Trong bối cảnh xung đột leo thang, hàng triệu người có thể buộc phải rời bỏ nhà cửa vào năm 2027. Theo Tổ chức Di cư Quốc tế (IOM), số ca tử vong và mất tích trong quá trình di cư năm 2025 là 7.904 người, thấp hơn mức kỷ lục 9.200 người của năm 2024, nhưng vẫn cho thấy thách thức lớn trong việc ngăn chặn những cái chết đáng tiếc. IOM nhấn mạnh, con số thực tế có thể cao hơn nhiều do hàng trăm trường hợp chưa được xác minh, đặc biệt khi năm 2025 ghi nhận các đợt cắt giảm viện trợ chưa từng có và việc hạn chế thông tin về các tuyến di cư bất hợp pháp nguy hiểm.
Các tuyến di cư ngày càng rủi ro
IOM cho rằng, khi các lối đi an toàn chưa được mở rộng, nhiều người buộc phải lựa chọn những hành trình ngày càng mạo hiểm. Họ bị nhồi nhét trên những con tàu ọp ẹp, băng qua rừng rậm đầy bất trắc hoặc trở thành nạn nhân của các mạng lưới buôn người. Các tuyến đường biển tới châu Âu tiếp tục là nơi nguy hiểm nhất. Theo số liệu của IOM, khoảng 3.400 trường hợp tử vong và mất tích được ghi nhận trên các tuyến đường biển tới châu Âu, trong đó có 1.330 trường hợp trên tuyến Địa Trung Hải và hơn 1.200 trường hợp trên tuyến Tây Phi - Đại Tây Dương hướng tới quần đảo Canary của Tây Ban Nha.
Dữ liệu mới cũng cho thấy các tuyến di cư đang thay đổi dưới tác động của xung đột, biến đổi khí hậu và các chính sách siết chặt kiểm soát biên giới. Tại châu Á, gần 900 ca tử vong và mất tích đã được ghi nhận trên các hành trình vượt biển qua vịnh Bengal và biển Andaman trong năm 2025, biến năm nay trở thành năm chết chóc nhất từ trước đến nay trên tuyến đường này.
IOM kêu gọi hành động
IOM cho biết, từ năm 2014 đến nay, Dự án Người di cư mất tích (Missing Migrants Project) đã ghi nhận hơn 82.000 trường hợp tử vong và mất tích trên toàn cầu. Cơ quan này ước tính ít nhất khoảng 340.000 thành viên gia đình đã bị ảnh hưởng trực tiếp bởi cuộc khủng hoảng người di cư mất tích. IOM kêu gọi tăng cường ý chí chính trị để cứu thêm sinh mạng và mở rộng các tuyến di cư an toàn hơn.
Thỏa thuận Anh-Pháp ngăn di cư
Ngày 22/4, Chính phủ Anh và Pháp thông báo đã nhất trí một thỏa thuận mới kéo dài ba năm nhằm ngăn chặn di cư qua Eo biển Manche. Theo thỏa thuận về an ninh biên giới, Anh sẽ trả cho Pháp số tiền lên tới 660 triệu bảng Anh (gần 900 triệu USD), trong đó gần 25% kinh phí đi kèm các điều kiện ràng buộc và chỉ được giải ngân nếu các biện pháp của Pháp mang lại hiệu quả. Thỏa thuận này thay thế cho gói tài trợ ba năm trước đó trị giá khoảng 480 triệu bảng, được ký kết vào năm 2023 và đã hết hạn vào đầu năm nay.
Cụ thể, khoảng 500 triệu bảng sẽ được dùng để tăng cường lực lượng thực thi pháp luật tại các bãi biển ở miền bắc nước Pháp. Khoản bổ sung 160 triệu bảng sẽ được giải ngân nếu các biện pháp mới được đánh giá là ngăn chặn thành công người di cư. Nếu không, Anh sẽ ngừng tài trợ sau một năm. Về phía Pháp, nước này cam kết tăng cường hơn 50% lực lượng thực thi pháp luật tại các khu vực bờ biển để ngăn di cư sang Anh và dự kiến đạt quy mô tới 1.400 nhân viên vào năm 2029.
Ngoài tăng cường lực lượng trên các bãi biển, Pháp dự định triển khai thiết bị bay không người lái (UAV), trực thăng và các nguồn lực kỹ thuật số để kịp thời ngăn chặn người di cư. Thỏa thuận cũng bao gồm thành lập một đơn vị cảnh sát chống bạo động mới gồm 50 thành viên, tăng cường triển khai các đội tình báo và cảnh sát hỗ trợ tư pháp, cũng như tăng cường tuần tra trên biển. Pháp cũng sẽ triển khai một tàu mới và tăng cường hàng chục cảnh sát hàng hải để chặn các tàu thuyền khả nghi ngay trên biển.
Tình hình thực tế
Số liệu chính thức cho thấy, trong năm 2025, hơn 41.000 người đã vượt Eo biển Manche để sang Anh bằng thuyền nhỏ, gần mức cao kỷ lục năm 2022. Ít nhất 30 người di cư đã thiệt mạng ở eo biển này vào năm ngoái. Chính phủ Anh cho biết, các nỗ lực phối hợp với Pháp đã giúp ngăn chặn hơn 42.000 lượt người vượt biên kể từ khi Công đảng của Thủ tướng Keir Starmer lên nắm quyền vào tháng 7/2024.
