Bộ Tượng Gốm Tam Quan Đại Đế: Bảo Vật Quốc Gia Độc Đáo Từ Sài Gòn Xưa
Một bộ tượng gốm men nhiều màu Tam Quan Đại Đế, thuộc sưu tập tư nhân của ông Lê Thanh Nghĩa - Chủ tịch Hội Cổ vật TP.HCM, đã được công nhận là bảo vật quốc gia. Bộ tượng này, gồm 9 tác phẩm, có niên đại từ cuối thế kỷ XIX đến đầu thế kỷ XX, đại diện cho dòng gốm Sài Gòn xưa với giá trị lịch sử và văn hóa đặc biệt.
Chất Liệu Và Kỹ Thuật Chế Tác Tinh Xảo
Theo ông Lê Thanh Nghĩa, chất liệu chính của bộ tượng là gốm men nhiều màu, trong đó màu vàng chiếm vị trí chủ đạo. Nguyên liệu được sử dụng là đất sét dẻo, khai thác từ các mỏ đất phù sa cổ dọc theo hệ thống kênh rạch của Sài Gòn xưa. Phần thân chính của ba vị Đại đế và ngai lớn được nặn tay bằng kỹ thuật dải cuộn cổ truyền, cho phép nghệ nhân tạo ra các sản phẩm quy mô lớn thông qua việc cuộn chồng các dải đất sét và miết liền lại.
Phần thân tượng và lưng ngai được chế tác thành hai bộ phận riêng biệt trước khi ghép lại. Các chi tiết trang trí như mũ, khuôn mặt, bàn tay và long bào được tạo ra bằng khuôn in, sau đó gắn chắp vào phần thân chính, thể hiện sự tỉ mỉ và tài hoa của nghệ nhân.
Giá Trị Lịch Sử Và Văn Hóa Độc Đáo
Bộ tượng Tam Quan Đại Đế không chỉ là một hiện vật hiếm có mà còn mang tính độc đáo, đóng vai trò quan trọng trong nghiên cứu về lịch sử và văn hóa vùng đất Sài Gòn - Chợ Lớn và Nam Bộ. Đặc biệt, nó phản ánh quá trình hình thành và phát triển đô thị trong giai đoạn cuối thế kỷ XIX - đầu thế kỷ XX, cung cấp cái nhìn sâu sắc về đời sống tín ngưỡng và nghệ thuật thời kỳ đó.
Mô Tả Chi Tiết Các Cụm Tượng
Cụm tượng Thiên quan Đại đế: Tượng Thiên quan Đại đế ngồi trên ngai, đặt trên bệ hình chữ nhật, đầu đội mũ phốc tròn với họa tiết "lưỡng long chầu ngọc". Khuôn mặt phúc hậu, miệng mỉm cười, và lưng tượng có lỗ vuông dùng cho nghi lễ "Yểm tâm tượng". Hai tượng thị giả (người hầu) đứng trên bệ hình vuông, mặc áo dài với trang trí chim phượng và mây, tay cầm các vật phẩm như bút lông và sổ sách.
Cụm tượng Thủy quan Đại đế: Tượng Thủy quan Đại đế ngồi trên ngai, đội mũ bình thiên với "lưỡng long chầu ngọc", khuôn mặt tròn và mắt lồi. Phần yếm áo đắp nổi chữ Hán "Thọ" và hoa lá. Hai tượng người hầu tương tự như trong cụm Thiên quan, chỉ khác về kiểu dáng mũ.
Cụm tượng Địa quan Đại đế: Tượng Địa quan Đại đế cũng ngồi trên ngai, với mũ bình thiên và họa tiết long chầu, khuôn mặt có miệng hơi bặm lại. Phần yếm áo trang trí dây hoa trái, và lưng tượng có lỗ vuông cho nghi lễ. Hai tượng người hầu giống với cụm Thủy quan.
Lễ Công Nhận Bảo Vật Quốc Gia
Bộ tượng gốm men nhiều màu Tam Quan Đại đế cùng với bát bồng gốm văn hóa Hoa Lộc sẽ được trao quyết định công nhận bảo vật quốc gia vào ngày 6 tháng 3 tại Bảo tàng TP.HCM. Sự kiện này không chỉ tôn vinh giá trị nghệ thuật mà còn khẳng định tầm quan trọng của di sản văn hóa trong việc bảo tồn và phát huy bản sắc dân tộc.
