Sau hơn một năm vận hành, tuyến Metro số 1 không chỉ thay đổi cách người dân TP.HCM di chuyển mà còn từng bước định hình một nếp sống đô thị mới. Từ những chuyến tàu đầu tiên, một 'văn hóa Metro' đang dần hình thành, mở ra chương mới cho giao thông công cộng của TP.HCM.
Từ giấc mơ đến hiện thực
Ngày 22.12.2024, tuyến Metro số 1 (Bến Thành - Suối Tiên) chính thức vận hành thương mại sau gần hai thập kỷ chờ đợi. Đến ngày 9.3.2025, lễ khánh thành chính thức được tổ chức, đánh dấu cột mốc một đô thị hơn 10 triệu dân rũ bỏ sự phụ thuộc vào phương tiện cá nhân để bước vào kỷ nguyên của phương tiện công cộng. Tuyến Metro số 1 dài 19,7 km với 14 nhà ga, kết nối các khu vực trọng điểm như Bến Thành, Ba Son, Tân Cảng, Đại học Quốc gia.
Bài học từ quá khứ
Theo cựu nhà báo, nhà nghiên cứu lịch sử Trần Hữu Phúc Tiến, TP.HCM từng là nơi đầu tiên ở Việt Nam và Đông Dương có tuyến đường sắt đô thị. Từ tháng 12.1881, những đoàn tàu chạy từ khu vực Nguyễn Huệ - Hàm Nghi đến Chợ Lớn đã mở đầu cho loại hình giao thông mới, góp phần hình thành nếp sinh hoạt đô thị với quy tắc xếp hàng, mua vé, giữ gìn vệ sinh. Hệ thống xe điện biến mất sau năm 1954. Hơn 70 năm sau, Metro số 1 giúp người dân trở lại với nếp sống từng hiện hữu trong lịch sử.
Thói quen mới trên sàn gạch
Anh Lê Hoài Đức (Trưởng khu ga Bến Thanh - Suối Tiên) cho biết, sau giai đoạn hiếu kỳ ban đầu, nhiều người dân đã dần nhận ra tiện ích của Metro và biến việc đi tàu từ trải nghiệm thành thói quen di chuyển hằng ngày. Lượng hành khách duy trì ổn định: mỗi ngày, Metro số 1 phục vụ khoảng 55.000 - 60.000 lượt khách; cuối tuần tăng lên khoảng 70.000 lượt; trong các dịp lễ lớn có thời điểm đạt gần 100.000 lượt/ngày.
Chị Nguyễn Thị Lan Phương, quản lý nhà ga Bến Thành, chứng kiến sự thay đổi rõ rệt: những tháng đầu, phần lớn hành khách đến tham quan, chụp ảnh; nay Metro đã đi vào nếp sống, đội ngũ nhà ga tập trung đảm bảo an toàn cho hành khách đi lại mỗi ngày. Vào sáng thứ Hai từ 7-8 giờ, âm thanh dễ nhận thấy nhất là tiếng bước chân vội vã của người đi làm, đi học.
Khởi đầu văn hóa Metro
Sự chuyển dịch từ mặt đường lên không gian đường sắt của một bộ phận người dân TP.HCM sau hơn một năm không còn là hiện tượng nhất thời. Từ chỗ bước lên tàu vì tò mò, họ mang theo nhu cầu mưu sinh, học tập hằng ngày, và vô tình cùng nhau thiết lập một không gian công cộng mang tính chuẩn mực. Văn hóa Metro hình thành từ những điều nhỏ: xếp hàng, nhường ghế, tôn trọng quy định và đúng giờ. Khi những hành vi ấy lặp lại mỗi ngày, Metro không chỉ thay đổi cách di chuyển mà còn từng bước định hình nếp sống mới của đô thị.
