Hơn 10 năm nay, nhà văn, nhà báo Phương Huyền dành nhiều thời gian và tâm huyết cho các hoạt động đưa sách về trường. Ban đầu, chị tham gia cùng các nhà xuất bản, công ty sách trong các chương trình quảng bá, giới thiệu và giao lưu. Khi đã nắm rõ nhu cầu thực tế từ cơ sở, chị thiết kế thêm chuỗi hoạt động lan tỏa tình yêu sách đến học sinh tại nhiều tỉnh, thành phố.
Chương trình "Trò chuyện với tương lai" và "Mở sách - Mở tương lai"
Điểm nhấn là chương trình “Trò chuyện với tương lai” được triển khai từ năm 2021. Đây là hành trình trao tặng tủ sách, truyền cảm hứng và hình thành thói quen đọc cho bạn trẻ tại những ngôi trường còn nhiều khó khăn. Không chỉ kết hợp với các đơn vị tặng tủ sách cho thư viện trường học vùng sâu, vùng xa, chị còn tổ chức sân chơi, hoạt động kết nối, lắng nghe, giúp học sinh hiểu rõ giá trị và chủ động đến gần hơn với sách.
“Mở sách - Mở tương lai” là chương trình mới nhất mà nhà văn Phương Huyền phối hợp cùng Quỹ Giáo dục Thiện Tâm triển khai tại các trường học thuộc khu vực vùng ven của Thành phố Hồ Chí Minh. Mỗi đơn vị tham gia đều nhận được tủ sách 200 cuốn đa dạng thể loại để bổ sung vào hệ thống thư viện. Tại mỗi điểm đến, học sinh được đọc sách tại thư viện lưu động khoảng 30 phút, sau đó viết cảm nhận về cuốn sách yêu thích trước khi tham gia các hoạt động vẽ tranh, tô màu, hỏi-đáp.
“Tặng tủ sách chỉ mới bước đầu. Quan trọng là phải có những buổi giao lưu, trò chuyện và tạo sân chơi để các em học sinh hiểu thêm giá trị của sách, biết việc đọc mang lại điều gì bổ ích, từ đó tự hình thành thói quen. Với những chương trình như thế, tôi luôn tìm cách tiếp cận, làm bạn, lắng nghe và giúp các em học sinh thấy sách có ích cho mình”, nhà văn Phương Huyền chia sẻ.
Nhà thơ Hồ Huy Sơn và mối quan hệ "win-win" với học sinh
Là tác giả của hơn 10 đầu sách thiếu nhi, nhà thơ Hồ Huy Sơn cũng dành nhiều sự quan tâm cho hoạt động đưa sách về trường. Với anh, việc đến giao lưu, chia sẻ, kết nối với các bạn học sinh là mối quan hệ “win-win” hai chiều, nơi cả độc giả lẫn tác giả đều tìm thấy những giá trị riêng. Hồ Huy Sơn cho rằng, việc tiếp cận, lắng nghe học sinh các trường nói về sách hay thói quen đọc cũng là cách nuôi dưỡng, chăm sóc thế hệ độc giả mới.
“Học sinh khi trò chuyện với tác giả, các em sẽ được truyền cảm hứng, có thêm tình yêu, niềm đam mê với sách. Trong khi đó, từ những cuộc tiếp xúc với các em nhỏ cũng mang lại cho tác giả nguồn cảm hứng, đề tài. Đề tài về học đường thật sự không dễ nếu người viết cứ đứng ngoài quan sát và tưởng tượng. Khi có cơ hội về trường, gặp gỡ, trao đổi với các em học sinh, tìm hiểu môi trường học đường, tâm lý của bạn trẻ bây giờ, trang viết của nhà văn, nhà thơ sẽ gần gũi, sống động hơn”, nhà thơ Hồ Huy Sơn chia sẻ.
Gần đây, trong buổi giao lưu với học sinh Trường THCS Hoa Lư ở phường Tăng Nhơn Phú, Thành phố Hồ Chí Minh, nhà thơ Hồ Huy Sơn dành phần lớn thời gian để trò chuyện về những giá trị của sách trong đời sống. Tác giả “Trái tim của đảo” dẫn dắt bằng nhiều câu chuyện thực tế, thoải mái trả lời từng thắc mắc và thuyết phục các em học sinh tìm đến sách để trải nghiệm thêm những điều bổ ích. Anh chọn chia sẻ thêm về vai trò của việc viết lách, truyền cảm hứng theo kiểu “mưa dầm thấm lâu” giúp mỗi bạn trẻ nhận ra không quá khó để hình thành thói quen đọc sách trong đời sống hiện đại.
Tác giả Thủy Nguyên: Cần thêm nhiều yếu tố để phát triển văn hóa đọc
Là người viết cho thiếu nhi và tham gia nhiều chương trình giao lưu, chia sẻ về sách với học sinh, tác giả Thủy Nguyên cho rằng việc đưa sách về trường là cần thiết nhưng chưa đủ. Nhiều trường rất sáng tạo trong thiết kế chương trình, chuyển thể nội dung từ sách sang nhiều loại hình để thu hút sự quan tâm của học sinh. Tuy nhiên, mặt bằng chung vẫn thiếu sân chơi liên quan đến sách trong môi trường giáo dục.
“Phát triển văn hóa đọc cho trẻ cần kết hợp nhiều yếu tố từ gia đình, nhà trường đến các đơn vị liên quan. Trong đó, gia đình đóng vai trò rất quan trọng vì thói quen đọc sách nên được hình thành từ sớm. Khi được gia đình hỗ trợ bước đầu, nếu có thêm các hoạt động thiết thực tại nhà trường, trẻ sẽ thích thú đến với sách, tiếp thu được nhiều kiến thức. Ở góc độ người viết sách thiếu nhi, sau mỗi chuyến về trường, tôi cũng luôn đặt ra cho mình câu hỏi ‘Viết làm sao để trẻ thích đọc’. Đó không phải là điều đơn giản”, chị Nguyên lý giải.
Ở môi trường giáo dục, theo chị Nguyên, muốn khuyến đọc hiệu quả cần có một thư viện chất lượng và đội ngũ thủ thư tâm huyết, gần gũi với học sinh. Thư viện không nên chỉ là nơi trưng bày sách mà phải có cách thu hút, khuyến khích trẻ tìm đến trải nghiệm, khám phá và hình thành thói quen. Thủ thư là người hiểu rõ thư viện trường có những thể loại sách nào, đâu là dạng phù hợp với từng độ tuổi, nên nếu dành thời gian lắng nghe, các thầy cô sẽ giúp trẻ chọn được nhiều đầu sách hay. Nhà trường nên thành lập nhiều câu lạc bộ khuyến đọc, tổ chức các cuộc thi chia sẻ cảm nhận, chuyển thể sách sang các loại hình nghệ thuật nhằm tạo điều kiện để học sinh tiếp cận và lan tỏa niềm vui từ trang sách.
