Nhân dịp kỷ niệm Ngày Báo chí cách mạng Việt Nam 21/6, Thượng tá, Tiến sĩ Tội phạm học Đào Trung Hiếu đã có những chia sẻ với phóng viên Dân trí về vai trò của báo chí trong công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch, nhất là trong bối cảnh không gian mạng ngày càng trở thành địa bàn phức tạp của các loại thông tin giả, thông tin xấu độc.
Báo chí chính thống là “lá chắn tư tưởng”
Theo Thượng tá Đào Trung Hiếu, trong mọi giai đoạn cách mạng, báo chí luôn là lực lượng xung kích trên mặt trận tư tưởng, văn hóa. Trong thời đại số, báo chí đảm nhiệm thêm một sứ mệnh đặc biệt quan trọng là bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong môi trường thông tin đa chiều, phức tạp và biến động nhanh.
Hiện nay, các thế lực thù địch, phản động và cơ hội chính trị đang tận dụng triệt để mạng xã hội, nền tảng xuyên biên giới, công nghệ AI và các hình thức truyền thông mới để phát tán thông tin sai sự thật, bóp méo chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước. Ông Hiếu nhấn mạnh: “Một bài báo tốt không chỉ bác bỏ được thông tin xuyên tạc, mà còn giúp người dân hiểu đúng bản chất vấn đề, củng cố niềm tin vào những giá trị chân chính.”
Chiến thuật “mưa dầm thấm lâu” của các thế lực thù địch
Tiến sĩ Tội phạm học phân tích rằng các đối tượng thường sử dụng chiến thuật “mưa dầm thấm lâu”, ngụy trang thông tin dưới những hình thức tưởng như vô hại. Phổ biến là cắt ghép, bóp méo phát ngôn của lãnh đạo; xuyên tạc các sự kiện chính trị, kinh tế, xã hội; lợi dụng các vấn đề dân sinh, khiếu kiện, môi trường để quy kết thành bản chất của cả hệ thống. Đối với giới trẻ, các nội dung chống phá thường được “đóng gói” dưới dạng video ngắn, clip hài hước, podcast, livestream, đánh mạnh vào cảm xúc thay vì lý trí. Thượng tá Hiếu cảnh báo, nhiều nội dung được tạo ra bằng AI với hình ảnh giả, giọng nói giả, video giả khiến người dân khó phân biệt thật - giả.
Xây dựng “miễn dịch thông tin” cho người dân
Ông Hiếu cho rằng báo chí không chỉ dừng lại ở việc phủ nhận hay bác bỏ các luận điệu sai trái, mà cần cung cấp đầy đủ bối cảnh, nguyên nhân, bản chất và cơ sở pháp lý của vấn đề. Khi người dân hiểu đúng, họ sẽ tự có khả năng nhận diện cái sai. Báo chí cần đi trước một bước trong việc dự báo, giải thích các chủ trương mới, chính sách lớn, đồng thời tăng cường các sản phẩm truyền thông giáo dục kỹ năng số, kỹ năng kiểm chứng thông tin.
Đổi mới cách viết và phương thức tuyên truyền
Để công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng đạt hiệu quả cao hơn, Thượng tá Hiếu cho rằng báo chí cần đổi mới mạnh mẽ cách viết, cách phản bác và phương thức tuyên truyền. Ông nhấn mạnh: “Muốn chinh phục công chúng trong thời đại số, báo chí cần thuyết phục bằng lý lẽ, dữ liệu, câu chuyện thực tế và cách thể hiện gần gũi, chứ không chỉ dựa vào tính đúng đắn của thông điệp.” Các cơ quan báo chí cần tận dụng các hình thức truyền thông mới như infographic, video ngắn, podcast, tọa đàm trực tuyến, phim tài liệu ngắn và trí tuệ nhân tạo.
Dừng lại 30 giây trước khi chia sẻ
Đề cập đến tình trạng một bộ phận người dân vô tình chia sẻ thông tin xuyên tạc, ông Hiếu cho rằng phần lớn do thiếu kỹ năng kiểm chứng. Ông khuyến nghị người dân áp dụng nguyên tắc “dừng lại 30 giây trước khi chia sẻ”, tự đặt câu hỏi về nguồn tin, người phát tán, tính xác thực và mục đích của nội dung. “Các thế lực thù địch thường khai thác ba trạng thái tâm lý mạnh nhất của con người là sợ hãi, tức giận và tò mò. Bất kỳ nội dung nào cố tình đẩy cảm xúc lên cao đều có thể là một chiếc bẫy nhận thức”, ông cảnh báo.
Vị chuyên gia nhấn mạnh: “Một bài viết bảo vệ nền tảng tư tưởng thành công không phải là bài viết có nhiều khẩu hiệu nhất, mà là bài viết khiến người đọc hiểu đúng hơn, tin tưởng hơn và có thêm động lực để cùng bảo vệ những giá trị tốt đẹp của đất nước.”
