Phát hiện đột phá từ Đại học Tokyo
Một nghiên cứu hình ảnh thần kinh tiên phong do giáo sư Kuniyoshi Sakai cùng các cộng sự tại Đại học Tokyo thực hiện, công bố trên tạp chí Plos One, đã cung cấp minh chứng khoa học đầu tiên về việc đọc sách giấy giúp tối ưu hóa hoạt động não bộ so với màn hình kỹ thuật số. Kết quả cho thấy việc lật từng trang sách giấy giúp hệ thần kinh hoạt động nhẹ nhàng và tiết kiệm năng lượng hơn nhiều so với đọc trên thiết bị điện tử.
Thí nghiệm kéo dài trên 25 sinh viên
Nhóm nghiên cứu đã tiến hành thí nghiệm từ tháng 12/2023 đến tháng 9/2024 trên 25 sinh viên đại học và học viên cao học. Các tình nguyện viên được chia thành hai nhóm để đọc một câu chuyện truyện tranh hai phần, kể về cùng một sự kiện dưới góc nhìn của hai nhân vật chính. Một nhóm đọc nửa đầu qua sách giấy, nhóm còn lại đọc trên máy tính bảng. Sau đó, tất cả đọc nửa sau bên trong máy quét fMRI thông qua kính LCD chuyên dụng.
Kết quả hành vi và hình ảnh thần kinh
Các bài kiểm tra trắc nghiệm cho thấy tỷ lệ trả lời chính xác giữa hai nhóm không khác biệt đáng kể, nhưng tốc độ xử lý thông tin chênh lệch rõ rệt. Đối với các câu hỏi phức tạp đòi hỏi liên kết dữ liệu từ cả hai phần, nhóm đọc trên máy tính bảng mất nhiều thời gian suy nghĩ hơn trung bình 1,28 giây so với nhóm đọc sách giấy. Dữ liệu fMRI cho thấy nhóm đọc trên máy tính bảng ghi nhận sự kích hoạt mạnh ở cả hai bán cầu não, đặc biệt tại vùng thùy trán bên trái – khu vực tích hợp ngôn ngữ và cấu trúc tự sự – với mức độ kích hoạt rất cao khi đối mặt với câu hỏi phức tạp. Ngược lại, nhóm đọc sách giấy có sự giảm kích hoạt rõ rệt ở các vùng não thùy trán liên quan đến ngôn ngữ, chứng tỏ não bộ tổ chức dữ liệu mạch truyện hiệu quả và ít tốn sức hơn.
Vai trò của manh mối không gian và xúc giác
Giáo sư Kuniyoshi Sakai nhận định: “Lợi thế cốt lõi của sách giấy nằm ở việc cung cấp các manh mối không gian và xúc giác hoàn toàn ổn định – thứ mà các thiết bị màn hình phẳng kỹ thuật số vĩnh viễn không thể sao chép được.” Khi cầm sách và lật trang, cơ bắp, ngón tay và thị giác nhận được các điểm neo vật lý cố định về vị trí thông tin, giúp mạng lưới thần kinh dễ dàng xây dựng bản đồ nhận thức và định vị luồng ngữ cảnh một cách tự nhiên.
Ứng dụng và hướng nghiên cứu tương lai
Nghiên cứu chỉ ra rằng kết quả này có thể áp dụng tương tự cho tiểu thuyết hay tài liệu văn bản thông thường, vì bản chất theo dõi mạch truyện và luồng ngữ cảnh là như nhau. Nhóm nghiên cứu tại Đại học Tokyo đang lên kế hoạch mở rộng đề tài để so sánh tác động giữa viết tay và gõ bàn phím. Những phát hiện này dự kiến sẽ ảnh hưởng lớn đến các quyết định giáo dục và định hướng cải tiến phần cứng, phần mềm cho thiết bị đọc kỹ thuật số.
