Tại buổi Giao lưu Bản quyền sách Việt Nam - Trung Quốc 2026 diễn ra sáng 14/5, nhà văn Trịnh Bích Ngân, Chủ tịch Hội Nhà văn TP.HCM, cho biết trong giai đoạn 1949-2006, chỉ có khoảng 150 đầu sách văn học Việt Nam được dịch và ấn hành tại Trung Quốc. Con số này tương đương trung bình chỉ hơn 2 đầu sách mỗi năm, một tỷ lệ rất khiêm tốn so với tiềm năng hợp tác văn hóa giữa hai nước.
Nhu cầu về một đề án văn học dịch cấp quốc gia
Theo nhà văn Trịnh Bích Ngân, hội nhập quốc tế trong lĩnh vực văn học không chỉ đơn thuần là dịch tác phẩm ra tiếng nước ngoài, mà còn là quá trình giao lưu, tiếp biến và quảng bá giá trị văn chương. Qua đó, các tác giả có thể mở rộng không gian sáng tạo và khẳng định bản sắc dân tộc. Bà nhấn mạnh: “Văn học đóng vai trò là gốc rễ của văn học nghệ thuật, là nghệ thuật nền cho mọi loại hình khác như điện ảnh hay kịch nghệ. Do đó, chúng ta rất cần một đề án văn học dịch cấp quốc gia cho quá trình hội nhập, thay vì chỉ dựa vào nỗ lực đơn lẻ của các đơn vị tư nhân”.
Tại sự kiện, bà cũng chia sẻ thông tin tích cực: tiểu thuyết Thế giới xô lệch của bà đã được một nhà xuất bản Trung Quốc mua bản quyền chỉ sau một tháng thương lượng. Ngoài ra, một số tác phẩm của các nhà văn nổi tiếng như Bảo Ninh, Nguyễn Huy Thiệp, Lưu Vĩ Lân cũng đang được xúc tiến giới thiệu tới độc giả Trung Quốc.
Hợp tác bản quyền: Cầu nối văn hóa
Phát biểu tại buổi giao lưu, ông Từ Châu, Phó tổng lãnh sự Trung Quốc tại TP.HCM, nhận định sách là phương tiện quan trọng để truyền tải văn minh, còn hợp tác bản quyền là cầu nối trong giao lưu văn hóa. Ông cho biết Tổng lãnh sự quán Trung Quốc từng phối hợp với Chibooks tặng hơn 16.000 cuốn sách cho 17 trường học tại miền Nam Việt Nam, tổ chức các cuộc thi dịch thuật và mời nhà văn hai nước giao lưu. Ông Từ Châu đề xuất hai bên xây dựng cơ chế trao đổi bản quyền đi vào chiều sâu, tăng cường đào tạo nhân lực dịch thuật và tận dụng khuôn khổ Trung Quốc - ASEAN để đưa sản phẩm văn hóa ra thị trường rộng lớn hơn.
Chibooks: 18 năm kiên trì kết nối bản quyền Việt - Trung
Bà Nguyễn Lệ Chi, Giám đốc Chibooks, cho biết đơn vị này đã theo đuổi kết nối bản quyền Việt - Trung suốt 18 năm qua. Năm 2024, Chibooks đã bán thành công bản quyền hai tác phẩm: Người Hà Nội chuyện ăn chuyện uống một thời của Vũ Thế Long và Vắt qua những ngàn mây của Đỗ Quang Tuấn Hoàng. Đặc biệt, tác phẩm của Vũ Thế Long sau đó đã đạt giải tác phẩm Đông Nam Á có sức ảnh hưởng nhất tại Trung Quốc năm 2025. Hiện Chibooks đang đại diện cho một số tác giả như Trịnh Bích Ngân, Hồ Anh Thái, Nguyễn Nhật Ánh; đồng thời triển khai dịch các sách Ngàn năm trà Việt, Việt Nam ăn mặc thong dong, Về Huế ăn cơm.
Bà Nguyễn Lệ Chi chia sẻ: “Đưa tác giả Việt, sách Việt ra thế giới luôn là mục tiêu chúng tôi đeo đuổi suốt 18 năm qua. Dẫu biết đường khó nhưng vẫn phải khai thông, bởi đi mãi sẽ thành đường”.
