Ngày 12/6, lãnh đạo Trung tâm Bảo tồn di sản văn hóa thế giới Hội An cho biết, thủ tục để khai quật con tàu gỗ cổ phát lộ trên bãi biển phường Hội An Tây (Đà Nẵng) đang được xúc tiến. Tuy nhiên, quá trình khai quật phải được thực hiện thận trọng, tuân thủ chặt chẽ các quy định chuyên môn nên hiện chưa thể triển khai ngay.
Vì sao chưa thể khai quật?
Trong tờ trình gửi Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch thành phố Đà Nẵng, lãnh đạo Trung tâm Bảo tồn Di sản Văn hóa Thế giới Hội An cho biết vị trí tàu nằm trên bãi biển công cộng, không thường xuyên ngập nước (trừ mùa mưa bão) nên chưa đủ điều kiện để áp dụng hình thức khai quật khẩn cấp. Dù hiện vật đang chịu tác động từ sóng, gió và các yếu tố tự nhiên có nguy cơ gây hư hại, nhưng theo cơ quan chuyên môn, thời gian phát hiện tàu đã kéo dài từ cuối năm 2023 đến nay, quy mô di vật lớn, kỹ thuật xử lý phức tạp, đòi hỏi kinh phí cao và phương án bảo quản lâu dài sau khi di dời.
Lộ trình khai quật và bảo quản
Dự kiến trong giai đoạn 2026-2027, cơ quan chức năng sẽ khai quật, đưa di vật về nơi bảo quản, ngâm xả mặn và thử nghiệm bảo quản trên các cấu kiện tách rời. Giai đoạn 2028-2030, sẽ tập trung bảo quản toàn bộ di vật và phát huy giá trị phục vụ nghiên cứu, trưng bày.
Giá trị lịch sử và văn hóa
Lãnh đạo Trung tâm Bảo tồn Di sản Văn hóa Thế giới Hội An cho biết di vật tàu cổ là tư liệu khảo cổ hiếm, còn khá nguyên vẹn, có giá trị lớn trong nghiên cứu lịch sử, văn hóa và quá trình hình thành, phát triển của Hội An, đặc biệt giai đoạn đô thị thương cảng sầm uất. Con tàu gỗ này được phát hiện lần đầu vào ngày 26/12/2023, sau đó bị cát biển vùi lấp. Đến ngày 8/11/2025, mưa lũ và sóng lớn gây sạt lở bờ biển đã làm phần thân tàu lộ diện trở lại.
Đặc điểm kỹ thuật và niên đại
Nghiên cứu ban đầu của cơ quan chức năng cho thấy con tàu có kích thước lớn, mang đặc trưng kỹ thuật đóng tàu Đông Nam Á và Trung Quốc, sử dụng gỗ bằng lăng, kiền kiền và thông. Các nhà khoa học cho rằng niên đại con tàu thuộc khoảng cuối thế kỷ XIV đến XVI. Đây có thể là một bảo vật tàu gỗ cổ vì được phát hiện trong trạng thái gần như nguyên vẹn.
