Cựu tu sĩ Lobsang Phuntsok và hành trình 20 năm xây dựng 'khu vườn từ bi'
Cựu tu sĩ Lobsang Phuntsok, từng được đào tạo dưới sự chỉ dẫn của Đức Đạt Lai Lạt Ma và có 8 năm giảng dạy tại Mỹ, đã trở về vùng Đông Bắc dãy Himalaya hẻo lánh để thực hiện sứ mệnh đặc biệt. Tại đây, ông đã dang tay đón nhận những đứa trẻ bị bỏ rơi và thành lập cộng đồng Jhamtse Gatsal - trong tiếng Tây Tạng có nghĩa là "khu vườn của tình thương và lòng từ bi". Sau 20 năm vận hành, ngôi "trường học" đặc biệt này hiện đang chăm sóc và giáo dục 125 bạn nhỏ.
Hành trình từ phim tài liệu đến những buổi công chiếu tại TP.HCM
Câu chuyện cảm động về ông Phuntsok và cộng đồng Jhamtse Gatsal đã được giới thiệu rộng rãi qua bộ phim tài liệu Tashi and the Monk (Tashi và nhà sư) công chiếu năm 2014 - tác phẩm từng đoạt giải Emmy cho Phim tài liệu xuất sắc nhất. Mới đây, phần tiếp theo mang tên Loving Karma (Gieo mầm yêu thương) - được quay sau 12 năm - đã có những buổi công chiếu độc quyền tại TP.HCM vào cuối tháng 1, trước khi tham dự các liên hoan phim quốc tế.
Giáo dục không phải là xây dựng 'trường học hạnh phúc'
Trong cuộc trò chuyện với Thanh Niên nhân chuyến thăm đầu tiên đến TP.HCM, cựu tu sĩ Lobsang Phuntsok đã chia sẻ những quan điểm sâu sắc về ý nghĩa của giáo dục trong bối cảnh hiện tại. Khi được hỏi liệu cộng đồng Jhamtse Gatsal có thể được gọi là một ngôi trường hạnh phúc hay không, ông thẳng thắn trả lời: "Tôi chưa từng nghĩ tới chuyện mình phải xây dựng một ngôi trường hạnh phúc. Đó là những cái nhãn tiếp thị rất hay. Thế nhưng, chúng tôi không ngẫu nhiên nói về hạnh phúc như thế và 'hạnh phúc' không phải là yếu tố trọng tâm trong cách vận hành của chúng tôi."
8 'con sóng' cuộc đời và nghệ thuật 'lướt sóng'
Theo ông Phuntsok, bản chất cuộc sống luôn tồn tại những thăng trầm, và nhiệm vụ của giáo dục là trang bị cho trẻ em khả năng đối mặt với những biến động đó. Ông đưa ra khái niệm về 8 "con sóng" cuộc đời mà mọi người đều phải trải qua:
- Được và mất
- Vui sướng và khổ đau
- Vinh quang và nhục nhã
- Khen ngợi và chê bai
"Dù bạn giàu hay nghèo, tài giỏi hay bất tài, có quyền thế hay chỉ là kẻ vô danh, tất cả đều phải trải qua 8 'con sóng' ấy", ông khẳng định.
Hai cách đối diện với những con sóng cuộc đời
Ông Phuntsok chỉ ra hai phương pháp tiếp cận những thách thức trong cuộc sống. Cách thứ nhất là học nghệ thuật "lướt sóng" - biến những khó khăn thành lợi thế thay vì để chúng nhấn chìm mình. "Rất nhiều người không chọn học cách sống, mà chỉ đứng trên bờ và chờ đợi sóng yên biển lặng. Và như vậy, họ đã đánh mất cơ hội để thực sự sống và tận hưởng cuộc đời", ông chia sẻ.
Cách thứ hai là "lặn xuống đại dương" - học cách tri túc (biết đủ) và tìm thấy sự mãn nguyện với những gì đang có. "Khi tìm thấy sự đủ đầy bên trong thay vì không ngừng tìm kiếm điều mới mẻ để lấp đầy mình, mọi thứ sẽ trở nên nhẹ nhàng hơn", ông nêu quan điểm.
Quan niệm khác biệt về hạnh phúc
Cựu tu sĩ Lobsang Phuntsok chỉ ra rằng, dưới ảnh hưởng của văn hóa phương Tây, hạnh phúc thường bị hiểu sai lệch thành một trạng thái hưng phấn cao độ mà con người phải liên tục duy trì. "Đó là cách nhiều người đo lường hạnh phúc. Họ tin rằng đồ thị cuộc đời luôn phải đi lên", ông nhận xét.
