và thợ đã kinh hãi khi thấy nhiều đuôi rắn thò ra. Tổng cộng, thợ bắt được 7 con rắn trú ẩn bên trong.
Vào tháng 5/2023, một gia đình tại xã Tân Châu (Tây Ninh) cũng gặp tình huống tương tự. Nghe tiếng động lạ từ dàn lạnh, họ nhờ thợ kiểm tra và phát hiện 4 con rắn bò lổm ngổm bên trong. Thợ đã dùng kìm và thiết bị, đứng từ xa kéo rắn ra rồi giết chúng ngay dưới sàn để đề phòng nguy hiểm.
Cũng trong năm 2023, một gia đình tại phường Rạch Giá (An Giang) cũng thót tim khi phát hiện rắn trong máy điều hòa. Con rắn sau đó được kéo ra và tiêu diệt để đảm bảo an toàn.
Loài rắn “thích” làm ổ trong điều hòa là loài gì?
Dựa vào hình ảnh và video từ các nhân chứng, những con rắn được tìm thấy trong điều hòa đều thuộc loài rắn cườm, còn gọi là rắn lục mè, tên khoa học Chrysopelea ornata, thuộc họ rắn nước. Rắn cườm có kích thước nhỏ, dài tối đa 1,3m, thân màu xanh lục nhạt với các viền đen vắt ngang. Đôi khi chúng có màu đỏ, vàng hoặc cam nhưng không phổ biến.
Rắn cườm phân bố rộng khắp Việt Nam, xuất hiện ở cả ba miền. Thức ăn chính của chúng là thằn lằn, thạch sùng và các loài gặm nhấm nhỏ. Mỗi lứa, rắn cái đẻ từ 6 đến 12 trứng. Rắn non mới nở dài khoảng 15-20 cm, có hình dáng tương tự rắn trưởng thành nhưng màu sắc nhạt hơn.
Loài rắn này có khả năng leo trèo rất tốt, thậm chí có thể bám trên bề mặt gần như thẳng đứng, nên thường xuất hiện trên mái nhà hoặc các công trình cao. Thực tế, rắn cườm không có tập tính làm tổ trong máy điều hòa. Nhờ khả năng leo trèo linh hoạt, chúng thường bò theo đường ống thoát nước để săn mồi và đôi khi bị mắc kẹt trong dàn lạnh.
Rắn cườm thuộc nhóm rắn bay, có thể thực hiện những cú lao từ trên cao xuống thấp, thực chất là dạng "rơi có kiểm soát" giúp chúng trốn tránh kẻ săn mồi hoặc tiếp cận con mồi hiệu quả. Do phân bố rộng và phổ biến, rắn cườm thường xuất hiện ở khu vực có người sinh sống để tìm kiếm thức ăn, đặc biệt là thạch sùng.
Rắn cườm có độc và nguy hiểm không?
Dù còn được gọi là rắn lục mè, rắn cườm không thuộc họ rắn lục - nhóm rắn có nọc độc nguy hiểm, mà thuộc họ rắn nước. Trên thực tế, rắn cườm vẫn có nọc độc nhưng độc tính rất yếu, chỉ dùng để khống chế con mồi nhỏ. Nọc độc không đủ mạnh để gây nguy hiểm cho con người; vết cắn thường chỉ gây đau nhẹ hoặc ngứa ở một số người nhạy cảm.
Rắn cườm đóng vai trò tích cực trong hệ sinh thái nhờ kiểm soát quần thể động vật gặm nhấm, thằn lằn, tắc kè và các loài bò sát nhỏ khác. Vì vậy, khi bắt gặp loài rắn này, người dân không nên quá hoảng sợ. Trong trường hợp cần thiết, có thể xua đuổi hoặc di dời chúng khỏi khu vực sinh hoạt thay vì tiêu diệt.
