Đầu thế kỷ 20, việc nhập khẩu thép từ Pháp gặp nhiều khó khăn và chi phí cao, cùng với chủ trương ưu tiên sử dụng vật liệu địa phương, các kỹ sư đã quyết định làm sàn, trần và mái bằng bê tông cốt tre. Đây là một giải pháp xây dựng thực tế và linh hoạt cho thời điểm đó. Trải qua hơn một thế kỷ, công trình vẫn tồn tại và trở thành dữ liệu quý giá cho ngành xây dựng Việt Nam.
Kiến trúc độc đáo của biệt thự
Được xây dựng vào đầu thế kỷ 20, biệt thự này từng là nơi ở của quan chức người Pháp. Từ năm 1945, nơi đây lần lượt trở thành trụ sở Hiến binh Nhật, Chánh tòa sơ thẩm và trụ sở Liên hiệp các hội văn học nghệ thuật Thừa Thiên-Huế. Từ năm 2022 đến nay, công trình bị bỏ hoang.
Đặc điểm kiến trúc nổi bật
Công trình có thiết kế đối xứng qua trục giữa, tạo cảm giác vững chãi. Tầng trệt được làm đặc, sử dụng làm hầm rượu và kho. Tầng hai là không gian sinh hoạt, cao hơn mặt sân không chỉ tạo sự bề thế mà còn giúp cách ẩm và tránh ngập lụt. Tường gạch dày từ 40 đến 50 cm. Một số phần tường sử dụng gạch nung không tô, tương tự như Nhà thờ Đức Bà Sài Gòn.
Trên mái, các đường diềm trang trí mang biểu tượng hoa vương quyền (Fleur-de-lis) của hoàng gia Pháp. Đỉnh mái được trang trí bằng dãy hoa diên vĩ cách điệu bằng sắt. Từ thời Trung cổ (thế kỷ 5-15), hoa diên vĩ đã được dùng làm biểu tượng trong nghệ thuật, tôn giáo và huy hiệu của hoàng gia châu Âu.
Ống khói lò sưởi là một trong những nét đặc trưng của biệt thự Pháp tại Việt Nam đầu thế kỷ 20. Ống khói được điểm bằng gạch bát giác (tượng trưng bát quái), bên trong viên gạch là bông hoa bốn cánh (tượng trưng cho tứ thời Xuân-Hạ-Thu-Đông).
Giá trị và số phận của công trình
Trên Tạp chí Khoa học và Công nghệ (Trường Đại học Khoa học, Đại học Huế), dựa trên 8 tiêu chí giá trị về lịch sử, văn hóa, xã hội, nghệ thuật, các chuyên gia đã đánh giá công trình có giá trị kiến trúc tương đối cao.
Năm 2022, chính quyền TP. Huế từng mời “thần đèn” Nguyễn Văn Cư tính toán dời công trình sang khu đất trống gần đó để nhường chỗ cho dự án khách sạn cao cấp. Tuy nhiên, sau khi nghiên cứu, “thần đèn” cũng lắc đầu vì kết cấu không đảm bảo an toàn.
Tháng 4 vừa qua, chính quyền đã có quyết định tháo dỡ công trình. Do khu vực này được quy hoạch trở thành trung tâm dịch vụ thương mại, để bảo tồn, nhóm nghiên cứu gồm các tiến sĩ, thạc sĩ, kiến trúc sư đề xuất cải tạo, giữ công trình làm điểm nhấn đô thị, biến nơi này thành một điểm check-in ngay trong lòng trung tâm thương mại tương lai.
