Suốt nửa thế kỷ, cụ Nguyễn Thị Hòa (85 tuổi, quê Nam Định) vẫn miệt mài đi tìm mộ chồng – liệt sĩ Trần Văn Bảy, hy sinh trong kháng chiến chống Mỹ. Dù tuổi cao sức yếu, cụ vẫn nuôi hy vọng về một phép màu cuối đời.
Hành trình 50 năm tìm kiếm không mỏi
Chồng cụ hy sinh năm 1972 tại chiến trường Quảng Trị. Khi đó, cụ mới 35 tuổi, mang thai đứa con thứ ba. Nhận được giấy báo tử, cụ không tin, cứ nghĩ chồng còn sống. Từ đó, cụ bắt đầu hành trình tìm mộ.
Cụ kể: “Tôi đã đi khắp các nghĩa trang từ Bắc vào Nam, từ Nghĩa trang Trường Sơn đến Nghĩa trang Đường 9, rồi các nghĩa trang ở Quảng Trị, Thừa Thiên Huế. Mỗi lần đi, tôi mang theo bát hương, đèn dầu, nhang đèn để thắp cho các liệt sĩ vô danh, hy vọng có ngày tìm được chồng.”
Những lần hi vọng rồi thất vọng
Năm 1990, cụ nghe tin có một ngôi mộ liệt sĩ mang tên Trần Văn Bảy ở Nghĩa trang liệt sĩ huyện Hải Lăng, Quảng Trị. Cụ vội vàng bắt xe xuống, nhưng khi đến nơi, đó là một người cùng tên khác. Cụ không nản, tiếp tục tìm.
Năm 2005, cụ tham gia một đoàn tìm mộ do Hội Cựu chiến binh tổ chức. Tại Nghĩa trang liệt sĩ Quốc gia Trường Sơn, cụ rà soát từng bia mộ, đọc từng tên, nhưng không thấy. “Tôi đã khóc rất nhiều, nhưng vẫn không bỏ cuộc,” cụ nói.
Ước nguyện cuối đời
Hiện cụ sống cùng con trai út tại Nam Định. Sức khỏe yếu, đi lại khó khăn, nhưng cụ vẫn giữ thói quen thắp hương mỗi ngày và cầu nguyện cho chồng. Cụ bảo: “Tôi chỉ mong trước khi nhắm mắt được biết chồng tôi nằm ở đâu, để các con cháu có nơi thờ cúng. Đó là phép màu cuối đời tôi mong đợi.”
Con trai cụ, anh Trần Văn Hùng, cho biết: “Mẹ tôi đã đi tìm mộ cha suốt 50 năm, tiêu tốn nhiều tiền bạc và sức lực. Gia đình đã làm mọi cách, từ gửi đơn lên các cơ quan chức năng đến nhờ các tổ chức tìm mộ, nhưng vẫn chưa có kết quả. Chúng tôi mong một ngày nào đó có tin vui.”
Nỗi đau của hàng ngàn gia đình liệt sĩ
Câu chuyện của cụ Hòa không phải cá biệt. Theo thống kê của Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội, đến nay cả nước còn hơn 200.000 liệt sĩ chưa tìm được hài cốt. Nhiều gia đình vẫn đau đáu tìm kiếm người thân qua nhiều thế hệ.
Ông Nguyễn Văn Minh, Trưởng phòng Chính sách người có công (Sở Lao động – Thương binh và Xã hội tỉnh Nam Định), cho biết: “Chúng tôi đã hỗ trợ gia đình cụ Hòa tra cứu thông tin, đối chiếu danh sách liệt sĩ. Tuy nhiên, do thông tin từ thời chiến thiếu chính xác, việc tìm kiếm rất khó khăn. Chúng tôi vẫn tiếp tục phối hợp với các đơn vị liên quan.”
Hy vọng vào công nghệ và cộng đồng
Thời gian gần đây, nhiều tổ chức, cá nhân đã ứng dụng công nghệ DNA, kết nối cộng đồng để hỗ trợ tìm mộ liệt sĩ. Cụ Hòa cũng đã làm xét nghiệm ADN, gửi mẫu vào Ngân hàng ADN liệt sĩ chưa xác định được thông tin.
“Tôi hy vọng công nghệ sẽ giúp tôi tìm được chồng. Dù có thể tôi không còn sống đến ngày đó, nhưng tôi tin con cháu sẽ tiếp tục,” cụ Hòa nói, đôi mắt vẫn ánh lên niềm tin.
