Công viên Lê Văn Tám nằm tại phường Tân Định, TP.HCM, có diện tích khoảng 6,2ha, được bao quanh bởi các tuyến đường Điện Biên Phủ, Hai Bà Trưng, Võ Thị Sáu và Phan Liêm. Khi mới được người Pháp xây dựng, cổng chính của nghĩa trang nằm trên đường Legrand de la Liraye (nay là Điện Biên Phủ), đúng tại vị trí công viên ngày nay.
Từ nghĩa trang đến công viên
Khu vực này từng là Nghĩa trang Mạc Đĩnh Chi, một trong những nghĩa trang lâu đời và nổi tiếng nhất của Sài Gòn trước năm 1975. Vào năm 1983, nghĩa trang được giải tỏa để xây dựng công viên và đặt tên là Lê Văn Tám. Trong thời Pháp thuộc, nơi đây được dùng để an táng sĩ quan và binh lính Pháp, vì thế người dân Sài Gòn thường gọi là “Đất thánh Tây”. Sau cuộc di dời quy mô lớn hàng nghìn phần mộ về các nghĩa trang ngoại thành, khu đất được cải tạo thành công viên công cộng, mở ra diện mạo mới cho trung tâm thành phố.
Không gian xanh và hoạt động
Tại trung tâm công viên là tượng đài Lê Văn Tám, điểm nhấn quen thuộc. Khu vực quanh tượng đài thu hút nhiều người dân đến tập thể dục, đi bộ và rèn luyện sức khỏe mỗi ngày. Ông Nguyễn Tấn Hùng (SN 1958, phường Tân Định) cho biết trước đây khu vực này là nghĩa trang rộng, nhiều cây xanh và không có tường rào. Việc chuyển đổi thành công viên không chỉ tạo không gian sinh hoạt, vui chơi, tập thể dục mà còn góp phần cải thiện chất lượng sống và đáp ứng nhu cầu phát triển đô thị.
Không chỉ là không gian xanh, công viên còn có các sân bóng rổ, bóng chuyền, bóng bàn, thu hút đông đảo người dân đến vui chơi và rèn luyện sức khỏe. Nơi đây cũng được biết đến là “ngôi nhà” của những đàn sóc sinh sống tự nhiên. Em Hân, thường xuyên đến công viên tập bóng đá từ lớp 1 đến nay đã lên cấp 2, chia sẻ: “Không gian rộng rãi, thoáng mát và nằm ngay trung tâm thành phố là lý do em luôn tranh thủ đến đây luyện tập.”
Anh Huân (48 tuổi) nhớ lại khi khoảng 7 tuổi, nơi đây vẫn còn là nghĩa trang. Anh cùng nhóm bạn thường đến khu vực nay là sân bóng rổ để bắt dế. Sau hơn 40 năm, anh cho rằng diện mạo khu vực đã thay đổi đáng kể, trở nên khang trang và nhộn nhịp hơn.
Liên hệ với Công viên Lê Thị Riêng
Nếu Công viên Lê Văn Tám gắn với câu chuyện về một nghĩa trang, thì những ngày gần đây, Công viên Lê Thị Riêng cũng thu hút sự chú ý bởi lịch sử đặc biệt. Nơi đây từng là Nghĩa trang Chí Hòa (nghĩa trang Đô Thành), một trong những địa điểm an táng quy mô lớn của Sài Gòn trước năm 1975. Sau di dời, khu đất được chuyển đổi thành công viên và mở cửa từ năm 1988.
Bộ Tư lệnh TP.HCM đang xác minh, tìm kiếm hài cốt liệt sĩ từ nghi vấn có các hố chôn tập thể khoảng 900 liệt sĩ trong khuôn viên công viên. Căn cứ là bức ảnh tư liệu ghi lại hoạt động chôn cất tập thể tại nghĩa trang Đô Thành năm 1968. Tại hội thảo ngày 8/6, các chuyên gia nhận định đã có đủ cơ sở khoa học để tiếp tục khảo sát, tìm kiếm. TP.HCM dự kiến giao Ban 515 Quân khu 7 tổ chức khai quật vào cuối tháng 6. Giáo hội Phật giáo Việt Nam TP.HCM sẽ tổ chức lễ tưởng niệm, kỳ siêu anh linh các liệt sĩ tại Công viên Lê Thị Riêng vào ngày 13-14/6, nhân kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ.
