Chính phủ Ý vừa hoàn tất thương vụ trị giá 15 triệu euro (khoảng 433,5 tỉ đồng) để mua lại những bức bích họa huyền thoại từ lăng mộ François, đưa một trong những kho báu khảo cổ quan trọng nhất của nền văn minh Etruscan trở về trưng bày tại Bảo tàng Quốc gia Etruscan ở Villa Giulia (Rome).
Lăng mộ François và giá trị khảo cổ
Lăng mộ François, được đặt tên theo nhà khảo cổ học đã khai quật nó vào năm 1857, là một khu chôn cất được trang trí công phu tại thành phố cổ Vulci, trung tâm quyền lực của người Etruscan. Những bức bích họa trong sảnh trung tâm của lăng mộ, được vẽ từ khoảng năm 340 đến 320 trước Công nguyên, là sự kết hợp độc đáo giữa thần thoại Hy Lạp và lịch sử Etruscan.
Bà Luana Toniolo, Giám đốc bảo tàng Villa Giulia, khẳng định với Reuters: "Đây là một trong những kho báu vĩ đại nhất của khảo cổ học. Nó kể câu chuyện về các gia đình, anh hùng, thần linh và chiến binh. Việc người Etruscan diễn giải lại thần thoại Hy Lạp theo cách của riêng họ là minh chứng cho chiều sâu văn hóa thời bấy giờ".
Bối cảnh lịch sử và ý nghĩa văn hóa
Trước khi đế chế La Mã trỗi dậy và định hình thế giới cổ đại, người Etruscan từng là thế lực thống trị những vùng rộng lớn ở miền trung nước Ý. Những tác phẩm tại lăng mộ François mang đến góc nhìn hiếm hoi về cuộc xung đột giữa các vùng đất đối địch đương thời. Đáng chú ý, các bức tranh mô tả những người Etruscan tàn sát kẻ thù, với những dòng chữ khắc xác định đối thủ là người từ Rome và các thành phố đối địch.
Trong số những cảnh tượng nổi tiếng, bức chân dung về vị vua thứ 6 của La Mã - Servius Tullius, đang được giải cứu bởi chiến binh Mastarna thu hút sự quan tâm đặc biệt. "Đây là bức chân dung duy nhất của một vị vua La Mã mà chúng ta thực sự có được", bà Toniolo chia sẻ.
Hành trình hồi hương sau 160 năm
Ngôi mộ này vốn nằm trên đất thuộc quyền sở hữu của gia đình quý tộc Torlonia. Qua nhiều thập kỷ, dù những bức bích họa quan trọng vẫn nằm trong bộ sưu tập tư nhân, nhưng hàng loạt hiện vật đi kèm như bình Hy Lạp, đồ trang sức và cổ vật đồng đã bị phân tán ra toàn cầu thông qua các phiên đấu giá, bao gồm cả những bảo tàng lớn như Louvre (Pháp) hay Bảo tàng Anh (London).
Để đánh dấu cột mốc lịch sử này, các bảo tàng quốc tế đồng loạt hỗ trợ Villa Giulia những cổ vật gốc. Lần đầu tiên sau hơn 160 năm, khách tham quan có thể chiêm ngưỡng trọn vẹn những bích họa và các vật phẩm tùy táng trong một không gian thống nhất.
"Khi chính phủ tuyên bố mua lại kho báu trong lăng mộ François, mọi bảo tàng đều chung tay hỗ trợ. Đây là sự hợp tác quốc tế tuyệt vời để đưa di sản trở về đúng vị thế của nó", bà Toniolo nhấn mạnh.
Cam kết bảo tồn di sản của Ý
Đối với nước Ý, thương vụ 433,5 tỉ đồng không đơn thuần là chi phí mua tác phẩm, mà là nỗ lực bảo tồn sợi dây liên kết với cội nguồn dân tộc. Việc lăng mộ François được hồi hương và lưu giữ vĩnh viễn là minh chứng cho cam kết của chính phủ Ý trong việc giành lại và bảo vệ những giá trị văn hóa đã bị lưu lạc.