Tuy nhiên, theo ông, đây là một sự hiểu lầm đáng tiếc. Hạnh phúc thực sự không nằm ở việc "tăng nhiều hơn", mà ở sự trọn vẹn và bình tĩnh trong tâm trí. "Nếu cứ tìm cảm giác hưng phấn, bạn sẽ luôn cần thêm điều gì đó để kích thích mình rồi không bao giờ thấy đủ", ông phân tích.
Giáo viên - lực lượng 'tuyến đầu' trong giáo dục
Ông Phuntsok nhấn mạnh vai trò then chốt của giáo viên và những người cha mẹ nuôi trong cộng đồng, coi họ là lực lượng "tuyến đầu" làm việc trực tiếp với học sinh. Người đứng đầu chỉ nên can thiệp khi có vấn đề mà cả thầy và trò không thể tự giải quyết được. "Nếu được trao đủ kiên nhẫn và tình thương, đứa trẻ sẽ tích cực đổi thay", ông tin tưởng.
'Nghèo đói' lòng trắc ẩn - thách thức của thời đại
Song song với nghèo đói vật chất, cựu tu sĩ Lobsang Phuntsok cảnh báo về một dạng "nghèo đói" khác đang lan rộng: "nghèo đói" lòng trắc ẩn. "Chúng ta không thiếu tiền bạc, tài nguyên để giải quyết các thách thức đang diễn ra song nhiều người lại chọn không quan tâm, không cảm thông tới những mảnh đời nghèo khó", ông nói.
Ông đặt câu hỏi đầy day dứt: "Chúng ta rõ ràng có tiền để mua siêu xe và tổ chức các buổi trình diễn hoành tráng. Vì sao lại không thể chăm lo cho những đứa trẻ phải nằm ngủ trên vệ đường?" Ông nhấn mạnh: "Đừng chỉ tìm giải pháp ở bên ngoài, mà đôi khi giải pháp phải bắt đầu từ chính chúng ta."
Những lựa chọn khó khăn và ranh giới của lòng trắc ẩn
Trong bộ phim Loving Karma, khán giả có thể thấy được những dằn vặt nội tâm của ông Phuntsok khi phải đối mặt với ranh giới của lòng trắc ẩn. Cộng đồng Jhamtse Gatsal không thể nhận nuôi tất cả những đứa trẻ bất hạnh mà ông gọi là "những vị khách không mời của vũ trụ".
Ông chia sẻ một câu chuyện đau lòng: một bé trai 11 tuổi bị từ chối nhận nuôi đã chọn cách tự kết liễu đời mình sau đó một năm. "Có những quyết định mà tôi đã đưa ra, tôi nghĩ mình sẽ phải đối diện với hệ quả của chúng suốt phần đời còn lại", ông tâm sự trong phim.
Những câu chuyện chuyển hóa đầy cảm động
Bên cạnh những kỷ niệm đau buồn, vẫn có nhiều câu chuyện chuyển hóa đầy cảm động minh chứng cho sức mạnh của giáo dục và tình thương. Điển hình là hành trình của cô bé Tashi - từ một đứa trẻ mất mẹ, bị cha từ chối nhận nuôi, được tìm thấy khi đang ăn đất trong một ngôi làng, đã trở thành một người chị giàu lòng thấu cảm, luôn sẵn sàng giúp đỡ các em nhỏ trong cộng đồng sau 12 năm.
Thông điệp từ đạo diễn Johnny Burke
Buổi công chiếu phim tài liệu Loving Karma tại TP.HCM do Chi Communications phối hợp tổ chức với đạo diễn Johnny Burke - người đã thực hiện cả hai tác phẩm Tashi and the Monk và Loving Karma. Phần hai không chỉ là câu chuyện về sự trưởng thành, mà còn là minh chứng sống động cho sức mạnh của lòng từ bi trong việc chữa lành những tổn thương thế hệ. Đạo diễn Burke chia sẻ ông đã mất 12 năm để hoàn thành Loving Karma.
Mặc dù chưa được chiếu thương mại tại Việt Nam, nhưng Việt Nam chính là quốc gia đầu tiên bộ phim ra mắt trước khi bắt đầu hành trình tham dự các liên hoan phim quốc tế trong thời gian tới.
